ปัจจุบัน เราเคยสังเกตุหรือไม่? ว่าเศรษฐกิจโลกกำลังทรุดตัว แต่ทำไม? ญี่ปุ่นซึ่งเป็นผู้นำเรื่อง โอทอป ตั้งแต่ปี ๔๒ มาแล้ว ถึงปัจจุบัน หนึ่งทศวรรษแล้ว เคยเห็นภาพขาดทุน หรือล่มสลายอย่างโอทอปไทยหรือไม่?.......วิสาหกิจชุมชนที่โด่งดังมาก คือ ประเทศอิตาลี เขาเจริญมาไม่ต่ำกว่า ๔๐ แล้ว ทำไมเราจึงไม่เห็นการขาดทุนและล้มละลายของวิสาหกิจชุมชนเหล่านั้น.....

(คัดจาก บทสรุป บทแรก ระบบเศรษฐกิจทุนนิยมกับความพอดี หน้า ๓๘-๓๙ ,จากหนังสือ วิสาหกิจชุมชน กลไกเศรษฐกิจฐานราก :ศูนย์ศึกษาเศรษฐศาสตร์การเมือง  คณะเศรษฐศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย,ณรงค์ เพ็ชรประเสริฐ และพิทยา  ว่องกุล บรรณาธิการ,มิ.ย. ๒๕๕๐)

 

บทสรุป

                เราเห็นว่า  ท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์ของทุนที่ถูกครอบงำโดยทุนผูกขาดระดับโลก  ระบบเศรษฐกิจเล็ก ๆ อย่างไทยไม่อาจจะต้านทานต่อกรได้โดยตรง  แต่ธรรมชาติก็สอนให้ผู้ที่ด้อยกว่าด้านพละกำลังมีไหวพริบและสัญชาตญาณในการหลบเลี่ยงอันตราย  การรู้จักหลบหลีกและซ่อนตัวอยู่ในที่ฐานที่มั่นหรือที่หลบภัย  เป็นโครงข่ายความปลอดภัย (safety net)  ของระบบเศรษฐกิจโดยรวม  โดยยึดแนวคิดว่า “การสู้ไม่ได้ ไม่จำเป็นต้องพ่ายแพ้”  การหลบเลี่ยง  เอาตัวรอดและเติบโตได้ต่อไป  ประชาชนมีกินมีใช้  มีคุณภาพชีวิต  มีงานทำ  เป็นเป้าหมายของระบบเศรษฐกิจ  ซึ่งเราสามารถบรรลุเป้าหมายนี้ได้ด้วยระบบเศรษฐกิจพอเพียง  ด้วยระบบการสร้างฐานรากทางเศรษฐกิจ  ด้วยการใช้วิสาหกิจชุมชนเป็นกลไกขับเคลื่อน

                ดังนั้น เราไม่จำเป็นที่จะมุ่งแข่งขันในตลาดโลกไปทุกกรณี  เราควรจะต่อสู้แข่งขันก็เฉพาะกรณีที่เรามองเห็นทางที่จะได้ชัยชนะ  และต้องรู้ว่า  เมื่อใดควรจะรุกเมื่อใดควรจะถอย  ถ้าเราสู้เขาไม่ได้เราควรใช้วิธีหลบเข้าฐานที่มั่นหลีกเลี่ยงการต่อสู้  ดังนั้น เราจำเป็นต้องสร้างให้ “ชุมชน”  โดยเฉพาะชุมชนชนบท  เป็นฐานที่มั่นที่ปลอดภัยของระบบเศรษฐกิจไทยให้ได้

                “ชุมชน”ที่เป็นฐานที่มั่นที่ปลอดภัยของระบบเศรษฐกิจของไทย ไม่ใช่การเป็นแรงงานในภาคเกษตร เป็นผู้จัดการนา หรืออีกมากมาย โดยมีนักธุรกิจเป็นผู้รับความเสี่ยงจากการทำธุรกิจในภาคเกษตร หรือเกษตรอุตสาหกรรม โดยนักธุรกิจภายนอกจะเป็นผู้จัดการ ให้พันธุ์พืช,สัตว์ ให้ อาหารสำหรับพืช สำหรับสัตว์  ยาบำรุง,ปุ๋ย,ยารักษาโรคพืช,โรคสัตว์ จนกระทั่ง เก็บเกี่ยวผลผลิตต่าง ๆ ให้นักธุรกิจ  โดยนักธุรกิจจะเป็นคนตั้งราคา หลังจากหักค่าใช้จ่ายทั้งหมดแล้ว (เกษตรกรออกแต่แรงงาน,ที่ดินและเวลา).......สิ่งนี้หรือที่เป็นระบบเศรษฐกิจไทยที่จะออกไปแข่งขันกับประเทศต่าง ๆ  เพียงพอแล้วหรือสำหรับภาคเกษตรกรรมที่ควรจะเป็น???

ถ้าถามถึงความยั่งยืน เกษตรกรจะยังทำอาชีพนี้ต่อไปได้อีกนานหรือไม่?.......ใครอยากจะเป็นเกษตรกรเหมือนชาวนาฝรั่งเศส ชาวนาอเมริกา และชาวนาในยุโรป......เกษตรกรไทยเรา มีศักดิ์ศรี และมีกินตลอดชีวิต หรือไม่?   ถึงเวลาหรือยังที่เราควรจะกลับมาคิดถึงเรื่อง   วิสาหกิจชุมชน  และ  เศรษฐกิจพอเพียง  ครับ