จังหวัดอำนาจเจริญ ทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุที่ ชมรมผู้สูงอายุบ้านเปือย อ.ลืออำนาจ ซึ่งชมรมฯ ได้ก่อตั้งเมื่อปี 2545 มีสมาชิกก่อตั้ง 110 คน มีเป้าหมายการก่อตั้งชมรมผู้สูงอายุครั้งแรกเป็นเรื่องการสร้างสุขภาพ ซึ่งจะมีการออกกำลังกาย โดยวิธี ไทเก้ก ทุกเช้าวันจันทร์ พุธ ศุกร์ ที่ศาลาวัดบ้านเปือย
เมื่อปี 2549 สสจ.อำนาจเจริญ ได้จัดให้มีโครงการมหกรรมผู้สูงวัยใส่ใจสุขภาพช่องปากขึ้น ชมรมฯ จึงได้เพิ่มงานสร้างสุขภาพช่องปาก
และทางชมรมฯ มีกลอนเติ้ลมาฝาก เพื่อเชิญชวนให้ผู้สูงอายุใส่ใจช่องปาก และดูแลฟันกัน
ฝีมือ สว. บ้านเปือย ค่ะ
กิจกรรมดีดีที่นี่ เริ่มต้นเมื่อปี 2548 เมื่อมีโครงการฟันเทียมพระราชทานเข้ามา อำนาจเจริญทั้ง 7 อำเภอ มีเป้าหมายการใส่ฟันเทียมปีละ 180 ราย กระจายตามทันตแพทย์ CUP รับผิดชอบแห่งละ 10 คน
กิจกรรมที่เกิดขึ้น ได้แก่ การจัดประชุมผู้สูงอายุวัยใส่ใจสุขภาพช่องปากครั้งแรก เมื่อปี 2549 เป็นโอกาสให้ทั้ง 7 อำเภอ คัดเลือกผู้สูงอายุจำนวน 25 ท่านต่ออำเภอ เข้ามาร่วมกิจกรรม และเป็นเวที ลปรร. ระหว่างชมรมฯ กิจกรรมเด่นมี 3 อย่าง คือ ประกวดผู้สูงวัยสุขภาพฟันดี 3 กลุ่มอายุ ประกวดการแสดงบนเวทีของผู้สูงอายุ และประกวดนวัตกรรมของผู้สูงอายุ
ปี 2550 อำนาจเจริญสมัครเป็นจังหวัดนำร่องในโครงการส่งเสริมป้องกันโรคในช่องปากผู้สูงอายุตามชุดสิทธิประโยชน์ทางทันตกรรม 1 ใน 20 จังหวัดทั่วประเทศ มีกิจกรรมการบริการทันตกรรมป้องกันตามชุดสิทธิประโยชน์แก่ผู้สูงอายุ คือ การตรวจสุขภาพช่องปาก ให้คำแนะนำการดูแลสุขภาพช่องปาก ขูดหินน้ำลายเพื่อป้องกันโรคปริทันต์ และการใช้ฟลูออไรด์วานิชป้องกันรากฟันผุ เป้าหมายอำนาจเจริญ อยู่ที่ 100 คนต่อปี กระจายตามจำนวนทันตาภิบาลในพื้นที่ ทำ 7 อำเภอ
Concept ของโครงการนี้ ทำให้ลืออำนาจมองว่า น่าจะเป็นโอกาสให้ได้ทำงานเชิงรุกในการทำงานชมรมผู้สูงอายุ เป็นความท้าทาย ที่น่าสนใจคือ หนึ่ง เราไม่เคยทำมาก่อน สอง คือ ความเป็น Unity คนที่เหนียวแน่น และเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน น่าจะทำให้ทำงานได้ง่ายขึ้น โอกาสสำเร็จสูง และเกิดความยั่งยืน ... จึงเข้าไปทำกิจกรรมนี้ที่ตำบลบ้านเปือย ชมรมผู้สูงอายุบ้านเปือย เชื่อมโยงระบบบริการ และคลินิกทันตกรรมไปด้วยเป็นกรณีพิเศษ
ปลายปี 2553 โครงการพัฒนาชมรมผู้สูงอายุด้านการส่งเสริมสุขภาพช่องปาก เข้ามา เป็นอากาศให้ต่อยอดโครงการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในชมรมผู้สูงอายุให้เกิดความยั่งยืน ปี 2553 สำนักทันตฯ ตั้งเป้าไว้ที่ 1 จังหวัด 1 ชมรมฯ แต่อำนาจเจริญเคยทำงานนี้มาก่อน จังหวัดก็เลยตั้งเป้าฯ 1 อำเภอ 1 ชมรมฯ และเน้นความเป็น expert มากขึ้น โดยให้ทุกที่มีนวัตกรรมด้านสุขภาพ
