Focus Group คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่(๑)

การสนทนากลุ่มเกี่ยวกับ

การสร้างวัฒนธรรมองค์กรเกี่ยวกับการเรียนรู้

วันอังคารที่ 28 กรกฎาคม 2552 เวลา 11.30 น.

ณ ห้องประชุมสสีฯ คณะเภสัชศาสตร์

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

***************************

ผู้ดำเนินรายงาน รศ.นพ.จิตเจริญ ไชยาคำ

ผู้บันทึก ชาดา ศักดิ์รุ่งพงศากุล

คำถาม Focus Gr. KM_LO มี 9 ข้อดังนี้

แนวคิดของ KM_LO ในหน่วยงานเป็นอย่างไร
เป้าหมายในการนำ KM มาใช้ในหน่วยงาน คือ อะไร
ค่านิยม และ/หรือ วัฒนธรรม ของหน่วยงานเพื่อเสริมสู่ LO คืออะไร
การสนับสนุนส่งเสริมในการสร้างเวที เพื่อใช้เครื่องมือ KM_LO
ความเข้าใจ ทักษะ และ ประสบการณ์ เครื่องมือที่ใช้เสริม KM_LO
ผลทางตรง ทางอ้อม ที่เห็นจากการนำ KM มาเสริมงานประจำ
ความต่อเนื่องของ การนำ KM มาใช้ในหน่วยงาน ควรทำอย่างไร
ความสำเร็จ ความภาคภูมิใจ
ปัญหาอุปสรรค ความอึดอัดใจ และ ข้อเสนอแนะ เพื่อการพัฒนา

ท่านแรก...เล่าให้ฟังว่าคณะฯ เริ่มแรกอยากให้มีการจัดการความรู้ใน หน่วยงาน มีการจัดอบรม เริ่มจากให้ความรู้ด้านการจัดการความรู้ แล้วก็เริ่มให้ความรู้ facilitator แล้วผมก็ได้มีโอกาสเข้ามาร่วมอบรมด้วย หลังจากได้เข้าร่วมผลักดันการจัดการความรู้ของคณะ ในเป้าหมายของผมคือ เพื่อให้หน่วยงานมีการเรียนรู้ร่วมกัน และบุคลากรต้องมีความสุข มองในมุมของคณะ ผมว่าคณะก็มีการผลักดัน สนับสนุนหลายครั้ง ทั้งด้านงบประมาณ และการอบรมต่างๆ เครื่องมือที่มี กระบวนการที่ใช้คือ สุนทรียสนทนา เกิดจากให้บุคลากรแต่ละกลุ่มได้พูดคุยความในใจของตัวเอง ผลที่มองจากที่ได้ฟังมาโดยรวมก็เกิดการจัดการความรู้ บุคลากรเกิดการเรียนรู้ นี่คือ KM เข้าใจว่าบุคลากรก็จะรู้ว่านี่คือ KM แต่จริงๆ แล้วในกระบวนการการทำงานของ แต่ละหน่วยงานก็จะมีการพูดคุยกันอยู่แล้ว แต่การสกัดความรู้ออกมานั้น อาจไม่ชัดเจน ต้องมาคุยกันว่าทำยังไงให้มีการจัดการความรู้และสกัดออกมาอย่างชัดเจน ในกลุ่มพยายามที่จะแชร์ความรู้ และให้เกิดการเรียนรู้ภายในแต่ละหน่วยงาน ซึ่งทำยาก เราก็พยายามขยายวงกว้างไปเรื่อยๆ เพื่อให้เกิดการเรียนรู้

ท่านที่สอง......แนวคิด เอาเครื่องมือนี้เข้ามาชัดหรือไม่ มีเป้าหมายหรือไม่

น้าอึ่ง มองว่าแนวคิด ไม่ชัดเจน ตัวเองเห็นว่าปี 2547 สภาฯ มีนโยบายให้สร้างองค์กรมาสร้างองค์กรแห่งการเรียนรู้ร่วมกัน พอปี 2548 ก็เริ่มเอา KM มาใช้ แต่มหาวิทยาลัยก็ไม่ชัดเจน ตัวเองเข้าไปใน G2K ก็ทำงานเป็นทีม ใช่ KM ตอบโจทย์มหาวิทยาลัยและคณะคือ ทำงาน KM ในงานประจำเราได้อย่างไร ตอนนั้นคณะก็ไม่ชัดเจน พอดี ปี 48 เรามีเลขานุการใหม่ เราก็ไม่รู้เป้าหมายว่าจะขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมายได้อย่างไร เราไม่เห็นเป้าใหญ่ มีแต่เป้าน้อยๆ แต่เลขานุการของ คณะฯ รับผิดชอบทั้งหมด เอานโยบายลงมาว่าแต่ละส่วนทำอย่างไรๆ

