...

เป็นที่ทราบกันดีว่า สมองของคนเราเป็นอวัยวะที่สะสมอาหารไว้ใช้ไม่ได้ ไม่เหมือนอวัยวะอื่น เช่น กล้ามเนื้อ ฯลฯ ซึ่งสะสมแป้งไว้ใช้เองได้ การงดอาหารเช้าจึงมีส่วนทำให้สมรรถภาพของสมองตกลงอย่างมาก โดยเฉพาะนักเรียน นิสิต นักศึกษา และคนทำงานประเภทใช้สมอง

ท่านอาจารย์ศัลยา คงสมบูรณ์เวช นักกำหนดอาหารที่ขึ้นทะเบียนใบอนุญาตวิชาชีพในสหรัฐอเมริกา เขียนหนังสือเรื่อง "กินอย่างไร ไม่อ้วน ไม่มีโรค" ผู้เขียนขอนำข้อมูลจากตอน "อาหารเช้าป้องกันอ้วน" มาเล่าสู่กันฟังครับ

...

การงดอาหารเช้าจะทำให้ร่างกายปรับตัวคล้ายกับการเข้าสู่ภาวะ "ข้าวยากหมากแพง" หรือ "ภาวะอดอาหาร" โดยการปรับลดธาตุไฟ หรือลดการเผาผลาญกำลังงานให้น้อยลง ผลคือ ทำให้เสี่ยงต่อโรคอ้วนมากขึ้น

นอกจากนั้นการงดข้าวเช้ายังทำให้สมองหลั่งฮอร์โมนนิวโรเพพไทด์วาย (neuropeptide Y) เพื่อกระตุ้นให้เกิดการกินแบบ "มิรู้หยุด" และกินแบบขาดสติตั้งแต่ช่วงสายไปจนถึงเวลานอน

...

ภาวะนี้เรียกว่า "กลุ่มอาการกินกลางคืน (night eating syndrome)" ซึ่งมีแนวโน้มจะกินจุบกินจิบทั้งวัน แถมยังหนักไปทางอาหารประเภท "หวานๆ มันๆ" ทำให้อ้วนง่าย

เหตุผลที่คนเราควรกินอาหารเช้าทุกวันได้แก่

...

(1). ป้องกันโรคอ้วน...                            

• คนที่กินอาหารเช้าทุกวันมีแนวโน้มจะเกิดโรคอ้วน และภาวะดื้อต่ออินซูลิน (ภาวะใกล้เป็นเบาหวาน) น้อยกว่าคนที่ไม่กินอาหารเช้า 30-50%
• ผู้หญิงที่กินอาหารประเภทให้กำลังงาน (แคลอรี) หนักไปในมื้อเช้าลดน้ำหนักได้ดีกว่าผู้หญิงที่กินอาหารหนักในมื้ออื่นๆ

...

• 78% ของคนที่ลดน้ำหนักได้นานเป็นคนที่กินอาหารเช้าทุกวัน
• กลไกที่เป็นไปได้คือ อาหารเช้าช่วยให้หิวน้อยลงทั้งวัน

...

(2). ช่วยเพิ่มโอกาสอายุยืนอย่างมีคุณภาพ...

• คนที่กินธัญพืชไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง ขนมปังเติมรำ(โฮลวีท) ข้าวโอ๊ต ฯลฯ นาน 5 ปีขึ้นไปมีโอกาสอายุยืนเพิ่มขึ้น ลดความดันเลือด ลดไขมันในเลือด(โคเลสเตอรอล)
• กลไกที่เป็นไปได้คือ ธัญพืชไม่ขัดสีมีเส้นใย(ไฟเบอร์) สารต้านอนุมูลอิสระ วิตามิน และแร่ธาตุอื่นๆ มากพอ

...

(3). เพิ่มพลังสมอง...                             

• การงดอาหารเช้าเพิ่มความเสี่ยง(โอกาส)ในการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำจากการอดอาหารมาตลอดคืน ทำให้สมรรถนะสมองตกลงไปมาก

...

ผลจากการศึกษาวิจัยโดยการให้อาสาสมัครดื่มเครื่องดื่มที่มีโปรตีนล้วน ไขมันล้วน หรือคาร์บ (คาร์โบไฮเดรต / แป้ง-น้ำตาล) ล้วนก่อนทำข้อสอบพบว่า

อาหารประเภทคาร์บ (แป้ง-น้ำตาล) ช่วยให้อาสาสมัครทำข้อสอบที่ใช้ความจำได้ดีที่สุด

...

ทีนี้จะเลือกอาหารเช้าอย่างไรจึงจะดี... ท่านอาจารย์ศัลยาแนะนำไว้ดังต่อไปนี้

...

(1). ธัญพืชไม่ขัดสีกับผลไม้...

• ธัญพืช (พืชตระกูลข้าว) ไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง ขนมปังโฮลวีท(เติมรำ) ข้าวโอ๊ต ฯลฯ และผลไม้ทั้งผล (ไม่ใช่น้ำผลไม้) ช่วยให้ระดับน้ำตาลในเลือดเพิ่มขึ้นได้นาน ทำให้อิ่มนาน เปรียบคล้ายน้ำซับที่ค่อยๆ รินไหล เพื่อบำรุงเลี้ยงสมอง

...

