๑๐ ธันวาคม ของทุกปี ประเทศไทยถือว่าเป็นวันรัฐธรรมนูญ วันนี้ขอเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับกฎหมายรัฐธรรมนูญให้สมาชิกG2Kได้ศึกษากันน่ะครับ

  ทุกรัฐจำเป็นต้องมีรัฐธรรมนูญเป็นหลักในการปกครองประเทศ เพราะฉะนั้นรัฐธรรมนูญจึงมีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด สำหรับคำจำกัดความของรัฐธรรมนูญคืออะไร ? (What is a constitution?) ได้มีนักวิชาการได้พยายามให้ความไว้หลายลักษณะ เช่น

  หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ดร.ปรีดี พนมยงค์) ได้อธิบายว่า "กฎหมายธรรมนูญการปกครองแผ่นดิน เป็นกฎหมายที่บัญญัติถึงระเบียบแห่งอำนาจสูงสุดในแผ่นดินทั้งหลายและวิธีการดำเนินการทั่วไปแห่งอำนาจเหล่านี้ หรือจะกล่าวอีกอย่างหนึ่งว่า กฎหมายธรรมนูญการปกครองวางหลักทั่วไปแห่งอำนาจสูงสุดในประเทศ”

  ศาสตราจารย์หยุด แสงอุทัย ท่านอธิบายว่า “ หมายถึง กฎหมายที่กำหนดระเบียบแห่งอำนาจสูงสุดในรัฐและความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจเหล่านี้ต่อกันและกัน 

 คำอธิบายข้างต้น ได้แสดงให้เห็นลักษณะของรัฐธรรมนูญได้แก่

  ๑.ความเป็นกฎหมายหรือข้อบังคับ

 ๒.ลักษณะที่เป็นพื้นฐานของกฎหมายทั้งปวงหรือความเป็นกฎหมายสูงสุด

 ๓.เป็นหลักกฎหมายที่กำหนดระเบียบในการปกครองประเทศ

จึงอาจสรุปได้ว่า รัฐธรรมนูญ คือกฎหมายหลักหรือกฎหมายสูงสุดของประเทศ ซึ่งกำหนเดโครงสร้าง รูปแบบและแนวทางในการปกครองประเทศ ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับประชาชน

ด้วยเหตุที่รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายหลัก หรือกฎหมายสูงสุดของประเทศ กฎหมายอื่นใดจะมาขัดกับกฎหมายรัฐธรรมนูญไม่ได้ กฎใดที่ขัดกับกฎหมายรัฐธรรมนูญ กฎหมายนั้นเป็นโมฆะ ดังนั้นรัฐธรรมนูญมีลักษณะที่สำคัญ ๔ ประการ คือ

 ๑.เป็นกฎหมายสูงสุดเหนือกฎหมายทั้งปวง

 ๒.ความเป็นกฎหมายที่กำหนดหลักการและวิธีการในการปกครองประเทศตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจต่างๆ(อำนาจนิติบัญญัติ อำนาจบริหาร และอำนาจตุลาการ)

 ๓.ความเป็นกฎหมายที่กำหนดหลักประกันเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพของประชาชน

 ๔.ความเป็นกฎหมายหลัก ใช้บังคับ การเปลี่ยนแปลงแก้ไข และการตีความที่มีลักษณะพิเศษแตกต่างไปจากกฎหมายธรรมดา

 สำหรับเหตุผลที่รัฐจำเป็นต้องมีรัฐธรรมนูญเป็นหลักในการปกครองประเทศนั้นมีดังต่อไปนี้

 ๑.เพื่อแสดงถึงแหล่งที่มาของอำนาจอธิปไตยและการใช้อธิปไตยของรัฐ อำนาจอธิปไตยเป็นอำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศ ดังนั้นแหล่งที่มาของอำนาจอธิปไตยและการใช้อำนาจอธิปไตยจึงต้องปรากฏอยู่ในรัฐธรรมนูญ

 ๒.เพื่อแสดงฐานะในทางกฎหมายระหว่างประเทศ การที่รัฐมีรัฐธรรมนูญของตนเอง ย่อมแสดงถึงฐานะแห่งความเป็นอิสรภาพของรัฐนั้นๆ และรัฐนั้นๆ พึงได้รับการรับรองจากรัฐอื่นๆยิ่งไปกว่านั้นการรับรองรัฐและการรับรองรัฐรัฐในทางกฎหมายระหว่างประเทศเป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญอย่างยิ่ง ทั้งนี้เพราะหากรัฐใดหรือประเทศใดมิได้รับการรับรองจากนานาประเทฯแล้ว จะเป็นผลให้รัฐหรือรัฐบาลนั้นๆปราศจากความชอบธรรมในการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

 ๓.เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งการพัฒนาทางการเมืองของรัฐนั้นๆ แต่เดิมรัฐต่างๆ ส่วนใหญ่มีลักษณะการปกครองแบบสมบรูณาญาสิทธิร่าชย์ ซึ่งราชาหรือกษัตริย์เท่านั้นที่เป็นเจ้าของและผู้ใช้อำนาจอธิปไตย เอมีการพัฒนาทางการเมืองในรูปของการเปลี่ยนศูนย์แห่งอำนาจกษัตริย์มาสู่สามัญชน ทั้งในรูปของประชาธิไตยและเผด็จการจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่รัฐนั้นๆ จะต้องสร้างกติกาหลักขึ้นใช้ในการปกครองก็คือ รัฐธรรมนูญนั่นอง