หลังๆ คณะสนับสนุน ตอนนั้นไปเรียนรู้กัน เราเชิญ อ.จิตลดา มาแต่ก็ไม่ชัดเจน แต่ก็มาให้ความรู้ ว่าการจะเข้าไปสู่องค์กรแห่งการเรียนรู้ได้อย่างไร แล้วก็แบ่งกลุ่ม สายสนับสนุนทั้งหมด ประมาณ 9 กลุ่ม กลุ่มละ 10 คน ให้ตั้งเองว่ามีปัญหาอะไร วิธีการแก้ไข อะไร มาประชุมกันมีทั้งหมด 4 ครั้ง แล้วก็เปลี่ยนบทบาทของเลขานุการ ประธาน แล้วสุดท้ายประมวลผล หนึ่งเดือนก็มาประชุม กลุ่มแต่ละกลุ่มเป็นอย่างไร ปัญหาอะไร มีวิธีแก้ปัญหาอย่างไร

ต่อมาก็วางแผนว่าจะให้ขับเคลื่อนอย่างไร มีแนวคิดว่าจะไปถึงเป้าอย่างไร แต่ไม่บอกว่าคือ Km ให้เป็นธรรมชาติ แล้วแต่กลุ่ม แล้วแต่จะเป็นห้องไหน สุดท้ายก็มี KM เข้ามาจริงๆ กพร. บังคับ จริงๆ คณะก็ทำไป คณะเองก็ไม่รู้ว่าต้องทำอย่างไร ก็มีการอบรมให้ความรู้ แต่ตอนนั้นมหาวิทยาลัยมอง IT ใช้ IT เข้ามาจัดการความรู้ เราก็เลยมองว่ามันไปไม่ถึงไหน เรามองเห็นว่าใช้ IT จัดการหลักสูตร แต่ไม่ได้มองว่าจะไปสู่เป้าหมายยังไง

ต่อมาก็ปรับเรื่อง CKO มีการปรับกระบวนวิธี ปี 2551 มีโอกาสเจออาจารย์หมอ JJ ได้มีโอกาสปรับแนวคิด แต่ต้องตอบโจทย์คณะให้ได้

ตอนหลังใช้กระบวนการ สุนทรียสนทนา และใช้วิธี BAR AAR กันตลอด แต่วิธีการไม่ชัดเพราะไม่ได้เรียนมา สำหรับ blog ก็ไม่ชัดเจน จะใช้คุยกันซะมากกว่า เกิดผลอะไรหรือไม่ ซึ่งตรงนี้ยังไม่ได้ประมวลผลในภาพรวม แต่ทุกครั้งที่มี BAR AAR ได้พบว่าเขามีความสุข เขามีเวที มีความสุข ได้พัฒนางานอย่างไร อีกส่วนหนึ่งคือมีการปรับงาน นวัตกรรม ในงานตัวเอง

และถามว่าต่อเนื่องหรือไม่ ก็ต่อเนื่องเพราะว่ามีทีมกระบวนกร

และตอนนี้มีข้อต้องมาปรับคือ ระดับที่ทำคือระดับปฏิบัติ แต่ในระดับคณะไปกันได้หรือป่าว เราเคยเชิญระดับ CKO เข้ามาฟัง แล้วถามว่าเราทำถูกหรือไม่ ตอบโจทย์ได้หรือป่าว เราทำแต่ยังไม่ครบยังไม่มีเครือข่ายฯ เราทำจริงๆ ในสายสนับสนุน ผลที่เกิดเป็นการเรียนรู้ที่มีความสุข ถึงแม้บางครั้งจะ force ด้วยงานอื่นๆ ก็จะถามว่าทำแล้วมีความสุขหรือไม่ ถ้าไม่มีก็ไม่ต้องทำ

