บทกวีลาว "ซมเดือน"

32271

true                                                       ซมเดือน                              ยามกางคืนเดือนแจ้ง      เฮืองแสงใสส่อง                              ตาล่ำมองเบิ่งฟ้า           ขาวแจ้งทั่วไป                              เดือนหากใสคืแก้ว       แววมะนีเฮืองฮุ่ง                              พุ่งแสงนวนสู่พื้น    ให้เห็นแจ้งทั่วแผ่นดิน                              เด็กพากันมาหลิ้น     ซมจันย่างม่วนซื่น                              พากันยืนแอบฟ้อน     วอนโอ้โอ่ยลำ                              เหลียวล่ำไปตามบ้าน    จำปาบานเฮืองเฮื่อ                              ยามเมื่อลมพัดต้อง     หอมกุ้มใส่ดัง  แท้นา.                    <img src="http://gotoknow.org/file/nfekrucha/SANY0206.01.jpg" border="0" width="396" height="222" />                     <img src="http://gotoknow.org/file/nfekrucha/SANY0212.01.jpg" border="0" width="400" height="220" />                               ยามกลางคืนเดือนแจ้ง    เรืองแสงใสส่อง                              ตาร่ำมองเบิ่งฟ้า     ขาวแจ้งทั่วไป                              เดือนหากใสคือแก้ว     แววมณีเรืองรุ่ง                              พุ่งแสงนวลสู่พื้น     ให้เห็นแจ้งทั่วแผ่นดิน                              เด็กพากันมาเล่น     ชมจันทร์ย่างม่วนชื่น                              พากันยืนแอบฟ้อน    วอนโอ้โอ่ยลำ                              เหลียวร่ำไปตามบ้าน    จำปาบานเรืองเรื่อ                              ยามเมื่อลมพัดต้อง     หอมฟุ้งใส่จมูก  แท้นา.   นานๆ ทีไฟฟ้าที่หมู่บ้านเขตอีสานจะดับแบบไม่มีฝนฟ้าคะนอง  คือดับไปเฉย ๆ  ความมืดมิดสนิทคงทำให้ผู้คนโกลาหลพอสมควร  แต่คนที่อยู่ในวัยกลางคนขึ้นมาสักหน่อย  คงต้องหวนรำลึกถึงบรรยากาศ  สมัยที่ยังไม่มีไฟฟ้าเข้าหมู่บ้านมีแต่แสงตะเกียงน้ำม้นก๊าดวอมแวม  ถ้าเป็นสมัยเมื่อนานไปกว่านั้นก็คงเป็นแสงจากขี้กะบอง(ขี้ไต้)  บรรยากาศอย่างนี้แหละครับที่เด็ก ๆ ชาวบ้านอีสานจะลงเล่นชมแสงจันทร์  มีการเล่นพื้นเมืองเล่นหมากจ้ำหมู่หมี่  เล่นหมากลี้กัน (ซ่อนหา) เล่นหมากนั้น  หมากนี้ (หมาก พอแปลได้ตรงกับคำว่า เกมส์นั้น เกมส์นี้...)  ส่วนผู้ใหญ่ก็จะพากันมารวมตัวกันลงข่วง(ข่วง หมายถึงบริเวณใดบริเวณหนึ่งที่ชาวบ้านชอบมาทำงานกลางคืนร่วมกัน)  คือนำงานเช่น  การเข็นฝ้าย (ปั่นฝ้ายด้วยมือ) เป็นต้น  มาทำงานร่วมกัน  จนดึกดื่นอากาศตามหมู่บ้านคลายร้อนแล้วจึงพากันเข้าบ้านนอน บทกวีลาว “ซมเดือน” นี้  ผมอ่านพบในแบบเฮียนพาสาลาว ป. 2 (หน้า 68)  ได้บรรยากาศซึ่งแทบจะไม่มีอีกแล้วในชนบทอีสาน  เพราะทุกบ้านมีไฟฟ้ามีสิ่งบันเทิงจากจอโทรทัศน์  ตามถนนในหมู่บ้านมีไฟสาธารณะ  เหล่านี้ทำให้วิถีชีวิตผู้คนหาโอกาสมาเพลิดเพลินดื่มด่ำกับแสงจันทร์ยามค่ำคืนได้น้อยมาก ศัพท์ที่ควรรู้จัก  บทกวีบทนี้ศัพท์ไม่ยาก  แต่มีที่ควรเข้าใจเพิ่มคือ 1. หลิ้น  แปลว่า เล่น 2. วอน  จากบทที่ว่า “วอนโอ้โอ่ยลำ” อาจมีการเข้าใจว่ามาจากคำว่า เว้าวอน ดูจะไม่ตรงครับ  แต่น่าจะหมายถึง  คำวิเศษณ์ที่แสดงถึงเสียงร้องที่เอื้อนยาวโหยหวน  คนอีสาน/ลาว  จะเรียกเสียงแบบนี้ว่า  เสียงวอนวอน  เช่น เสียงทำนองหมอลำขึ้นบทลำทางยาว  ทำนองเอื้อนยาวร้องหาฟ้าฝน “โอ่  แล้วผัดโอย...โอ๊ย..ฟ้าเอยฟ้าฮ้องล่าย.......” ในบรรยากาศตามบทกวีนี้ก็คือ  เสียงร้องหมอลำทางยาว “วอนโอ้โอ่ยลำ”  ของใครสักคนที่ลงมาเล่น “ซมเดือน” นั่นเอง 3. หอมกุ้ม  กุ้มแปลว่า ฟุ้งตรลบอบอวล  ใช้กับขี้ฝุ่น  หรือกลิ่นต่าง ๆ ได้ 4. ใส่ดัง   ดังแปลว่าจมูก   หมายเหตุ  ผมติดภารกิจบางอย่างไม่ได้เขียนบล็อกมาระยะหนึ่ง  ตอนนี้ก็พอมีโอกาสขึ้น  ขออภัยและขอขอบคุณทุกท่านที่ติดตามครับ

