AAR หลังจบกิจกรรม

คุณหมอเกษม ชวนกันมา AAR ภาพรวมของกิจกรรมค่ะ ทีมเราก็เข้าร่วม AAR ของห้องที่ 3 ในเรื่อง นานาสาระเพื่อสุขภาพผู้สูงวัย ด้วย พร้อมทั้งฐานฟื้นฟูฯ ของศูนย์สิรินธรด้วยค่ะ มาลองดูว่า มีความึคิดเห็นกันเป็นอย่างไร

ฐานนี้เป็นการจัดกิจกรรมความรู้ที่เป็นการส่งเสริมสุขภาพ เริ่มที่ฐานอาหาร ฐานออกกำลังกาย ฐานฟัน เป็นชมรมผู้สูงอายุมาเอง มาเล่ากิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากของชมรมฯ ฐานศูนย์สิรินธร เป็นเรื่องของการฟื้นฟู

การเข้ามีการแบ่งฐาน วิทยากร หมออ้อย กับน้องเก๋ ดำเนินการแบ่งกลุ่มตามป้ายชื่อนำกลุ่ม ได้แก่ ครอบครัว ชุมชน ท้องถิ่น เอกชน นำไปยัง 4 ฐาน ฐานมีการหมุน ฐานละ 10-12 นาที

ในฐานอาหาร พี่ตุ๊เล่าเพิ่มเติมว่า

ในฐานะวิทยากร รู้สึกว่าเวลาสำหรับฐานมีน้อย เนื้อหา เราก็พยายามอยากให้ได้มาก ก็ต้องเร็วเป็นรถด่วน และใช้เสียงเยอะมาก ก็จะมีสิ่งช่วย คือ website ที่เขาสามารถไป download ได้ ถ้าฟังไม่ทัน เราก็จะมี นิทรรศการให้ดู เราก็พยายามสร้างเครือข่าย มีการให้เขาเขียนชื่อ รพ. จะได้มีการจับฉลาก ผู้โชดดี ก็คิดว่า เขาสนใจ

คำถามส่วนใหญ่จะถามเรื่องไข่ เราบอกว่า ต้องดูก่อนว่า ผู้สูงอายุมีปัญหาเรื่องไขมันในเลือดสูงหรือเปล่า และบอกว่า ไข่มีคอเลสเตอรอลตรงไข่แดง ไข่ขาวไม่มีเลย ถ้าไข่ทั้งฟองมี ถ้าเป็นนักโภชน ไม่อยากให้กินไข่ทุกวัน อยากให้กินหลากหลาย เพราะว่ามันไม่มีอาหารตัวหนึ่งตัวใดที่มีสารอาหารครบถ้วน ก็จะบอกว่า คอเลสเตอรอลมาจาก 2 แหล่ง ก็ให้กินอาหารหลากหลาย

สิ่งที่เขาอยากถาม คือ โมเดลซื้อที่ไหน เพราะว่าเขาต้องสาธิอาหารสด ก็ต้องใช้เงิน และก็จะสูญเปล่า แต่ก็สามารถไปประยุกต์ใช้ ... เรื่องอาหารทุกคนก็สนใจ และเป็นเรื่องใหม่ ที่พูดถึงเรื่องอาหารผู้สูงอายุโดยเฉพาะด้วย ... น้องที่ รพ.น้ำพองก็บอกว่า จะเอาอันนี้ไปจัดการในกลุ่มผู้สูงอายุ