ท่านที่สาม.....จะบอกว่าคณะสนับสนุนไม่ทั้งหมด จะให้ในส่วนหนึ่ง ในส่วนของ KM ยังน้อยอยู่ เหมือนกับว่าต่างคนต่างหันประตูที่จะเปิดเข้าไปหา KM ของตัวเอง แต่ส่วนที่เราได้รับโดยไม่รู้ตัวคือ เรารู้สึกว่าเราเดินทางใกล้ถึง เพราะว่าเสียงข้างนอกที่เข้ามา เป็นตัวชี้วัดว่านั่นคือ KM ที่เราทำโดยไม่รู้ตัวจริงๆ ในกลุ่มของเรา แต่ถ้ามี CKO คนใหม่เข้ามา เราก็ไม่รู้ว่าจะเดินไปได้สะดวกแบบนี้หรือป่าว แล้วใครจะมาเป็นผู้ผลักดันเราต่อไป เราก็ไม่รู้ทิศทางว่าจะเดินไปได้หรือไม่ และที่บ้าน เราก็อยากกระจายวงออกไป อยากให้คนอื่นมาเรียนรู้ร่วมกับเราว่า KM คืออะไร แล้ว มีประโยชน์ ไม่ใช่แค่ตอบตัวชี้วัดตอบ กพร. มหาวิทยาลัย แต่เป็นประโยชน์ต่อตัวเรา กลุ่มคนของเรา สังคมของเรา เพราะว่าที่ผ่านมาใช้ KM เป็นเครื่องมือ เป็นการดำเนินงาน สร้างวัฒนธรรม องค์กรสร้างสังคมของเรา เหมือนกับที่อาจารย์จิตเจริญเคยมาบรรยายที่พายัพว่า KM เป็นตัวจัดการความรู้สึก/ความสุขให้เกิดขึ้นในการทำงาน มากกว่าที่จะไปตอบโจทย์บน IT ซึ่งผู้บริหารตั้งใจอย่างนั้น แต่สำหรับเราส่วนที่เราได้ทำ เราเอา KM มาเพื่อใช้ในการสร้างความรู้สึกดี สร้างความสุขแก่การทำงาน คือ ส่วนที่ทำงานสารบรรณ ทุกครั้งที่มีปัญหาจะไม่ใช้วิธีแตกหัก จะใช้เปิดวง dialogue คุยกัน รับฟังความคิดเห็นของกัน ช่วยเหลือกัน แบ่งเบาภาระซึ่งกัน ซึ่งปัญหาแต่ละอย่างที่ผ่านเข้ามาก็ลุล่วงไปได้ ซึ่งถ้าเป็นผู้บริหารก็มองว่า ถ้าคนนี้มีปัญหาก็ทำบันทึก ถ้าทำอีกก็ลงโทษทางวินัยซึ่งมองเห็นว่าทำแบบนี้ไม่เกิดประโยชน์ และมองว่าเราโชคดีที่ได้เข้ามาอยู่ในวงนี้ เรามีเครื่องมือที่ใช้ในการทำงาน ใช้ในการแก้ไขปัญหาของเรา

อาจารย์ JJ ....... เสริมว่า มันเป็นเครื่องมือ ทำแล้วมีความสุข ในสมัยก่อนมีคำว่า QCC ให้เคารพศักดิ์ศรีความเป็นคน ไม่มีเจ้านาย ในกลุ่มเป็นเพื่อนกันหมด ทุกคนจะมีความคิดต่างๆ ทำงานด้วยกัน มีเป้าหมายคือ นโยบายของหน่วยงาน เป็นตัวชี้ ก็จะง่ายขึ้น อาจารย์หมอวิจารณ์ก็ใช้หลักการนี้ เมื่อปี 46-47 QCC ทุกคนได้มีความเป็นคน ได้มาแชร์ ความเชี่ยวชาญของตน มาเล่าสู่กันฟังเพื่อจะมาต่อยอด ฟังมากกว่าพูด แล้วคิด แล้ววางแผนกันพัฒนาต่อ

แต่ส่วนใหญ่มักเข้าใจว่า กพร. สั่งมา สกอ 7.3 สั่งมา หรือ ....สั่งมา

ท่านที่สี่......ในความคาดหวังของหนู จากที่อาจารย์พูดเรื่อง QCC และการให้เกียรติคน คิดว่าตรงนี้น่าจะจุดประเด็นที่ทุกคนน่าจะนำมาใช้และเป็นแนวทางในการคิด ตัดสินใจ ว่าคนทุกคนมีเกียรติเหมือนกัน อย่าไปตั้งบรรทัดฐานของคนว่า ตอนนี้อยู่ในตำแหน่ง หัวหน้า หรือ อยู่ในตำแหน่ง ผู้บริหาร แต่ในขณะเดียวกัน ในระดับผู้อยู่ในตำแหน่งผ่านพ้นไปไม่มีคุณค่าของความเป็นคน ตรงนี้ไม่เห็นด้วย อยากให้แนวคิดนี้ผลักดันไปสู่ทุกๆคน ให้เกียรติคนอื่น ยอมรับความคิดเห็นคนอื่นและเห็นว่าคนอื่นมีความรู้ที่ฝังลึกอยู่ในตัวเหมือนๆ กัน ซึ่งเขาอาจมีมากกว่าเราด้วยซ้ำไป