2008-06-24T11:41:40+07:00

false 189996

2008-08-28T16:55:57+07:00

false

2008-06-25T10:30:51+07:00

บทกวีลาว "ซมเดือน"

32271

true สังคมการครองคู่โบราณเมื่อมองผ่านกฎหมายลาวโบราณ คัมภีร์ “โพสะราดและสังคะปะกอน” ซึ่งตราไว้เมื่อจุลศักราช 1137 เทียบได้กับ พ.ศ. 2318 ในสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินนั้น  บทที่จะเล่าในวันนี้ว่าด้วยเรื่องการจากไปเพื่อทำหน้าที่ต่างๆของฝ่ายสามี เช่น การไปราชการสงคราม  การไปค้าขาย  หรือเหตุอื่น ๆ  มีการกำหนดเวลาให้ฝ่ายภรรยาอยู่คอย  ถ้าเกินเวลาที่กำหนดตามกฎหมายภรรยาสามารถร้องขอเป็นอิสระหรือเป็นหญิงหม้ายอย่างถูกกฎหมายได้โดยไม่ถือว่านอกใจสามี ในคัมภีร์ “โพสะราดและสังคะปะกอน”  ฉบับชำระเมื่อปี 1996 โดยสำลิด  บัวสีสะหวัด กล่าวไว้ (ภาพถ่ายอักษรน. 13 – 14) ว่า                      <img src="/file/nfekrucha/SANY0167.jpg" border="0" width="431" height="301" /> ถอดเป็นวรรคได้ว่า ลักขะนะชายฮ้างยิง : ลักษณะชายร้างหญิง 1. จักก่าวลักขะนะชายฮ้างยิงไว้  ชายยู่ทางวันเดียวทางไกกำนดไว้เดือนหนึ่งให้ยิงคอย : จักกล่าวลักษณะชายร้างหญิงไว้  ชายอยู่ทาง(ไกล)วันเดียว ทางไกลกำหนดให้เดือนหนึ่งให้หญิงคอย : หมายถึงถ้าสามีกำหนดหรือบอกภรรยาว่าจะออกนอกบ้านไปทางไกล 1 วัน แต่มีเหตุให้ไม่สามารถกลับมาบ้านได้  กำหนดให้หญิงนั้นต้องคอยสามีอย่างน้อย 1 เดือน จึงจะกล่าวโทษหรือร้องขอต่อทางการขอเป็นอิสระ(เป็นหม้ายโดยถูกกฎหมาย)ได้   2. ถ้าชายยู่ทาง 3-7 วัน ให้ยิงยู่ถ้าชายสักหน่อย 3-6 เดือน : ถ้าชายอยู่ทาง(ไกล) 3-7 วัน ให้หญิงอยู่ถ้า(คอย) สักหน่อย 3-7 วัน : ศัพท์ที่ควรสังเกตุคือคำว่า "ถ้า" ใน "ให้ยิงยู่ถ้าชายสักหน่อย 3-6 เดือน" ถ้า ที่ยกมานี้แปลว่า คอย เช่น "ถ้า(ถ่า)ข้อยแหน่" แปลว่า คอยผมด้วย เป็นต้น    3. เป็นเขดดอย  ถ้าชายลอยเลยละลางทาง  15 วัน ให้ยิงถ้า 8 เดือน จึงผ่องได้: เป็นเขตดอยถ้าชายลอยเลยละลางทาง  15 วัน ให้หญิงถ้า 8 เดือน จึงผ่องได้ : ถ้าสามีจากไปทำการในเขตภูดอย(ทุรกันดารไปมาลำบาก) กำหนด 15 วัน  ให้ภรรยาคอย 8 เดือน จึงผ่อง(แจ้งขอเปลี่ยนสถานภาพการมีสามี) ได้ 4. ถ้าทางไกเดือนหนึ่ง  ท่านผ่อนผันอันหนึ่งชายยู่ต่างเมืองไกฮ้างเมียได้ 