เป็นช่วงของการบรรยาย พูดคุยกับผู้เข้าประชุม โดย ผอ.สุธา ค่ะ

จริงๆ แล้ว ประเทศไทยเราอยากให้มีผู้สูงอายุแบบไหน

แล้วทำอย่างไรให้คนมีอายุยืน มีโรคน้อยๆ มีสุขภาพจิตดีดี เพราะว่า ร่างกายที่แข็งแรง สุขภาพจิตที่ดี ก็จะเข้าสังคมได้ และอยู่ในสังคมอย่างมีความสุข

และเราก็อยากได้เรื่องฟัน เหมือนกับที่ในหลวงท่านตรัสไว้ว่า “เวลาไม่มีฟัน กินอะไรก็ไม่อร่อย ทำให้ไม่มีความสุข จิตใจก็ไม่สบาย ร่างกายก็ไม่แข็งแรง” ... ท่านพูดในเรื่องฟัน จากจุดเล็กๆ ที่ส่งผลไปถึงร่างกาย จิตใจได้

ปาก ถ้าเทียบกับทั้งตัวก็มีนิดเดียว แต่ว่าศักยภาพสูง ... และก็จะเห็นว่า ฟันส่งผลไปถึงเรื่องความสุข สุขภาพจิต และร่างกาย

เขาบอกว่า
... ปากดี ฟันดี จะทำให้เคี้ยวอาหารได้ดี ก็ต้องไม่มีโรคในปาก
... หรือแม้มีโรคแล้ว ฟันมีผุแล้วก็ต้องอุด ถ้ามีเหงือกอักเสบก็ต้องรักษา
... จะดูแลตนเองได้ ก็ต้องรู้จักปากตัวเอง ตรงไหนจะต้องปรับ ตรงไหนจะต้องเปลี่ยน เช่น บุหรี่ อันตรายต่อช่องปากมาก ก็ต้องเปลี่ยน

มาตรฐานผู้สูงอายุสุขภาพช่องปากดี

เรามีการสำรวจทุกๆ ปี โดยเจ้าหน้าที่ที่ไปตรวจคุณพ่อคุณแม่ เขายึดฟัน 20 ซี่เป็นตัววัด ถ้าผู้สูงอายุคนไหนมีฟันมากกว่า 20 ซี่ขึ้นไป ถือว่า มีสุขภาพช่องปากดี

และตัววัดของการมีฟันใช้เคี้ยวอาหาร คือ การมีฟันข้างหลัง 4 คู่สบ ทั้งจากการมีฟันเทียมบ้าง ฟันแท้บ้าง 4 คู่ ถือว่า มีคุณสมบัติในการบดเคี้ยวดี

สุขภาพช่องปากที่พบในผู้สูงอายุ

เราไปเจอผู้สูงอายุมีฟันผุแล้ว 96% และ 55% และพบรากฟันผุก็คือ 21%

เราพบว่า ผู้สูงวัยเราแปรงฟันแค่ประมาณ 7 ใน 10 คน และใช้อุปกรณ์เสริม 7%

คนที่ใส่ฟันเทียม แปรงฟันเทียมแค่ 22%

มิติการดูแลผู้สูงอายุ

เขาบอกว่า ให้จัดบริการแบบองค์รวม ก็คือ ดูทั้งตัว ถ้าเป็นหมอฟัน ก็ดูทั้งในช่องปาก และร่างกายด้วย ด้วยการทักทาย พูดคุย ถามไถ้

1 จังหวัด 1 ชมรม ในปี 2553 และ 1 อำเภอ 1 ชมรม ในปี 2554

ตอนนี้ ... รัฐบาลพยายามให้บริการใกล้บ้านใกล้ใจ หลายๆ อำเภอ ทำเรื่องของการเคลื่อนที่เข้าไปเยี่ยมบ้าน ทันตฯ เราก็ทำแล้ว ดูแลต่อเนื่อง ทำแบบ ส่งเสริม ป้องกัน รักษา ฟื้นฟู หลายๆ จังหวัดทำแล้ว ทั้งเชิงรุกลงไปในหมู่บ้าน ชมรมผู้สูงอายุ อสม. ทันตสุขภาพก็ไปแล้ว