(2). โปรตีน...

• สมองจำเป็นต้องใช้โปรตีนในการสร้างสารสื่อประสาท (neurotransmitters) หรือสารเคมีที่ใช้สื่อสารกันระหว่างเซลล์ประสาท
• อาหารประเภทถั่ว โดยเฉพาะถั่วเหลือง โปรตีนเกษตร เต้าหู้ ปลาทะเล นมไขมันต่ำ ไข่ เป็นอาหารที่มีโปรตีนสูง

...

• ไข่มีสารโคลีนที่ช่วยเสริมการทำงานของสมอง ทว่า... ไข่แดงมีโคเลสเตอรอลค่อนไปทางสูง
• ถ้าวันไหนกินไข่แดง... ควรลดอาหารประเภทผัดๆ ทอดๆ ลดอาหารใส่กะทิ และไม่ควรกินเนื้อสัตว์มากเกิน

...

(2). เสริมวิตามินธรรมชาติ...

• วิตามินธรรมชาติที่ช่วยการทำงานของสมอง โดยเฉพาะความจำได้แก่ วิตามิน B6, B12 และโฟเลต(กรดโฟลิค)
• อาหารที่มีสารอาหารกลุ่มนี้สูงได้แก่ ธัญพืชไม่ขัดสี ผักใบเขียว ถั่ว ส้ม

...

• คนที่ควรพิจารณากินวิตามินรวม หรือวิตามิน B เสริมได้แก่ คนสูงอายุซึ่งมีแนวโน้มจะดูดซึมวิตามิน B12 ได้น้อยลง และคนที่กินมังสวิรัติชนิดไม่กินทั้งไข่และนม เนื่องจากวิตามิน B12 มีในอาหารที่มาจากสัตว์เป็นหลัก

...

(3). เสริมแคลเซียม...

• คนไทยส่วนใหญ่ได้รับแคลเซียมไม่พอทุกวัน ซึ่งจะทำให้เสี่ยงต่อโรคกระดูกโปร่งบาง หรือกระดูกพรุนในระยะยาว
• อาหารที่มีแคลเซียมสูงได้แก่ นม นมเปรี้ยว โยเกิร์ต นมถั่วเหลืองชนิดเสริมแคลเซียม (นมถั่วเหลืองที่ไม่เสริมแคลเซียมมีแคลเซียมค่อนข้างต่ำ คือ ประมาณ 6% ของที่ร่างกายต้องการใน 1 วันต่อ 200 มิลลิลิตร) เต้าหู้ ถั่วพู ผักใบเขียว

...

อาจารย์แพทย์ท่านหนึ่งแนะนำว่า ถ้ามีเวลาน้อย หรือรีบเร่งในยามเช้า ให้เลือกอาหารเช้าสูตร "1+1+1" ได้แก่ กล้วย 1 ผล ส้ม 1 ผล และนมไขมันต่ำ 1 แก้ว อาหารสูตรนี้ดีเยี่ยม ยกเว้นขาดธัญพืช (พืชตระกูลข้าว) ไม่ขัดสี

วันนี้ผู้เขียนมีโอกาสคุยกับเภสัชกรท่านหนึ่งที่ต้องรีบเร่งไปสแกนนิ้วมือ เพื่อลงเวลาทำงานที่ทำงาน ทำให้อดอาหารเช้า

...

ผู้เขียนจึงเรียนเสนอให้ท่านลองอาหารเช้าสูตร "1+1" ได้แก่ ขนมปังโฮลวีท(เติมรำ) กับโยเกิร์ตชนิด 0% โดยแนะนำให้ท่านเลือกยี่ห้อที่เสริมเส้นใย หรือไฟเบอร์ชนิดละลายน้ำ หรืออินูลินไป

เส้นใยประเภทละลายน้ำได้หลายชนิดมีส่วนส่งเสริมให้เชื้อแบคทีเรียชนิดดี เช่น แลคโทบาซิลลัส ฯลฯ เติบโตได้ดี ส่งผลทางอ้อมให้ลำไส้แข็งแรง และดูดซึมแคลเซียมได้มากขึ้น

...

อาจารย์ศัลยาแนะนำเคล็ดไม่ลับในการกินอาหารให้อิ่มนาน 2 ประการได้แก่

• อาหารประเภท "ซับน้ำ" หรือมีองค์ประกอบที่เป็นน้ำสูงได้แก่ นมไขมันต่ำ โยเกิร์ต ผลไม้ไม่หวานจัดทั้งผล (ไม่ใช่น้ำผลไม้) เช่น แอปเปิล ส้ม ส้มโอ ฯลฯ
• อาหารประเภท "เด็กเส้น" หรือมีเส้นใย (ไฟเบอร์) สูงได้แก่ ถั่ว ธัญพืชไม่ขัดสี (ข้าวกล้อง ขนมปังโฮลวีท ข้าวโอ๊ต ฯลฯ) ผลไม้ที่ไม่หวานจัดทั้งผล

...

เรียนเสนอให้ท่านผู้อ่านกินข้าวเช้าเป็นประจำทุกวัน เพื่อสุขภาพจะได้ดีไปนานๆ และต้านโรคอ้วน

ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