7 เดือน  หมายให้ยิงก่าวโทดชายเถิงสิ้นจ่ายมิได้ส่งกํขาดอันหนึ่งจังหวัดเมืองขึ้นชายไปค้าให้ยิงถ้าปีหนึ่งเป็นแม่นหมั้น  ถ้าชายนั้นฝากสิ่งของเป็นสำคัญชายนั้นข่าวไขจะไก้ตายถ้าไปค้าฝั่งคงคา  ชะวาแขกจีนแปกประเทดเชียงมิหมายกำหนดไว้ 3 ปี ให้ยิงคอย : ถ้าทางไกลเดือนหนึ่ง  ท่านผ่อนผันอันหนึ่งชายอยู่ต่างเมืองไกลร้างเมียได้ 7 เดือน  หมายให้ยิงกล่าวโทษชายถึงสิ้นจ่ายมิได้ส่งก็ขาด  อันหนึ่งจังหวัดเมืองขึ้นชายไปค้าให้หญิงถ้าปีหนึ่งเป็นแม่นมั่น  ถ้าชายนั้นฝากสิ่งของเป็นสำคัญชายนั้นข่าวไข้จะไกล้ตายถ้าไปค้าฝั่งคงคา  ชวาแขกจีนแปลกประเทศเชียงมิหมายกำหนดไว้ 3 ปี ให้หญิงคอย : หมายถึง ถ้าสามีบอกว่าไปต่างเมืองไกลกำหนด 1 เดือน ผ่อนผันให้ชายอยู่ต่างเมืองได้ 7 เดือน  จึงให้ฝ่ายหญิงกล่าวโทษชาย ถึงสิ้นกำหนดจริงชายไม่ส่งข่าวก็ให้ขาดจากกันได้(ถึงสิ้นจ่ายมิได้ส่งก็ขาด)  แต่ถ้าเมืองไกลนั้นเป็นเมืองขึ้น(เมืองประเทศราชไกลออกไปมาก) ให้ขยายเวลาออกไปเป็น 1 ปี  และถ้ามีการฝากสิ่งของสำคัญมาถึงภรรยาหรือส่งข่าวว่าป่วยไข้ และเป็นการไปค้าขายทางแม่น้ำในต่างประเทศ "ชวาแขกจีนแปลกประเทศเชียง(เมือง)" ไม่รู้ชัดว่าเป็นประเทศใด  กำหนดให้ฝ่ายหญิงคอย 3 ปี 5. อันหนึ่งนายใช้ราชกานไกให้ยิงคอยถ้า 7 ปี : อันหนึ่งนายใช้ราชการไกลให้หญิงคอย 7 ปี : ถ้าเป็นการจากภรรยาไปเพราะราชการสงครามหรือราชการอื่น ๆ แล้วไม่กลับมาให้ภรรยาคอย 7 ปี จึงกล่าวโทษขอพ้นจากการเป็นภรรยาได้ เมื่อพิจารณาจากบทกำหนดให้ภรรยาอยู่รอสามีที่ออกจากบ้านไปด้วยเหตุต่าง ๆ ทำให้รู้ว่า เป็นกฎหมายที่ให้โอกาสแก่ทั้งฝ่ายสามีและภรรยา  นั่นคือทางการได้กำหนดบทคุ้มครองความเป็นสามีภรรยาไว้ ในขณะเดียวกันเมื่อฝ่ายภรรยาและลูกที่ต้องร้างจากสามี/พ่อที่หายสาปสูญไป  ก็สามารถที่จะเป็นอิสระหรือไม่ถูกสังคมมองอย่างเสียหายได้  หากจะมีสามีใหม่หลังการกล่าวร้องขอต่อทางการว่าสามีเดิมหายตัวไป และเข้าใจได้อีกว่าการที่พ่อบ้านไปทำมาค้าขายหรือไปราชการสงคราม ในสมัยที่บ้านเมืองยังเป็นป่าเขาทุรกันดารการคมนาคมรวมทั้งขนบธรรมเนียมการปกครองแบบโบราณนั้น  สังคมครอบครัวของประชาชนมีโอกาสประสบชะตากรรมการแตกสลายเพราะขาดหัวหน้าครอบครัวได้เสมอ  จึงมีกฎหมายว่าด้วยลักษณะชายร้างหญิงนี้ไว้...