ฐานนี้มีผู้ให้ข้อคิดเห็นเพิ่มเติม ก็คือ

  • น่าสนใจสำหรับผู้ที่ปฏิบัติงาน และผู้ที่อยู่ในชุมชน แต่เวลาน้อย มันเร็วมาก แต่เนื้อหาน่าสนใจ สำหรับผู้ที่มาเรียนรู้
  • ฐานที่ฝึกกล้ามเนื้อ ฟื้นฟูผู้ที่อัมพฤกษ์อัมพาต ทุกคนเอาไปใช้ได้เลย แต่เวลามันค่อนข้างกระชับ ทำให้คนที่สนใจต้องคอยตื่นตัว และหมุนเวียนด้วย
  • ฐานแปรงฟัน ที่ว่า มีการนับฟัน น่าสนใจตรงที่ Presentor คือ ผู้สูงอายุ อายุ 75 ปี และฟันยังอยู่ครบทั้ง 32 ซี่ เหมือนกับว่า ถ้ามีเวลาให้ซักถาม ก็จะเปิดประเด็นได้ว่า ทำไมผู้สูงอายุอายุขนาดนี้ และฟันยังอยู่ครบ 32 ซี่ แต่ปรากฎว่า ไม่มีเวลาที่จะสอบถาม
  • ฐานนี้เหมาะสำหรับผู้ปฏิบัติงานในชุมชน หรือ อบต.
  • การให้อาหาร เขาจะสาธิตเลย ว่า เวลาป้อนข้าว แล้วคุณให้เขาเงย จะกลืนลงไหม มันรู้ได้ด้วยตัวเอง และเป็นวิธีการสอนที่ง่าย เข้าใจง่ายด้วย
  • ... ที่สังเกตได้ว่า ที่สามารถดึงความสนใจของผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ เนื่องจากทักษะของวิทยากร แต่ละฐาน วิทยากรทักษะสูงในการนำเสนอ เพราะฉะนั้น ทำให้เกิดความสนใจ มุ่งแต่ตรงนั้น ออกกำลังกาย ทำตามด้วย และคอยจับด้วยว่าเราเอาไปทำต่อได้หรือเปล่า โชคดีว่ามีคู่มือ เพราะฉะนั้นแต่ละคนก็สามารถที่จะคว้า แม้จะมีเวลาน้อย แต่ก็สามารถหยิบคู่มือไปทำงานต่อได้ คนที่ไม่ได้อยู่ใน sector Health มาก็สามารถจะได้ตรงนี้ไปเป็นความรู้ดูแลตัวเองได้ด้วย
  • เรื่องอาหาร เป็นประเด็นที่คนเริ่มให้ความสำคัญ มากขึ้น และเหมือนกับว่า เป็น resource ที่เขาสามารถเชื่อถือได้ เขายังไม่มั่นใจ เพราะฉะนั้นเวลาเขามาจะถามเยอะมาก เพราะว่าเขามีความรู้สึกว่า หน่วยงานที่มาพูด เป็นหน่วยงานที่มีความรู้จริง แต่ว่าเวลาน้อย และตัวคู่มือ อาจจะยังไม่ได้มีการ ปชส. มาก เขาก็เลยรีบเก็บ และไม่อยากเปลี่ยนฐาน
  • ประเด็น คือ ถ้าเราเลือกวิทยากรที่มีทักษะสูงมาก ถึงแม้ว่า ในเวทีนั้นจะมีหลากหลาย กระบวนการอยู่ ก็สามารถที่จะดึงความสนใจของคนไว้ได้

สำหรับพี่ปุ๊ จากฐานออกกำลังกาย 14 ท่า

วันนี้เหนื่อย และฐานมีคนสนใจเต็มไปหมด

  • ... การ Annouce เข้าสู่บทเรียน เป็นการแนะนำสั้นๆ แต่เราก็เอาหัวใจว่า ทำไมเอา 14 ท่า เข้ามา เพราะว่า เรามีจุดอ่อนของผู้สูงอายุก็คือ เกี่ยวกับความแข็งแรงของกล้ามเนื้อที่ช่วยในการเดิน การทรงตัว เพราะว่าเขาจะเปลี้ย จะล้า และมีความพลัดตกหกล้มง่าย และไม่ว่าจะไหล่ติด ข้อติดต่างๆ พวกนี้ต้องบริหาร เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่น ความอ่อนตัว เน้นที่ 2 อย่าง เราก็เอา 14 ท่ามา
  • ... ส่วนหัวใจและปอด คือ การเดิน การเคลื่อนไหว อันนั้นก็ไปทำกันอยู่แล้ว
  • หลักใหญ่ๆ ก็เลยใช้ 14 ท่าเข้ามาในจุดนี้
  • เราได้ปรับเวลา รอบแรกปรับเวลาไม่ถูก แต่พอรอบ 2 3 ก็ปรับสาธิตทั้ง 14 ท่า ที่ 1-2 ครั้งต่อท่า แต่จริงๆ ต้องทำ 10-12 ครั้ง และเทคติคของผู้สูงอายุก็พยายามใส่ ว่า หายใจด้วยนะ อย่ากลั้นหายใจ และเก้าอี้นั่งอย่าเป็นเก้าอี้เลื่อน เก้าอี้พลาสติก ต้องบอกว่า อันตรายที่จะเกิดกับ ผส. คือ สอดแทรกให้ และให้เขานับไปด้วย สนุกไปด้วย เราก็เล่นกับเขา มันก็ทำถึงรอบที่ 12 ก็เสียงจะดังขึ้นๆ
  • มีความรู้สึกว่า สนุก เหนื่อย แต่สนุก ถึงรอบสุดท้าย Hole in One

ข้อเสนอจากที่คุยกลุ่ม AAR ได้บอกว่า ... กรมฯ น่าจะไปทำ Q&A เรื่องคำถามว่า สิ่งที่มีคนถามบ่อย และเราน่าจะไปทำสิ่งที่เรียกว่า องค์ความรู้ ไว้บนเวป และคำถามที่คุณอยากรู้ เราก็เอาไปใช้ต่อได้

ในฐานเรื่องฟัน ที่ได้นำเอาสีย้อมฟันไปย้อม เพื่อที่จะเป็นเครื่องมือช่วยดูว่า ผู้สูงอายุแปรงฟันได้สะอาดหรือยัง เขาใช้คำว่า บางทีผู้สูงอายุก็จำไม่ได้ว่า ฟันตัวเองไม่สะอาดตรงไหน ก็เลยทำเครื่องมือนี้ขึ้นมา เป็นสมุดนับฟัน และเป็นสมุดบันทึกด้วย และทำการบันทึก โดยคิดร่วมกับทันตแพทย์ เพราะว่าจะมี code ที่เกี่ยวกับการนับคราบสีติดฟัน มาทำเป็นคะแนน และมีการประเมินในแต่ละคน ทำความสะอาดได้ดีขึ้น หรือน้อยลง