กิจกรรมที่บ้านเปือย ก็คือ
Concept ... สามประสานเพื่อการพัฒนา ทุกกิจกรรมที่เราทำในชมรมผู้สูงอายุบ้านเปือย จัดได้เป็น 3 หมวดใหญ่ๆ ได้แก่ ประสานพลัง ประสานใจ และประสานสุข
เป้าหมายของการดำเนินงาน คือ ให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพดี และมีความสุข และเป็นชมรมผู้สูงอายุที่มีการพัฒนาแบบยั่งยืน
ประสานพลัง
หมายถึง ผนึกพลังความต่างอย่างสมดุล ร่วมกันอย่างสร้างสรรค์ ในหมวดนี้มีกิจกรรม 3 อย่าง ได้แก่
1) ส่งเสริมการรวมกลุ่มเพื่อสร้างสุขภาพ มีการรวมกลุ่มออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และหลากหลาย ทั้ง ไม้พลอง แอโรบิค ไทเก้ก รวมกลุ่มทุกวันจันทร์ พุธ ศุกร์ ตี 4 ถึงตี 5 ที่ศาลาวัด นอกจากนั้น มีการรวมกลุ่มสาธิตการทำอาหารอ่อนหวาน โดยประสานความร่วมมือกับงานโภชนาการ ของโรงพยาบาล สาธิตทำน้ำข้าวโพดผสมถั่วแดงหลวง และน้ำมะตูมเพื่อสุขภาพ เป็นการกระตุ้นให้ริโภคอาหารเพื่อสุขภาพ เหมาะสมตามวัย และลดการบริโภคน้ำตาล
2) สร้างความเข้มแข็ง (Empowerment) คือ การจุดประกาย ขยายความคิด ติดอาวุธทางปัญญา และพัฒนาต่อเนื่อง ช่วงแรกที่เข้ามาทำงานในชมรมฯ ต้องค้นหาชุมชนก่อนว่า เขาทำอะไร กิจวัตรประจำวันเป็นอย่างไร นาฬิกาชีวิตเป็นอย่างไร เข้าไปทำความรู้จัก ให้เขาได้รู้จักเรา ไปร่วมกิจกรรมกับผู้สูงอายุ ตื่นตี 4 ไปออกกำลังกายกับเขา และเริ่มจุดประกายขยายความคิด โดยบอกสิ่งที่จะทำ และเป้าหมายที่จะเดินไปให้รับรู้ร่วมกัน พอทุกคนเอาด้วย ก็เริ่มปฏิบัติการ ติดอาวุธทางปัญญา คือ การอบรมด้านวิชาการ ฝึกทักษะการควบคุมคราบจุลินทรีย์ ใช้สีย้อมฟัน ฝึกทักษะการตรวจฟันด้วยตนเอง ให้ผู้สูงอายุช่วยเหลือตนเองได้ และพัฒนาต่อเนื่อง เพื่อร่วมกิจกรรมเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในทุกโอกาส ที่เปือย ร่วมมหกรรม ทุกปีของจังหวัด และเป็นเหล่งศึกษาดูงานของด้านทันตฯ
3) ใช้ภูมิปัญญา ค้นหากูรู ร่วมกันสร้างสรรค์นวัตกรรม และนำมาใช้ คิดว่าของดีดีมีอยู่ทุกที่ และค้นหาให้เจอ ที่เปือยมีชมรมหมอพื้นบ้าน ไปจับเข่าคุยกัน และตกผลึก มาเป็นนวัตกรรมเพื่อส่งเสริมสุขภาพปาก มีผงขัดฟันสมุนไพร น้ำยาบ้วนปากสมุนไพร และไม้ขัดฟัน ทำจากไม้ข่อย
ประสานใจ
คือ สะพานประสานใจระหว่างบุคคลต่อบุคคล และบุคคลต่อสังคม
ประสานใจในชมรมฯ สมาชิกสร้างข้อตกลงร่วมกัน และยึดมั่นในคำสัญญา ข้อตกลงคือ จะแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง เช้า และก่อนนอน จะเป็นผู้สูงวัยอ่อนหวาน อ่อนเค็ม อ่อนมัน เพื่อสุขภาพที่ดี จะเป็นแบบอย่างที่ดีในการดูแลสุขภาพช่องปากของตนเอง ปลูกจิตสำนึกรักฟันแก่ลูกหลาน ลดการรับประทานน้ำอัดลม และขนมกรุบกรอบ และจะร่วมกันแปรงฟันทุกวันศุกร์ และใช้นวัตกรรมที่เราภูมิใจ นวัตกรรมที่ได้ เรานำมาใช้แปรงฟันร่วมกันทุกวันศุกร์