2008-04-20T09:45:05+07:00

false 177738

2009-04-09T21:32:23+07:00

false

2008-04-21T08:57:12+07:00

คัมภีร์ "โพสะราดและสังคะปะกอน" (8) ลักษณะชายร้างหญิง

32271

true คัมภีร์โพสะราดและสังคะปะกอนวันนี้  ผมยังเลือกบทที่น่าสนใจว่าด้วยสตรีในกฎหมายลาวโบราณอยู่นะครับ  ครั้งก่อนเป็นการกล่าวว่าด้วยลักษณะของ "<a href="/blog/krucha-thai-lao/165505">เมีย 12 จำพวก "</a> ซึ่งนับว่าเป็นลักษณะที่มองตามสายตาปัจจุบันพวกนางน่าสงสาร  น่าเห็นใจอยู่ไม่น้อย                                             วันนี้ว่าด้วย "โทษหญิงเล่นชู้" (น.13) ลองมาดูกันว่าสาระจะน่าสนใจเพียงใด                               <img src="/file/nfekrucha/SANY0271.jpg" border="0" width="368" height="282" /> แบ่งศึกษาเป็นวรรค ๆ ดังนี้ครับ 1. โทดยิงหลิ้นซู้...จะก่าวยิงแพดสะหยาโดยมาดตา 6 สะถาน  นอกใจพานหลิ้นซู้ผัวบ่ยู่ตามซายมาเถิงเคหาหน อันหนึ่ง :  โทษหญิงเล่นชู้... จะกล่าวหญิงแพศยาโดยมาตรา 6 สถาน  นอกใจพาลเล่นชู้ผัวบ่อยู่ตามชายมาถึงเคหาหน อันหนึ่ง : ศัพท์  1) หลิ้น : เล่น  2) เถิง : ถึง 2. ยิงลนลักหลอนแบะซายนอนฮามที่วันเดียวมี  3  ซู้ อันหนึ่ง : หญิงดิ้นรนลักลอบแบะท่านอนกับผู้ชายไม่เป็นที่วันเดียวมี 3 ชู้รัก อันหนึ่ง :  ศัพท์  1) หลอน : แอบ  ทำอะไรลับหลัง   2) ฮามที่ :  ไม่เป็นที่(ฮาม: เหินห่าง  ว่าง  เว้น  ในที่นี้คือ ไม่เป็นที่)  3) ซู้ : ภาษาอีสาน/ลาว มีความหมาย   2  อย่าง  คือ  แปลว่าคู่รัก/คนรัก  และอีกอย่างแปลว่าชู้ที่ลักลอบกันแบบภาษาไทย  3. ฮู้ปับได้เอาสินไหม  สองถ้า  หนึ่งราคารับจ้าง อันหนึ่ง : (ถ้า)รู้ปรับเอาสินไหมได้  สอง(ถ้วน : เท่า?) เท่า (หนึ่ง) ของราคารับจ้าง (หญิงที่มีหลายชู้เพื่อแลกกับเงิน?) 4. บ่ว่างเว้นซั่วนอกใจผัวสอง กํเทียวขํขับลำท่านให้จำจงแน่ : ไม่ว่างเว้นชั่วนอกใจมีผัวสอง  เที่ยวขอ(เงิน) จากผู้ชาย (โดย) ขับร้องหมอลำ  ให้จดจำ(หญิงผู้นั้น)ให้แน่ชัด 5. เหล่านี้แหละแพดสะหยาถ้าพิจาระนา  เป็นสัดให้ยิงทัดดอกสะบา  ฮ้อยมาลาใส่สะแอวไค้วปะนาแอกพาดบ่าทั้งยิงซาย  