คุณแม่อรพินทุ์ ได้สรุปว่า เราทำความสะอาดฟันดีหรือไม่ดี ก็ขึ้นกับช่วงการทำความสะอาดที่สะอาดได้ดีหรือไม่ดี เขาก็มีการสรุปบทเรียนในตัวของเขาเองด้วย

หลายเสียงที่มีประเมินเขาก็บอกว่าทึ่ง ที่เห็นแต่การย้อมสีฟันในเด็ก แต่ยังไม่เห็นผู้สูงอายุทำกัน บางเสียงก็บอกว่า เขาจะไปถามหมอฟันที่ทำงานว่า มีสีย้อมฟันให้หรือไม่

ฐานฟื้นฟู เราได้รับการประสานงานจากทีม ก็กังวล ว่า เขาต้องการเรื่องการออกกำลังกาย ให้พื้นที่ไปประยุกต์ ก็เลยต้องคิดประเด็นที่ต่างจาก 14 ท่า ก็เลยได้ประเด็น ของเรื่องการฟื้นฟูเฉพาะผู้สูงอายุ หรือผู้พิการ ซึ่งเราก็ค่อนข่างเฉพาะ และอีกเรื่องที่เอา คือ เรื่องของการกลืน ซึ่งต้องได้รูปแบบที่คล้ายกับทุกที่ คือ ให้มีการฝึกปฏิบัติ และไปประยุกต์ใช้ ผู้เข้าร่วมกิจกรรมให้ความร่วมมือในฐานค่อนข้างดี มีปัญหาเรื่อง เวลา เหมือนกับทุกฐาน ด้วยความที่เนื้อหาค่อนข้างเยอะ และอาจเป็นเรื่องเฉพาะ เพราะในตอนหลัง มีคนต้องการความรู้เพิ่มเติม ก็ไม่ยอมย้ายฐาน

ที่ถามบ่อย เกี่ยวกับระยะเวลา ว่า จะใช้เวลาฟื้นฟูเท่าไร ถึงจะดีขึ้น เราก็จะใช้วิธีการประสานไปที่เวป หรือขอข้อมูลเพิ่มตัว

การบริหารในห้องได้ผลค่อนข้างดี คือ ผู้เข้าร่วมเข้ามาในห้อง จะมีตรงกลางแนะนำให้ทราบคร่าว ก็จะเป็นการเกริ่นนำให้ทุกท่านได้รู้ ก็จะเป็นการจูงใจให้เขาได้มีส่วนร่วมค่อนข้างมากในห้อง

หมอน้ำสรุปภาพรวม

ฐานนี้ ที่ต้องการคือ ต้องการให้คนที่มาเข้า เข้าไปใช้ได้เลย

อันที่สอง เห็นว่า วิทยากรทุกท่าน เป็น moderator ในตัว อย่างฐานอาหารจะพูดเร็ว แต่จะ entertain ไปด้วย ฐานออกกำลังกาย หรือฟื้นฟู ฟัน ผู้สูงอายุก็ยังยืน และเข้าหาผู้ฟังตลอด ผู้ฟังไม่เบื่อ สนใจตลอด เข้ากลุ่มไหน ก็สนใจทุกคน

ข้อที่ 3 ถ้าเวลาน้อย แต่เวลาน้อย เขามีความตั้งใจค่อนข้างดีมากๆ

จึงมีดีและเสีย

สุดท้าย ข้อเสนอเพิ่มเติม

  • ในห้องนี้ การบริหารจัดการ มีทีมช่วยดี มีการประสานดี ไม่สับสน และแต่ละฐานมี Reward ให้ ทุกคนก็จะพยายามตั้งใจฟัง พยายามตอบคำถามเพื่อให้ได้รางวัล
  • การจัดฐานวิชาการมีห้องแบบนี้ก็จะผ่อนคลายไปในตัว และมี Activity ระหว่างเข้าฐานด้วย จะไม่เบื่อ ไม่เหมือนไปนั่งคุย เพราะว่าความตั้งใจก็จะหลุด แต่ข้อเสีย คือ อยากรู้ก็ต้องย้ายฐานแล้ว แต่ก็มีเรื่องไปหาข้อมูลเพิ่มได้
  • เนื้อหาเป็นรูปธรรมที่ชัดเจน ที่นักวิชาการ หรือใครๆ ก็ต้องการความรู้ เขาเรียนแล้วก็นำไปใช้ได้เลย เป็นประโยชน์ทุกส่วน
  • ฐานนี้ไม่เบื่อ ไม่เซ็ง กลุ่มเป้าหมายก็ขึ้นกับว่า ต้องการที่ไหน
  • มีเสียงบอกว่า กลุ่ม C สนุก และมีรางวัลด้วย

รวมเรื่อง ภาคีร่วมพัฒนาระบบดูแลผู้สูงวัย