ท่านที่ห้า.......ทีมเราจะพยายามต่อยอด และพยายามจะถ่ายทอดองค์ความรู้ไปทางอินเตอร์เนท จึงมีปัญหาคือ ทำให้เรารู้ว่า เราไม่ได้ทำเพื่อตอบโจทย์ แค่เกิดการเรียนรู้ ไม่ใช่ทำไม่ได้แต่มันยาก

อาจารย์ JJ……. เสริมว่า ถ้ารู้เกณฑ์ของ สกอ. เกณฑ์ที่ระดับสูงสุด มันคือมาตรฐานขั้นต่ำ จริงๆ แล้ว สกอ. ตั้งใจให้หน่วยงานหา best practice เพื่อต่อยอดขึ้นไปอีก คือให้ครบตามเกณฑ์ ถามว่าตอบโจทย์ KPI ว่าเราจะฉลาดขึ้นหรือไม่ ก็จะตอบได้มากกว่าเป็นความรู้ตอบให้ครบ ต้องตอบให้ได้ ตัวนี้เราทำตาม format ของ สกอ กพร TQA หรือว่าเราตอบโจทย์ตัวผู้ประเมิน แต่ถามว่าตอบโจทย์ที่ว่า ทำให้มีความสุข สนุกกับงาน มีความคิดสร้างสรรค์หรือไม่ เราอยากที่จะอยู่กับงานหรือไม่ หรือเราแค่มาทำงาน แค่ 8.30 น. แล้วเลิกงาน 16.30 น. หลายๆ คนตอบโจทย์ที่ผู้ประเมินมาเติมแล้วมาดูให้เต็มกระดาษ แม้แต่ IT ทำแล้ว ถามว่ามีใครมาเปิดหรือไม่ มีใครมาเรียนรู้หรือไม่ มีใครมาเติมต่อยอดหรือไม่ ถามว่ามีใครเอาไปใช้จริงหรือเปล่า หรือเราเพียงแค่มีประดับไว้เท่านั้น

ตัวอย่างเช่น ถามว่า Learn and Growth (ป้ายที่ติดอยู่ที่ผนังห้องประชุม) ถามว่าจบ PHD เอาความรู้นั้นเก็บเฉพาะใน paper แต่ไม่เคยถ่ายทอดอะไรให้กับสังคม ถามว่าเจ้าตัว learn หรือว่าองค์กร learn คนๆหนึ่งที่ไปนอก 6-7 ปี กลับมาเขามาเล่าให้เราฟังหรือไม่ว่า การจะทำงานวิจัยจากขั้นหนึ่งไปอีกขึ้นหนึ่งทำยังไง เคยมาเล่าให้เราฟังหรือไม่ และถามต่อว่าเกิดอะไรขึ้นกับสังคมบ้าง “ดังที่พระพุทธเจ้าบอกว่าอย่าเชื่อแม้กระทั่งพระพุทธเจ้าเอง เพราะว่าตัวตนเราไม่มี”

กลับมาถามคำถามแรกว่าเป้าหมายมีจริงหรือไม่ มันจริงหรือไม่ เกิด impact ต่อสังคมหรือไม่ เหมือนกันเอา KM มาใช้เกิดความสุขหรือไม่ที่เข้าห้องสุนทรียสนทนา ความรู้สึกนี้บางทีมันเขียนไม่ได้ แต่การที่มานั่งด้วยกันแบบนี้ ความรู้สึกบรรยายไม่ได้แต่รู้สึกประทับใจในการมาคุยกัน ต้องตอบตรงนี้ให้ได้

เหมือนกับถามว่า ไม่มี KPI ได้หรือไม่

จะเหมือนกับการขับรถ หากเราบอกว่าเราจะไป กทม. ถ้ารถไม่มีเกย์วัด จะถึงเมื่อไหร่ ถ้าเราขับด้วยความเร็ว 20 กิโลเมตรต่อชั่วโมงก็ถึงเหมือนกัน แต่อาจถึงปีหน้า ถ้าเราขับด้วยความเร็ว 80 พอดีถึง แต่ถ้า ขับ 120 ก็จะถึงเร็วอีกหน่อย ดังนั้นตัว KPI จะบอกเฉยๆ ว่าอยู่ในลู่ทางหรือไม่ ไปในความเร็วที่คนเขาไปกันได้หรือไม่ เพราะการตั้ง KPI เจ้าของตั้งเอง ถ้าไม่ถึงเราก็ต้องมาคุยกันว่าต่อไปเราจะพัฒนายังไง ต่อไปเราจะทำอย่างไรในปีการศึกษาหน้า หรือเทอมหน้า