เหมือนควายเทียมไถตะเวนไป  3  วัน : เหล่านี้แหละหญิงแพศยาถ้าพิจารณาเป็นความสัตย์  ให้หญิงนั้นทัดดอกชบา  ร้อยมาลาใส่รอบเอว  ไขว้แอกทำนาแยกพาดบ่าทั้งหญิงและชาย(ชู้)  เหมือนควายเทียมไถตระเวณไป  3  วัน  :  ศัพท์  1) สะแอว : เอว  บั้นเอว  2) ปะ : แยก  ทิ้ง  เช่น  ผัวปะเมีย (ออกเสียง ผัวป๋าเมีย) : ผัวแยกทาง/หย่าร้างกับเมีย 6. ถ้าผัวมันยังฮักไค่จะหนีให้ปะจาน ฮักยิงพานอีกเล่า  ท่านให้เอาซายผัวเทียมเป็นงัวข้างหนึ่ง  เพาะดื้ดึงหลงไหล  จะปับซู้นั้นมิได้  ให้แต่โทดปะจานแล : ถ้าผัวมันยังรักใคร่  จนฝ่ายหญิงจะคิดหนี(กลับไปหาผัวเก่า) ให้ประจาน  ผัวเก่ายังรักหญิงพาลนี้อีกเล่า  ท่านให้เอาชายผัวเทียมเป็นวัวอีกข้างหนึ่งเพราะดื้อดึงหลงไหลเมียเก่าอยู่  จะปรับชู้นั้นมิได้  ให้แต่โทษประจาน(ชู้) แล                                    <img src="/file/nfekrucha/SANY0050.1.jpg" border="0" width="229" height="148" /> จะเห็นได้ว่าในกฎหมายมองว่าการประพฤติผิดศีลกาเมสุมิฉาจารของหญิงเป็นความผิดร้ายแรงมาก  ถึงขนาดว่าไม่ยอมให้สามีเก่าของนางยกโทษหรือให้อภัย  ถ้าสามียังรักอยู่ก็ให้ลงโทษให้ร่วมกับเมียแบกแอกดั่งวัวเทียมเกวียนตระเวณประจานตนเอง  และทำให้ชายชู้ได้รับโทษเบาลง  ไม่ต้องโดนปรับไหมอะไร  แอกก็ไม่ต้องแบก  เพียงแต่ถูกกล่าวประจานเท่านั้น  น่าเห็นใจใครบ้างครับระหว่าง "หญิงแพศยาโดยมาตรา 6 สถาน" กับชายผัวเก่าซึ่งหากยังรักและให้อภัยเมียก็ต้องโดนกฎหมายเอาผิดลงโทษ  ขณะที่ชายชู้ไม่ต้องโดนปรับแค่ถูกประจานเท่านั้น  อย่างไรก็ตาม  เหตุผลและบริบทของสังคมโบราณก็ย่อมมีเหตุมีผลในสังคมยุคนั้น ๆ ยากที่เราจะเข้าใจ  และไม่น่าเชื่อ  เช่นเดียวกันหากข้ามเวลาแบบโดราเอม่อนมาได้  คนโบราณก็คงไม่เชื่อเหมือนกันว่ามาตรฐานทางคุณธรรมจริยธรรมของการมีรักสัมพันธ์ของคนในสังคมปัจจุบัน  จะเป็นดังที่เราเห็นเช่นทุกวันนี้..ได้อย่างไร...  หมายเหตุ  ผมขอเปลี่ยนชื่อตอนจาก  ชะตากรรมของ "หญิงแพศยาเล่นชู้"  มาเป็น  บทลงโทษหญิงหลายใจ  ชายชู้  และสามี  เมื่อ 5 มี.ค. 51  05.10 น.

