ไม้ตรวจเท้าในที่นี้คือ Monofilament ที่ใช้ตรวจการรับความรู้สึกที่เท้าของผู้ป่วยเบาหวาน
![]() |
|
ตรวจเท้าด้วย Monofilament แจกจ่ายโดยบริษัทยา |
คุณวัลภา เฟือยงาราช นักวิชาการสาธารณสุข ๕ สถานีอนามัยบ้านกุดจาน จ.สกลนคร นำเรื่องการทำ Monofilament ใช้เองมาเล่าในเวที NKM III เมื่อเดือนธันวาคม ๒๕๔๙ และเวทีการประชุมวิชาการ Primary Care ระดับประเทศ ครั้งที่ ๒ เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา (ดูภาพที่นี่)
ที่ สอ.บ้านกุดจาน มีการออกเยี่ยมบ้านร่วมกับ อสม.ประจำกลุ่มเบาหวาน Monofilament ที่ได้รับแจกมาไม่พอใช้ อสม.หญิงคนหนึ่งจึงเอ่ยขึ้นว่า “เราทำเองไม่ได้หรือ มันเหมือนเอ็นเบ็ด” เลยเกิดปิ๊งไอเดียเอามาทำต่อ คุณวัลภาเป็นคนออกแบบ อสม.ช่วยกันทำ ใช้ไม้ตะขบ (เชอรี่อิสาน) เจาะรูโดยใช้เข็มฉีดยาเบอร์ ๒๑ หมุนลงไป ถ้าใช้เข็มเบอร์ใหญ่กว่านี้ รูจะใหญ่ไป ไม่สวย ต่อจากนั้นใส่กาวใส่เอ็นเบ็ด
|
Monofilament บ้านกุดจาน |
เดิมที่ทำกันเคยใช้เอ็นเบ็ดหลายขนาด ต่อมามีคนมาบอกว่าเห็นแพทย์ที่ศูนย์โรคเรื้อนใช้เอ็นเบอร์ ๔๐ จึงเอามาใช้บ้าง ทำแล้วนำไปทดสอบแรงกดกับเครื่องชั่งสารเคมีที่โรงเรียนขยายโอกาสบ้านกุดจาน ซึ่งอยู่หน้าสถานีอนามัย จนรู้ว่าควรใช้เส้นเอ็นยาวแค่ไหน เมื่อกดเป็นรูปตัว C แล้วจะได้แรงกด ๑๐ กรัม
ทีม สอ.บ้านกุดจานตรวจเท้าผู้ป่วยเบาหวานด้วยไม้ตรวจเท้านี้ทุก ๑ เดือน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการกระตุ้นให้ผู้ป่วยดูแลเท้าตนเองให้ดียิ่งขึ้น และเพื่อให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพเท้าของผู้ป่วยในชุมชนของตน เมื่อตรวจแล้วให้บันทึกผลลงในแบบฟอร์มและทำการประเมินความเสี่ยง ๑๕ ข้อ ซึ่งได้มาจากการอบรมช่วงงานเบาหวานโลก พร้อมให้คำแนะนำ รักษา หรือส่งต่อ
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่คุณวัลภา เฟือยงาราช นักวิชาการสาธารณสุข ๕ สถานีอนามัยบ้านกุดจาน ต.แพด อ.คำตากล้า จ.สกลนคร ๔๗๒๕๐ โทรศัพท์ ๐๘๔-๗๘๘๒-๖๐๘
วัลลา ตันตโยทัย วันที่ ๔ เมษายน ๒๕๕๐

ดีจังครับ สามารถให้ผู้ป่วยใช้ตรวจตัวเองได้ด้วย
ชื่นชมครับ เพิ่งเห็นรายละเอียดวันนี้เองครับ น่าทึ่งมาก ที่มีการลองกดกับเครื่องชั่งแล้วได้ 10 g.
นวัตกรรม มักจะมากับข้อจำกัด(ด้านเครื่องมือ) เสมอ นึกถึงถ้า ที่ธาตุพนม ไม่ได้ของบริษัท ที่อ.วัลลา เอาไปให้ แล้วเราจะคิดได้ไหมเนี่ย
กราบเรียนอาจารย์ที่เคารพ
เนื่องจากดิฉันเป็นนักศึกษาปริญญาโทหลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการพยาบาลผู้ใหญ่ ขณะนี้กำลังศึกษาชุดวิชาปฏิบัติการพยาบาลขั้นสูงในผู้ใหญ่ที่เจ็บป่วยเรื้อรัง และมีความสนใจในผู้ป่วยเบาหวานที่เสี่ยงต่อการเกิดแผลที่เท้าร่วมกับได้ทำโครงการ" การดูแลเท้าในผู้ป่วยเบาหวาน" และพบว่านวตกรรม Monofilament บ้านกุดจาน สามารถช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดแผลที่เท้าในผู้ป่วยเบาหวาน ลด costของผลิตภัณฑ์ และ costจากการรักษาแผลในผู้ป่วยเบาหวานได้ถ้าสามารถประเมินได้ตั้งแต่แรกเริ่ม แต่เนื่องจากว่าดิฉันได้ลองซื้อเอ็นเบ็ดเบอร์ 40 มาลองทำดูปรากฏว่ามันมีความอ่อนตัวค่อนข้างสูงซึ่งต่างจากเบอร์ 46
ดิฉันจึงใคร่ขอเรียนสอบถามว่า
1. ถ้าใช้เบอร์ 46 แทนจะได้หรือไม่โดยที่ได้นำเอ็นเบอร์ 46 ไปทดสอบกับเครื่องชั่งที่แรงกด 10 g.
2. เอ็นเบ็ดทั้ง 2 เบอร์มีความแตกต่างของเส้นผ่านศูนย์กลางใกล้เคียงกันจะมีผลต่อการรับรู้ความรู้สึกเหมือนกันหรือไม่
3. ไม่ทราบว่านวตกรรมชิ้นนี้มี Literature review หรือไม่คะ ถ้ามีดิฉันจะขอ Paper เพื่อนำไปศึกษาเพื่อเป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วยต่อไปได้หรือไม่คะ
สุดท้ายนี้ดิฉันหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้รับความกรุณาจากอาจารย์ช่วยไขความกระจ่างให้ดิฉันและขอบพระคุณเป็นอย่างยิ่งค่ะ
ด้วยความเคารพอย่างสูง
พนารัตน์ ตากสุนทร
เรียนคุณพนารัตน์ ติดต่อคุณวัลภาตามที่อยู่ที่แจ้งไว้นะคะ และหากต้องการถามผู้เชี่ยวชาญ กรุณาติดต่ออาจารย์สมเกียรติ มหาอุดมพร สถาบันราชประชาสมาสัย นะคะ