ตอนนี้ ... ทำอย่างไรที่จะมีการประสานงานกันอย่างเป็นระบบ เชื่อมโยงกันทั้งอำเภอ ทำได้อย่างไร จากชมรมหนึ่ง ไปยังอีกชมรม ไปยังอีกอำเภอ แล้วมีการมา ลปรร. กัน ... ทำอย่างไรที่คุณพ่อคุณแม่กลับไป ลปรร. กันในอำเภอตัวเอง

เรื่องนี้สำคัญ เพราะการเสริมพลังชุมชนมีความสำคัญมาก คุณพ่อคุณแม่ถือว่ามีพลัง เพราะว่า หลายๆ ท่าน เป็นครูบาอาจารย์มาก่อน และถ้าอยู่ในตำบล อำเภอนั้น นานๆ ก็จะมีลูกศิษย์ ... คนไทยมีธรรมเนียมเคารพผู้สูงอายุ ก็จะสามารถรวมตัวกัน และทำงานกันเป็นกลุ่มเป็นก้อนได้

เราอยากให้มีความเชื่อมโยงกันตั้งแต่ส่วนกลาง สสจ. รพ. สอ. ชมรมผู้สูงอายุ ซึ่งมีพลัง มีความรู้ ... ทำให้เกิดการเชื่อมโยงกัน มีการรวมตัวกัน สร้างสิ่งดีดี

เรื่องทันตสุขภาพในชมรมฯ ถ้าชมรมฯ เข้มแข็ง ในตำบลขยายไปที่โรงเรียน ขยายไปที่ศูนย์เด็กเล็ก ไปสอนลูกหลาน เรื่องการดูแลสุขภาพช่องปาก ... เรื่องแปรงฟันก็ทำได้แล้ว สอนแปรงฟันให้สมาชิกก็ทำได้แล้ว สอนและตรวจฟันเด็กเล็กก็ทำได้แล้ว ชวนพระแปรงฟันก็ทำได้แล้ว ผลิตสื่อเองก็ทำได้แล้ว ประชุมกัน ชาวบ้านก็ทำกันเอง เขียนกันเอง จัดมุมให้ความรู้ เป็นที่ปรึกษากันเอง นำสีผสมอาหารมย้อมฟันก็ทำได้ ทางหลายๆ ภาคทำไปแล้ว

ปี 2554 เราจะจัดมหกรรมใหญ่ เป็นมหกรรมผู้สูงวัยฟันดี จะมีทั้งทันตบุคลากร บุคลากรสาธารณสุข ผู้สูงอายุ และผู้ที่เกี่ยวข้อง ประมาณ 1,000 คน มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กิจกรรมกัน

เราจะเฉลิมพระเกียรติ 84 พรรษา ทำฟันเทียมให้ผู้สูงอายุ 30,000 ราย และส่งเสริมให้เกิดชมรมฯ 1 อำเภอ 1 ชมรม การส่งเสริมสุขภาพช่องปาก และจัดมหกรรม โดยหวังให้ผู้สูงวัยฟันดี เราก็ต้องไปทำตั้งแต่ลูกอยู่ในครรภ์ มีทุนดี ฟันก็จะแข็งแรง ไม่กินจุบจิบ ไม่กินนมหวาน พอเข้าโรงเรียนไม่กินน้ำอัดลมก็จะดี ฟันไม่ผุไม่กร่อน เป็นวัยรุ่น แปรงฟันได้ดี ใช้ไหมขัดฟันได้ดี ก็มีฟันสะอาด เหงือกแข็งแรง พอเป็นวัยทำงาน เริ่มใช้แปรงซอกฟันบ้าง ใช้ไหมขัดฟันเก่งแล้ว แปรงซอกฟันก็ได้ พอเป็นผู้สูงวัย ก็ไม่ต้องใช้ฟันเทียมแล้ว คุณหมอก็จะลดกำลังที่จะต้องไปทำฟันเทียมไปอีกเยอะ

พิธีกรคนสวยค่ะ

รวมเรื่อง การส่งเสริมสุขภาพช่องปาก สว. ภาคอีสาน