2008-03-03T17:51:15+07:00

false 168869

2008-04-13T08:35:56+07:00

false

2008-03-06T22:03:59+07:00

คัมภีร์ "โพสะราดและสังคะปะกอน" (7) บทลงโทษหญิงหลายใจ ชายชู้ และสามีเก่า

32271

true           การถามข่าวคราวนับเป็นการเปิดประตูใจกันและกันของคน  แสดงถึงอัธยาศัยไมตรี  ความเอื้ออาทร ห่วงใยของคู่ถามตอบ  การถามที่ถูกใจถูกกาละเทศะย่อมนำมาซึ่งความสำเร็จร่วมกันของคู่สนทนา  ส่วนการถามที่ไม่พึงใจของอีกฝ่ายมักนำมาซึ่งความแตกแยกร้าวฉาน  จนมีคำพังเพยว่า "พูดไปสองไพเบี้ย  นิ่งเสียตำลึงทอง"           แต่การถามข่าวคราวของคนเฒ่าคนแก่ชาวภาคอีสานโบราณคำถามหนึ่ง  ชวนให้คนตอบที่รู้ความหมายหวนคิดถึงวันวัยแห่งสังขารอันไม่เที่ยงแท้  มีความเปลี่ยนแปลง  และสิ้นสุด ณ จุดหนึ่งของกาลเวลา  คำถามที่ว่านี้จะว่าเป็นปริศนาคำทาย (ความทวย/ทวยปัญหา) ก็นับว่าได้  ถามให้ไม่ต้องตอบ  แต่ให้คิดก็ว่าได้  ความว่า           "เสี่ยวเอ๋ย...ผู้เพิ่นสูงเพิ่นต่ำแล้วไป่?...  ผู้เพิ่นก่ำเพิ่นขาวแล้วไป่?... ผู้เพิ่นยาวเพิ่นสั้นแล้วไป?... ผู้เพิ่นมั่นเพิ่นคลอนแล้วไป่?... ผู้เพิ่นนอนเพิ่นตื่นแล้วไป่..."            คำศัพท์อีสาน/ลาว           1)  เพิ่น, เปิ้น : ท่าน, เขา (บุคคลที่ 3 )    2) ก่ำ : ดำ  คล้ำ (ข้าวเหนี่ยวดำ  เรียกว่าข้าวก่ำ, คนผิวคล้ำ,ผิวดำ  เรียกว่าคนก่ำ)     3) แล้วไป่ : แล้วหรือไม่, แล้วหรือยัง           ความหมายดังนี้ครับ           1.  เสี่ยวเอ๋ย...ผู้เพิ่นสูงเพิ่นต่ำแล้วไป่? : เพื่อนเอ๋ย ร่างกายที่เคยสูงบัดนี้หลังหง่อมหรือยัง           2.  ผู้เพิ่นก่ำเพิ่นขาวแล้วไป่? : ผมที่เคยดกดำ บัดนี้หงอกขาวหรือยัง           3.  ผู้เพิ่นยาวเพิ่นสั้นแล้วไป่ : สายตาที่เคยมองใกล้ไกลได้ บัดนี้สายตาสั้นหรือยัง           4.  ผู้เพิ่นมั่นเพิ่นคลอนแล้วไป่? : ฟันที่เคยมั่นคงบัดนี้คลอนหรือยัง           5. ผู้เพิ่นนอนเพิ่นตื่นแล้วไป่? :  ชีวิตที่รื่นเริงสุขดังอยู่ในความฝันนั้น  บัดนี้รู้สึกตัวตื่น (ว่าแก่) หรือยัง           คำถามนี้จะให้ดีควรส่องกระจกถามตนเองจะดีกว่านะครับ  เพราะถ้านำไปถามเพื่อน  ก็ไม่รู้ว่าเพื่อนเราจะตอบจากใจจริงหรือโกหก  แต่..เชื่อไหมครับตัวเราเองนี่แหละจอมโกหกเก่งนัก  โกหกแม้กระทั่งตนเอง  และตนเองก็สมยอมเชื่อคำโกหกของตนเองนั้น?!...            จะอย่างไรก็ตามผมขอฝากคำถามนี้ไปยังทุกท่านก็แล้วกันครับ

