ลดความเหลื่อมล้ำการเตรียมพร้อมการดูแลช่วยเหลือนักศึกษา มข น้องใหม่ ปี 2552

หลังจากที่ผู้เขียนได้รับโทรศัพท์แจ้งขอความช่วยเหลือให้ร่วมจัดกิจกรรมอบรมนักศึกษาจาก นพ.วีรวัฒน์ โทรหาเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2552 ขณะดูแลทีมน้องพอลล่า ที่มาพักที่บ้านคืนนั้น  และผู้เขียนแจ้งผู้ตรวจการผ่านบล็อก g2k  โดยนัดคุยกัยคุณหมอ วีวรวัฒน์วันที่ 12พฤษภาคม 2552 เพื่อทราบความเป็นมาของกิจกรรมโครงการ  กลุ่มเป้าหมาย และวันเวลาที่ชัดเจน  ผู้เขียนเริ่มทาบทามน้อง ๆ ช่วยเหลือกิจกรรมคุณหมอ ที่ต้องการให้ช่วยฝึกปฏิบัติด้านการปฐมพยาบาลและการเคลื่อนย้ายให้กับกลุ่มเป้าหมาย คือ นักศึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่น ชั้นปีที่ 2-3 จำนวน 2 รุ่น ๆ ละ 200 คน  โดยจะมีนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 5 คอยเป็นผู้ช่วยวิทยากรให้กับทีมเราด้วย  พวกเรามีประชุม 1 ครั้งวางแผนเตรียมพร้อมกิจกรรม จากนั้นทำแผนปฏิบัติการพร้อมรายชื่อผู้รับผิดชอบแจ้งต่อผู้บังคับบัญชาทราบตามลำดับชั้น  และดำเนินกิจกรรมตามแผนที่กำหนดไว้ คือ ผู้เขียนและทีมงานจัดเตรียมอุปกรณ์ประกอบการฝึกปฏิบัติให้ครบถ้วน นำไปเตรียมไว้ที่ข้างห้องประชุมก่อนวันจัดกิจกรรม 1 วัน (เมื่อวานเย็น)

กิจกรรมวันนี้เป็นวันแรก  กลุมเป้าหมาย มี 150 คน เป็นนักศึกษาจากคณะแพทยศาสตร์ ชั้นปีที่ 2-3 และจากคณะพยาบาลศาสตร์ชั้นปีที่ 2 ช่วงเช้าเป็นการรับฟังบรรยาย จาก นพ.วีรวัฒน์ 3 เรื่อง ประกอบด้วย

 1) FirstAid2009 : How we do better?  2) Sport Injury  3) ยา และอุปกรณ์ในกระเป๋ายา

ช่วงบ่าย  รับผิดชอบจัดกิจกรรมในโครงการโดยผู้เขียนกับน้อง ๆ ชาว AE เองค่ะ  ผู้เขียนมาถึงห้องประชุมราว 11 โมง  มีน้องนักศึกษาแพทย์เจ้าของโครงการให้การต้อนรับและมาประสานงานเรื่องการจัดเตรียมฐานฝึกปฏิบัติ  น้อง ๆ ปี 5 เตรียมอุปกรณ์มาให้บางส่วน คือ ผ้ายืดพันแผล  จำนวน 2 ถุงใหญ่ ประมาณ 60 ม้วนได้ และบอกมีเพื่อนปี 5 มาช่วยคุมกลุ่มฝึก จำนวน 30 คน ผู้เขียนกับน้องเจ้าของโครงการและเพื่อนรวม 3 คน มาฟังแผนการจัดกิจกรรมและกำหนดผู้รับผิดชอบร่วม  ผู้เขียนแบ่งงาน  มีจัดฐานฝึก 6 ฐาน ใช้เวลา ฐานละ 15-17 นาที แล้วหมุนฝึกจนครบทั้ง 6 ฐาน โดยจะมีผู้เข้าอบรม กลุ่มละ 25 คน และผู้เขียนขอผู้รับผิดชอบควบคุมเวลา ผู้เขียนเตรียมป้ายหมายเลขประจำฐาน 1-6 และป้ายเตือนเวลา 5 นาที  2 นาที และหมดเวลา  น้อง นศพ. บอกจากประกาศแจ้งเตือน และเดินถือป้ายบอกผู้ฝึกแต่ละฐาน พร้อมกับบอกว่าจะใช้ป๋องแป๋งให้จังหวะร่วมด้วย  ส่วนผู้ช่วยฝึก  ผู้เขียนแจ้งฐานฝึกและขอผู้ช่วยฝึกประจำฐาน   ในดส่วน วิทยากร 1 คน : ผู้เรียน 5-6 คน ดังนี้ 

