ผมเจอะเจอ..หลายๆ ท่าน แม้แต่นิสิต..ผมจะบอกเสมอว่า "ผมไม่รู้อะไร นอกจากเรื่องผึ้ง"

   ดูหลายท่านจะไม่ค่อยเชื่อที่ผมพูด...

   ในงานมหกรรมการจัดการความรู้ ครั้งที่ ๓ ระหว่างไปนั่งทานอาหารวันที่สองของงาน..ทีโต๊ะมังสะวิรัติ ร่วมกับท่านอาจารย์จันทวรรณและท่านอาจารย์ธวัชชัย....มีอาจารย์ท่านหนึ่งมาจาก มจธ...ต้องการให้ผมเขียนความรู้เกี่ยวกับเรื่องต่อลง GotoKnow ผ่านมาหลายวันยังไม่ได้เขียนสักที...

  วันนี้ลองค้นคว้ามาเล่าสักเล็กน้อยนะครับ...

   ต่อ....

     มีหลายชนิดมากครับ...ส่วนมากเราจะดูที่ขนาดตัวนะครับ...ถ้าตัวใหญ่กว่าผึ้ง (โพรง) เราก็มักเรียกว่า "ต่อ" ครับ แต่ถ้าตัวเล็กหรือพอๆ กับผึ้ง (โพรง) เราก็จะเรียกมันว่า "แตน" แต่ในภาษาอังกฤษ ต่อกับแตน..เขาจะเรียกรวมกันว่า "Wasp" ...น่าจะอ่านว่า "วอส-เป้อร์" ครับ เสียง "p" สั้นๆ ...แต่ถ้าเราหมายถึงต่ออย่างเดียว ภาษาอังกฤษเขาใช้คำว่า "Hornet" ครับ

   ต่อ-แตนที่เรารู้จักกันดี น่าจะเป็นพวกที่เขาเรียกว่า "paper wasp" ครับ...คือพวกนี้จะไปกัดเยื่อไม้และเคี้ยวให้ละเอียดผสมกับน้ำลายตัวเองเพื่อนำมาเป็นวัสดุในการสร้างรัง...

  พวกต่อกับแตนนี้เป็น...carnivore ครับ...คือ กินสัตว์เป็นอาหาร รากศัพท์ "carni_" แปลว่า "เนื้อ" ครับ  ส่วน "vore" มาจากคำว่า "devour" แปลว่า "กิน" ครับ (ส่วนผึ้งของผมเป็น vegetarian หรือ มังสะวิรัตินะครับ

   ต่อที่เรารู้จักกันดี ได้แก่ "ต่อหัวเสือ" ครับ ชื่อวิทยาศาสตร์ของเขาคือ Vespa  affinis (Linneaus, 1764) ผมขอยืมภาพมาจากที่ Link นะครับ (เจ้าตัวที่อยู่ในภาพนี่ตัวใหญ่ครับ...ปกติขนาดลำตัวจะยาวอยู่ประมาณ ๒-๒.๕ เซนติเมตร)

   ถ้าท่านที่พอมีความรู้ทางด้านอนุกรมวิธาน หรือ ความหลากหลายของต่อ ก็พอจะแยกบอกได้ว่า ต่อนี้คือ "ต่อหัวเสือ" โดยสังเกตที่ปล้องสีส้มหรือสีแสดที่ส่วนท้องหรือ abdomen นะครับ จะมีอยู่สองปล้อง..อย่างในภาพนี้ก็เห็นเด่นชัดเลยครับ (จาก http://cyberquebec.ca/_layout/?uri=http://cyberquebec.ca/entomologie/Vespa_affinis.htm)

   ต่อตัวนี้เป็นศัตรูที่สำคัญของผึ้ง ครับ ลองดูส่วนของปากของเขา จะมี mandible หรือกรามที่คมกริบ ที่สามารถ กัดผึ้งทหารที่เฝ้ารังอยู่..ตัวขาดเป็นสองท่อนได้ในทันที...

   เขาจะสร้างรังที่กิ่งไม้...ดูภาพของต่างประเทศไปก่อนครับ...เอาไว้ผมจะหาภาพที่เคยถ่ายภาพไว้มาลง

   ต่อพวกนี้มักอยู่ใกล้คน...บางทีก็ไปทำรังในบ้านคนด้วย...มีหลายท่านชอบกินตัวอ่อนต่อ...ไปตีรังต่อ...บางครั้งแทนที่จะกินต่อ...กลับไปนอนฟังพระสวด...กุสลา ธัมมา เสียนี่

   พิษของต่อร้ายแรงมาก โดนต่อต่อยหนึ่งตัวก็แทบแย่แล้ว...โดนต่อย ๓ ตัวผมหงอก...แต่เรามักถูกต่อยเป็นฝูง...เพราะต่อเป็นสัตว์ป่าที่ดุร้าย..รุมทำร้ายเหยื่อเป็นฝูง...ดังนั้นเล่นกับสัตว์มีพิษต้องระวังให้มาก...

   มีน้อยคนครับ...ที่ถูกต่อต่อยเป็นฝูง..แล้วจะรอดชีวิตมาเล่าประสบการณ์ให้คนหลังๆ ฟัง...ใครเคยมีประสบการณ์ที่เคยต่อต่อย..ช่วยมาเล่าให้ฟังหน่อยครับ...ส่วนผมนี้ไม่เคยโดนครับ..เลยไม่มีประสบการณ์มาเล่า...ต่อหนึ่งตัวต่อยได้หลายครั้งครับ..เพราะเหล็กในของเขาไม่มีเงี่ยงนั่นเอง...

   เพิ่มเติมครับ...ไปพบเรื่องและภาพของ website ที่สวยมาก จึง link มาไว้ที่นี่ครับ.. http://www.muenster.org/hornissenschutz/vespa_affinis_engl.htm