จุดธูปหรือเทียนก่อน

เรื่องเล็กๆ น้อยๆ เกี่ยวกับพิธีกรรมมีมากมาย สำหรับผู้รู้หรือผู้ไม่สนใจก็อาจปล่อยให้ผ่านไป แต่ผู้ไม่รู้หรือผู้สงสัยก็อาจนำมาถกเถียงเป็นเรื่องราวได้... ดังเช่นวันก่อน อาจารย์เจียมมาเยี่ยมแล้วก็ถามว่า มีผู้สนใจและต้องการเหตุผลรองรับเรื่องการจุดธูปเทียน ผู้เขียนก็เล่าให้ฟัง ท่านว่าเรื่องนี้ก็นำไปเขียนในบล็อกได้ จึงนำมาเล่าไว้เผื่อบางคนอาจสนใจ...

โดยปกติรับรู้กันว่าให้ จุดเทียนก่อนจุดธูป โดยอ้างเหตุผลว่า ธรรมเกิดก่อนพระพุทธเจ้า และพระพุทธเจ้าก็เคยตรัสว่า แม้พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ก็ทรงเคารพธรรม... ข้ออ้างอีกอย่างหนึ่งก็เพราะ สมัยก่อนไฟเป็นสิ่งที่ทำให้ติดขึ้นยาก ดังนั้น จึงจุดเทียนก่อนเพื่อจะได้หล่อเลี้ยงไฟไว้ จะได้จุดธูปได้ง่าย...

แต่บางมติบอกว่า จุดธูปก่อนก่อนจุดเทียน โดยอ้างเหตุผลว่า พระพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม จริงอยู่ว่าพระธรรมมีอยู่ก่อน แต่ถ้าพระพุทธเจ้าไม่ตรัสรู้และทรงนำมาเผยแพร่แล้ว แม้พระธรรมจะมีอยู่ก็ไร้ความหมาย ดังนั้น ต้องจุดธูปก่อน... มตินี้ยังโต้แย้งว่า ที่เค้าว่าจุดเทียนก่อนนั้น หมายถึงจุดเทียนชนวนก่อนที่จะมาจุดธูป ถ้าไม่มีเทียนชนวนก่อนก็ไม่อาจจุดธูปได้....

ตามความเห็นของผู้เขียน ความเห็นทั้งสองก็พอฟังได้ทั้งนั้น... ส่วนแนวทางปฏิบัติ ใครจะจุดธูปหรือจุดเทียนก่อนก็ได้ เลือกเอาเองตามความพอใจ (ส่วนพวกที่เถียงกันนั้น ให้เค้าเถียงกันเถอะ อย่าไปเถียงกับพวกเค้าเลย...)

.........

บางคนอาจไม่เข้าใจว่าเรื่องอะไร จึงขอขยายความย้อนหลังเล็กน้อย ในการบูชาพระรัตนตรัยนั้น จะมี ธูป เทียน และดอกไม้....

ธูป ใช้บูชาพระพุทธเจ้า นิยมใช้ธูป ๓ ดอก เพราะพระพุทธคุณโดยย่อนั้นมี ๓ กล่าวคือ พระปัญญาคุณ พระบริสุทธิคุณ และพระมหากรุณาฺคุณ... แต่ถ้าธูปเยอะก็อาจจุด ๙ ดอกก็ได้ เพราะพระพุทธคุณโดยพิสดารนั้นมี ๙ ประการ... โดยส่วนตัวผู้เขียนก็จุด ๓ ดอกบ้าง ๙ ดอกบ้าง ดูจำนวนธูปหน้าพระเป็นเกณฑ์

(ต่างจากบูชาศพ นิยมจุดธูปดอกเดียว โดยอ้างว่า หนึ่ง นั่นคือ เกิดหนเดียวตายหนเดียว... แต่บางคนก็จุด ๒ ดอก โดยอ้างว่า มีเกิดมีตาย)

เทียน ใช้บูชาพระธรรม นิยมจุด ๒ เล่ม เพราะ ปาพจน์ คือคำสอนที่เป็นประธานของพระพุทธเจ้านั้นแยกออกเป็น ๒ ได้แก่ ธรรม และ วินัย ... แต่บางท่านก็อาจจุด ๖ เล่ม เมื่อมีเทียนเหลือเฟือ โดยอ้างว่าพระธรรมคุณมี ๖ ประการ...

และ ดอกไม้ ใช้บูชาพระสงฆ์ ซึ่งมิใช่ปัญหา ปัญหาก็คือ เมื่อจะเริ่มพิธีกรรมนั้น จะจุดธูปหรือเทียนก่อน...  ซึ่งมี ๒ มติ กล่าวคือ จุดเทียนก่อนเพราะพระธรรมเกิดก่อน และ จุดธูปก่อนเพราะพระพุทธเจ้าทรงค้นพบพระธรรม