ฐาน 1 การห้ามเลือดและทำแผล  วิทยากร โดยคุณอรัญญา  ขอผู้ช่วยวิทยากร 5 คน

ฐาน 2 การดามกระดูก แขน ขา   วิทยากรโดยคุณสุนทราพร  ขอผู้ช่วยวิทยากร 5 คน

ฐาน 3 การเคลื่อนย้ายโดยไม่ใช้อุปกรณ์ (พยุง อุ้ม ยก) วิทยากรโดยคุณรุ่งทอง ขอผู้ช่วยวิทยากรชาย 5 คน

ฐาน 4 การเคลื่อนย้ายโดยใช้อุปกรณ์ (ผ้า เก้าอี้) วิทยากรโดยคุณสุมิตร ขอผู้ช่วยวิทยากรชาย 5 คน

ฐาน 5 การช่วยผู้ป่วยฉุกเฉินในสถานการณ์จำลอง (กลุ่มอาการหอบถี่ Hyperventilation Syndrom) วิทยากรโดยคุณกัญญา ผู้เขียนเองค่ะ ขอผู้ช่วยวิทยากรหญิง 5 คน

ฐาน 6 การช่วยผู้ป่วยบาดเจ็บในสถานการณ์จำลอง วิทยากรโดยคุณกิตติพงษ์ ขอผู้ช่วยวิทยากร 5 คน

ก่อนพักเที่ยง ผู้เขียนได้มีโอกาสพบกับผู้เรียน 15 นาทีค่ะ ได้แนะนำตัว พาทำกิจกรรมผ่อนคลาย คือ ให้ทุกคนลุกขึ้นยืน สอนให้ร้องเพลง ลมหายใจเข้า ลมหายใจออก จากนั้นหาอาสาสมัครมานำแสดงท่าประกอบเพลงหน้าชั้น มีน้องนักศึกษาเคยทำกิจกรรมนี้ 2 มาช่วยเป็นแบบให้  ทุกคนได้ยืดเส้นยืดสาย ผู้เขียนก็เริ่มชี้แจงวิธีการ กติกาในการฝึกปฏิบัติในช่วงบ่าย จากนั้นให้ผู้เรียนนับแบ่ง 6 กลุ่ม ให้รวมกลุ่มเลขเดียวกน ทำความรู้จักกัน แล้วค่อยแยกไปพักรับประทานอาหารกลางวัน  นัดกันอีกครั้งเวลา 13.00 น.

ช่วงบ่าย  ทีมวิทยากรและน้อง ๆ มาพร้อมกัน เลยให้ช่วยกันจัดฐานฝึก  แนะนำวิทยากร แต่ละฐาน จากนั้นเริ่มจับเวลาฝึก การฝึกเน้นทุกคนฝึกด้วยตนเอง วิทยากรประจำกลุ่มแนะนำตัว บอกวัตถุประสงค์ และสาธิตวิธีฝึก จากนั้นแบ่งกลุ่มฝึก โดยมีผู้ช่วยวิทยากรดูแล  หลังเตือนเวลาเหลือ 2 นาที ให้วิทยากรและผู้เรียนสรุปบทเรียนรู้ ปรบมือเป้นจังหวะ แล้วร้องเฮ้ ก่อนให้ย้ายฐาน ทำจนครบทั้ง 6 ฐาน  จึงได้พักเบรค 15 นาที ต่อด้วยการสอบ Posttest 20 ข้อ กขคง ต่อมามีเฉลย ผู้เรียนสลับเปลี่ยนกันตรวจข้อสอบ  มีคน เก่ง  ได้คะแนนสูงสุด 19 คะแนน  กว่า 10 คน จากนั้นผู้จัดให้ผู้เรียนแต่ละกลุ่มส่งผู้แทนออกมาสรุปบทเรียนรู้และแสดงความคิดเห็นต่อกิจกรรม  จากนั้นก็ให้ผู้เขียนร่วมสรุปประเมินผลกิจกรรมในครั้งนี้ด้วยค่ะ 

การจัดกิจกรรมที่ผ่านมาขึ้นกับกลุ่มเป้าหมาย เช่น บางรุ่นจัดสำหรับตัวแทนผู้ดูแลของหน่วยงาน องค์กร เช่น ครู  พี่เลี้ยงเจ้าหน้าที่อาสาสมัคร ก็จะจัดประมาณ 2 - 3 วัน  สำหรับนักเรียนนักศึกษา และประชาชนทั่วไป ก็จะจัดหลักสูตร 1 ให้ หลักสูตรมีบรรยายช่วงเช้า ช่วงบ่ายเป็นฝึกปฏิบัติที่จำเป็น

