ตัวอย่างระบบผุดบังเกิดที่น่าทึ่งในสเกลที่เล็กระดับเซลล์ ก็เป็นเรื่องที่น่าสนใจ เซลล์เกิดขึ้นได้อย่างไร ? คำถามประเด็นนี้ หาอ่านจากตำราชีววิทยาได้ครับ ผมขอข้ามไปเลย เตือนความจำเพียงว่า เซลล์ เป็นสาขาวิชาหนึ่ง มีวารสารเฉพาะทางหลายเล่ม แสดงว่าระดับความซับซ้อนเรื่องนี้ ไม่ธรรมดา หากทำความเข้าใจ... มีต่อ »

มีคำกล่าวหนึ่ง ที่ผมคุ้นหูมานาน ไม่แน่ใจว่าของใคร "วิกฤติทางเศรษฐกิจ จะเกิดเมื่อการเมืองล้มเหลว วิกฤติการเมือง จะเกิดเมื่อเศรษฐกิจล้มเหลว" ในอดีต เราอ่านประวัติศาสตร์ชาติต่าง ๆ พบเรื่องราวสังคมกลียุค เรามักมองว่า เป็นเรื่อง ปัญหาการเมือง ล้วน ๆ แต่สืบสาวให้ดี มักมีคู่แฝดคือ... มีต่อ »

"Light amplification by stimulated emission of radiation" คือชื่อเต็ม เรียกให้สั้น ก็ว่า Laser พูดถึงคำนี้ แต่ละคนจะจินตนาการต่อไปในแนวของตัวเอง เป็นตัวอย่างคำสำหรับการทำจิตวิเคราะห์ที่ดีมากคำหนึ่ง บางคนจะนึกถึงฟิสิกส์ บางคนจะนึกถึงผับ บางคนจะนึกถึงของเล่น บางคนนึกถึ... มีต่อ »

กฎหมายก็เป็น emergent รูปแบบหนึ่ง แต่อาจจะเป็น emergent แบบอ่อน คือเห็นไม่ชัดนัก เกิดการขมวดปมของการมองร่วมกันไปข้างหน้าของทั้งสังคม เป็นการสังเคราะห์วิสัยทัศน์ของทั้งสังคม เป็นการสังเคราะห์กฏกติกาขึ้น เพื่อรับมือวิกฤติการณ์ที่อาจจะมีมาหากไม่มีีกติกากำกับอยู่ก่อน เกิดขึ้นเพราะระดับความซับซ้อนข... มีต่อ »

เงินเป็นตัวอย่างที่ดีของระบบ emergent เพราะเงินไม่ได้เกิดขึ้นด้วยตัวเอง ไม่ได้มีค่าด้วยตัวของมันเอง (ในกรณีของพันธบัตร) แต่เกิดเพราะการยอมรับร่วมกันของสังคม เมื่อการยอมรับยังมั่นคง เงินก็จะมีค่า เมื่อไม่เป็นที่ยอมรับ เงินก็เสื่อมค่า เช่น สินค้าโภคภัณฑ์ในช่วงไม่กี่ปีนี้ ขึ้นไปคร่าว ๆ เท่าตั... มีต่อ »

มีรูปแบบทางเคมีบางประเภท ที่พอจะเรียกว่าเป็นระบบผุดบังเกิด เช่น การเกิด autocatalysis เช่น การปฎิกิริยาเกิด oxidation บางกรณี ก็เป็น autocatalysis รูปแบบอย่างง่ายสุด ได้แก่เมื่อ A เปลี่ยนไปเป็น B แบบ autocatalysis เวลาเขียนสมการเชิงอนุพันธ์ ก็จะเขียนว่า -dA/dt = k A B ลักษณะเฉพาะของ autocat... มีต่อ »

ลองดูกรณีของคณิตศาสตร์บ้าง บางครั้ง เมื่อเจอโจทย์บางรูปแบบ แทนที่เราจะต้องแก้สมการ ก็ปล่อยให้สมการแก้ตัวเอง โดยใช้วิธีที่เรียกว่า recursion เช่น เจอโจทย์ว่า x ln x = 10 รูปแบบนี้ แก้ไม่ได้ ถ้าย้ายข้างไปบางส่วน จะได้ x = 10/ln x คราวนี้ ใช้วิธีเดาค่า x ใส่ด้านขวา จะได้ x ด้านซ้าย ถ้าเราโ... มีต่อ »

ภาษาก็เป็นตัวอย่างหนึ่งของระบบผุดบังเกิด ผุดบังเกิดอย่างช้า ๆ วิวัฒนาการร่วมกับสังคม มีที่มาที่ไป ไม่ใช่หล่นมาจากยอดไม้ที่ไหน ลองดูเวลาคนหูหนวกเขา "คุย" กัน จะเห็นได้ชัด (ยกตัวอย่าง ต้องเอาเรื่องที่ไม่คุ้น จะได้เถียงไม่ทัน) แต่ละท่าทาง ล้วนมีความหมายอะไรบางอย่าง บางอย่างก็เป็นท่... มีต่อ »

สติสัมปชัญญะ ในทัศนะของทางตะวันออก เป็นที่ยอมรับกับโดยพื้นฐานว่า มีระดับความลึกตื้นต่าง ๆ ที่เหล่าโยคีฝึกฝนกันมาตั้งแต่ยุคก่อนพุทธกาลแล้ว ในทัศนะของโลกตะวันตก ก็มีนักจิตวิทยาให้ความสนใจไม่น้อย ดังเล่าไว้ในงานเขียนของ โรเบิร์ต ออร์นสไตน์ (Robert Ornstein) ชื่อ "The Psychology of Consciousne... มีต่อ »

ใน Wikipedia มีกล่าวถึงระบบผุดบังเกิด (emergent) ไว้ไม่น้อย แหล่งตั้งต้นที่แนะนำคือ http://en.wikipedia.org/wiki/Emergence ตัวอย่างของระบบผุดบังเกิดได้แก่ -ปรากฎการณ์ทางฟิสิกส์ เช่น สี อุณหภูมิ -ปรากฎการณ์ทางชีววิทยา เช่น เซลล์, metabolic pathway, ชีวิต  -ปรากฎการณ์ทางสังคมศาสตร์-มน... มีต่อ »