2008-03-01T00:21:54+07:00

false 168351

2008-05-09T02:57:03+07:00

false

2008-03-01T00:49:00+07:00

ผญาม่วน 10 ..ข่าวคราว ยาว-สั้น มั่น-คลอน นอน-ตื่น

32271

true ภาษิตโบราณอีสานมักจะไม่บอกกันตรง ๆ แต่จะออกมาในรูปปริศนาคำทาย  หรือที่เรียกว่า "ความทวย" ซึ่งเป็นวิธีการสอนคนให้มีศีลสัตย์โดยผ่านกระบวนการขบคิดตีความไปต่าง ๆ นา ๆ ซึ่งมีทั้งเข้าใจง่ายคิดตกแตกออกมาได้  และบางครั้งครูบาอาจารย์ก็ต้องบอกเฉลย ความทวย นั้น ๆ ออกมา  อย่างความหมายของ  หาบบ่หนัก ตักบ่เต็ม เค็มบ่จืด มืดบ่แจ้ง นี้เช่นกัน  ผมเองก็คิดไปถึงบทบาทการหาบหามของสตรีเพศแม่ชาวบ้านอีสาน  ผู้มีบุญคุณแก่โลกเปิงบ้านปูมเมืองอีสานหรือหัวเมืองลาวโบราณมา  ใน <a href="/blog/krucha-thai-lao/162841">หาบบ่หนัก ตักบ่เต็ม เค็มบ่จืด มืดบ่แจ้ง (1) แม่ผู้หาบบ่หนัก ตักบ่เต็ม</a>   ในครั้งนี้ปราชญ์ครูบาโบราณท่านกล่าวถึง  หาบบ่หนัก ตักบ่เต็ม เค็มบ่จืด มืดบ่แจ้ง (2)ไว้ว่า 1. หาบบ่หนัก  ได้แก่  บุญหรือวิชาความรู้ต่าง ๆ  ที่มีไม่รู้จบที่คนจะแสวงหาไม่รู้สิ้น  โดยมิต้องใส่บ่าแบกหาม  แต่พอกพูนงอกงามในห้วงนึกคิด ในภูมิปัญญาสมอง  นำพาให้บ้านเมืองทุกยุคสมัยผ่านมาได้จนลูกหลานได้สืบบ้านครองเมืองตลอดมา  ทั้งนี้ หาบบ่หนัก นี้มีทั้งภูมิปัญญาที่ฉ้อฉล  และภูมิปัญญาที่เป็นคุณแก่บ้านเมือง ซึ่งควรที่เราในยุคปัจจุบันจะต้องไตร่ตรองให้รู้อีกเช่นกัน  ว่าคนเราเป็นพวกมีวิชาความรู้แบบไหน 2. ตักบ่เต็ม  ได้แก่  โลภะ คือความโลภ  อันเป็นความต้องการอยากได้ใคร่มีมิสิ้นสุด  ดุจดังตักตวงสิ่งที่ต้องการใส่ภาชนะแห่งความต้องการที่ไม่มีวันพอ  เหมือนคำพูดที่ว่า "เมืองพอบ่มี มีแต่เมืองเพียกับเมืองพล" (ชื่อหมู่บ้านอยู่ระหว่างอ.บ้านไผ่กับ อ.ชนบท  และชื่ออำเภอพล  จ.ขอนแก่น)  3. เค็มบ่จืด  ได้แก่  คุณงามความดีซึ่งบุคคลทำไว้แล้ว  อันคงทนอยู่ยั้งยืน ดุจเกลือรักษาความเค็ม  และน่าจะไม่เกี่ยวกับความหมายที่ว่า "คนเค็ม" ที่หมายถึงคนตระหนี่ถี่เหนียว เห็นแก่ได้แก่ตัว  แต่เค็มบ่จืดคือความดีที่คงทน  จะตกน้ำลุยไฟคนดีหรือคุณค่าของความดีก็มีความดีอยู่วันยังคำ  ดั่งเกลือละลายเป็นน้ำหรือตกผลึกเป็นเกล็ดเกลือ ก็รักษาความเค็มไว้ได้ตลอด 4. มืดบ่แจ้ง  ได้แก่  อวิชชาหรือโมหะคือความหลง  ทั้งที่ไม่รู้จริงและอวดอุตริดื้อรั้น  ซึ่งมิเพียงทำให้ตนเองเสื่อมเท่านั้น  บ้านเมืองส่วนรวมก็ย่อมตกต่ำเป็นที่เดือดร้อนแก่คนอื่นอยู่ไม่หาย  หาบบ่หนัก ตักบ่เต็ม เค็มบ่จืด มืดบ่แจ้ง นี้จึงเป็นปริศนาธรรม หรือ ความทวย/คำทาย หนึ่งของปราชญ์โบราณ ให้เราได้ขบคิดและใช้เป็นหลักยึดสร้างคุณความดีแก่ตนเองและสังคม  พร้อมระวังสังวรณ์ในความโลภและความหลงอันเป็นอวิชชาที่ทำให้เสียหายได้ตลอดมา.