การอบรมในกลุ่มเด็ก นักเรียนนักศึกษา จัดให้ต้องใช้วันหยุดเสาร์อาทิตย์ จุดสนใจจะสั้น เด็กจะมีกิจกรรมพิเศษมากอยู่แล้ว เช่น เรียนพิเศษ  กิจกรรมเราก็จะเน้นบรรยายสรุป เรื่อง สถานการณ์อุบัติเหตุและการป้องกัน การบริการการแพทย์ฉุกเฉิน เรียกใช้บริการหมายเลข 1669  การปฐมพยาบาลและการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยในชุมชน ใช้ประมาณ 2 ชม. เวลาที่เหลือจะเป็นการฝึกปฏิบัติ 4 ฐาน คือ ฐานการประเมินสถานการณ์และประเมินสภาพผู้ป่วย ฐานการปฐมพยาบาลบาดแผล และกระดูกหัก(ห้ามเลือด ทำแผล การใช้น้ำยาทำแผลชนิดต่างๆ การดามกระดูกแขน ขา) ฐานการยกและเคลื่อนย้ายผู้ประสบภัย (โดยไม่ใช้อุปกรณ์ และ โดยใช้อุปกรณ์) และฐานสุดท้าย คือ สถานการณ์จำลอง  ผลตอบรับต่อกิจกรรมในโครงการได้รับการประเมินในระดับดี ดีมากเกือบทุกรายการ ความพึงพอใจไม่ต่ำกว่า ร้อยละ 95  ซึ่งทำให้หน่วยงานเราได้ตัวชี้วัดที่ตอบสนองด้านบริการวิชาการแก่สังคมส่งให้กับองค์กรหน่วยเหนือขึ้นได้ทันกำหนดเวลาในทุกปี  

ปีนี้ก็เช่นเดียวกัน  ผู้เขียนก็ได้รับมอบหมายและงบประมาณสนับสนุนให้จัดกิจกรรมดังกล่าวเช่นเคย ให้กับกลุ่มนักเรียน นักศึกษา และประชาชนในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลศรีนครินทร์และบริเวณใกล้เคียง ซึ่งต้องให้แล้วเสร็จให้ทันปีงบประมาณนี้  โครงการผู้เขียนยังไม่ได้ดำเนินการเพียงแต่ติดอุปสรรคด้านหากลุ่มผู้เข้าร่วมกิจกรรม ช่วงปลายปีงบประมาณ กลุ่มเป้าหมายนักเรียน นักศึกษา ติดสอบ และปิดภาคเรียน

ผู้เขียน และน้องในแผนกอีกสองคนที่ร่วมรับผิดชอบโครงการ คือ คุณสุนทราพร และคุณทิพวรรณ  กะว่าจะเริ่มโครงการใหม่ต้นปีการศึกษาใหม่ในปีนี้  โดยดำเนินการร่วมกับคุณราณี จากแผนกการพยาบาลเวชปฏิบัติครอบครัว  ซึ่งพวกเรามีแนวคิดไปจัดกิจกรรมให้กับเด็ก ๆ ที่โรงเรียนสาธิตมอดินแดง คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น  โดยนัดว่าจะไปขอพบอาจารย์เพื่อเชิญเป็นเจ้าของโครงการร่วมกันและวางแผนดำเนินกิจกรรม กำหนดผู้รับผิดชอบ นัดหมายวันเวลาที่เหมาะสมในการดำเนินกิจกรรมดังกล่าว ซึ่งคาดว่าไม่น่าจะเกินเดือนกรกฎาคม 2552 เสร็จทันในปีงบประมาณนี้แน่นอน        

สำหรับปีนี้รู้สึกชื่นชมยินดีมากเป็นพิเศษ ที่เห็นน้อง ๆ นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 5 จากสโมสรนักศึกษาคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นเจ้าภาพจัดกิจกรรม The Firstaid 2009 ขึ้น เพื่อเตรียมพร้อมผู้ดูแลนักศึกาน้องใหม่ในปีการศึกษา 2552 นี้เอง  โครงการได้รับการสนับสนุนการดำเนินงานจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และ งบประมาณจาก สสส เป็นปีแรก  นับเป็นโครงการตัวอย่างที่ดีที่สมควรได้รับการยกย่องชมเชยมากเลยคะ ขอเป็นกำลังใจให้น้อง ๆ ได้รับโอกาสดี ๆ เช่นนี้ ทำให้มีโครงการนี้ต่อไปอย่างยั่งยืนสืบทอดกันไปรุ่นต่อรุ่นในปีต่อๆไปและตลอดไป เพื่อ มข ของเราจะได้มีเครือข่ายด้านความปลอดภัยที่ทุกคนมีความเอื้ออาทรดูแลช่วยเหลือกันเมื่อเกิดบาดเจ็บหรือเจ็บป่วยฉุกเฉิน 

ผู้เขียนขอชื่นชมด้วยความจริงใจค่ะ

กัญญา