ประสานใจในภาคี คือ ช่วยเหลือเกื้อกูล เชื่อมโยงบริการ และประสานภาคี เพื่อภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็น โรงพยาบาล สถานีอนามัย วัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ชมรมผูสูงอายุ อาสาสมัครสาธารณสุข อาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุ ไม่ว่าจะมีบทบาทอย่างไร เป็นผู้ประสาน หรือผู้ปฏิบัติ ทุกคนเปรียบเหมือนจิ๊กซอว์ ที่ต้องมาต่อกันให้เต็ม ถ้าขาดชิ้นใดชิ้นหนึ่งไป ภาพก็จะออกมาไม่สมบูรณ์
ประสานสุข คือ การช่วยเหลือเกื้อกูล บูรณาการเพื่อความเข้าใจกันในสังคม ในระหว่างเพื่อนผู้สูงอายุด้วยกัน ในกิจกรรมเพื่อนคู่หูดูแลฟัน จับคู่ตรวจฟัน แนะนำซึ่งกันและกัน แปรงฟันทุกวันศุกร์ หรือกิจกรรมเพื่อนช่วยเพื่อน เยี่ยมเยียนถึงบ้าน กลุ่มผู้สูงอายุจิตอาสาจะออกเยี่ยมบ้านเพื่อนผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ เมื่อก่อนเยี่ยมเฉยๆ แต่เดี๋ยวนี้มีนวัตกรรมไปฝากเพื่อนด้วย
อีกอันหนึ่ง เป็นผู้ต้นแบบลูกหลานฟันดี โดย ยายนาม เจียกุล สมาชิกชมรมผู้สูงอายุบ้านเปือย วัย 82 ปี ได้รับประทานรางวัล ผู้สูงอายุสุขภาพดี ปี 2552 จากสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เป็นความภาคภูมิใจของทั้งตัวคุณยาย และชมรมผู้สูงอายุด้วย ก็เลยเกิดไอเดียปิ๊งแว่บ เอาคุณยายไปเป็น Good Model ในโครงการฟันสะอาด เหงือกแข็งแรง ซึ่งนอกจากคุณยายก็จะมีผู้สูงอายุท่านอื่นที่เป็นครูเกษียณ อยากไปร่วมกิจกรรม ก็จะตามไปช่วยสอนเด็กด้วย
ประสานสุข
ก้าวต่อไป ... เราก็ต้องมี เพราะว่า ความคิดใหม่ๆ เกิดขึ้นได้ทุกวัน ... กุญแจแห่งความสำเร็จมีหลายดอก แล้วแต่ว่า ใครจะคิดออกไหม … อำนาจเจริญบอกว่า การทำงานที่จะสำเร็จได้นั้น จะต้องมีเป้าหมายที่ชัดเจน ต้องหา key person ในชุมชนให้เจอ ไม่ว่าจะเป็นใคร หรือหน่วยงานไหน คนที่มีภาวะผู้นำ มีความเสียสละ และมีวิสัยทัศน์ ช่วงเวลาที่เข้าไปต้องเหมาะสม การทำงานต้องมีเทคนิค เทคนิคหลากหลายต้องใช้ให้เป็น ต้องยืดหยุ่น แต่ไม่หย่อนยาน
ต้องมีแนวคิดในการทำงาน เป็นแนวคิดเชิงบวก แนวคิดด้านการพัฒนา การมีส่วนร่วม และการทำงานเชิงรุก ตอนนี้คงต้องเปลี่ยนมุมมองใหม่ว่า ผู้สูงวัยมีศักยภาพ และที่สำคัญคือ ทำงานให้สำเร็จ บรรลุเป้าหมาย ผู้บังคับบัญชาต้องสนับสนุน และใส่ใจ และอื่นๆ อีกมากมาย ต้องเรียนรู้ด้วยใจ จากการทำงานของท่านเอง
สุดท้ายนี้อยากบอกว่า การทำงานกับผู้สูงอายุนั้น ถึงแม้จะเหนื่อยใจ แต่มีความสุข และได้พัฒนา วิชาชีวิต
รวมเรื่อง ไปร่วม ลปรร. กับศูนย์ฯ 7 อุบลฯ