2008-02-27T00:04:21+07:00

false 167611

2008-08-07T07:49:37+07:00

false

2008-02-28T00:16:36+07:00

ผญาม่วน 9... หาบบ่หนัก ตักบ่เต็ม เค็มบ่จืด มืดบ่แจ้ง (2) ความทวยให้ขบคิดอะไร...

32271

true ครั้งแรกผมคิดจะรายงานการศึกษา คัมภีร์โพสะราดและสังคะปะกอน ไปตามลำดับหน้า  แต่รู้สึกจะไปช้าและยังอยู่ในขั้นแจกแจงลักษณะอุทธรณ์ต่าง ๆ เท่านั้น  และเนื้อหารู้สึกว่าค่อนข้างยาก  ดังนั้นผมจึงขอเลือกบทที่อ่านแล้วเข้าใจง่าย  และน่าสนใจเป็นเรื่อง ๆ ไป  วันนี้ขอเสนอตอนว่าด้วย "เมีย 12 จำพวก" ครับ                                             <img src="/file/nfekrucha/SANY0218.1.jpg" border="0" width="509" height="169" /> ความว่า..จักจาห้องเมีย 12 จำพวกก่อนแล  นักปาดเจ้าเพิงฮู้ดั่งนี้เทิ้น : เมียจำพวกหนึ่งผัวแต่งเมียแปง,  เมียจำพวก 2 ท้าวพะยามะหากะสัดปงให้เป็นเมียแล,  เมียจำพวก 3 ไถ่เอาคนเขามาเป็นเมียแล,  เมียจำพวก 4 นั้น เขาซูกันมีลูก ตัวไปค้ำเอาเป็นเมียแล,  เมียจำพวก 5 นั้น เลี้ยงเด็กน้อยเอามาเป็นเมียแล,  เมียจำพวก 6 นั้น ไปหาเพิ่นแล้ว เพิ่นบ่ให้ตัว  จึ่งไปซูเอามาเป็นเมียแล,  เมียจำพวก  7 นั้น  แตกเศิกไปสู่ขวัญเอากันกลางป่าแล,  เมียจำพวก 8 นั้น  สาวมาซูเอากับเฮือนเอาเป็นเมียแล,  เมียจำพวก 9 นั้น เขาเป็นพะยาดบาดมะเฮ็งบ่มีเงินตั้งคาย  ตัวจึงไปปัวเอาเป็นเมียแล,  เมียจำพวก 10 นั้น  เขาอึดยากเข้าตัวจึงไปเอาเขานำไปเลี้ยง เอาเป็นเมียแล                 <img src="/file/nfekrucha/SANY0220.1.jpg" border="0" width="460" height="294" />                                   <img src="/file/nfekrucha/SANY0212.2.1.jpg" border="0" width="333" height="27" /> เมียจำพวก 11 นั้น ขันกินขันพันเอาเป็นเมียแล,  เมียจำพวก  12 นั้น ตัวไปลักเอาลูกเขาเมียเขาแล้วผัวเขานำมา  ตัวข้าผัวเขาเสียเอามาเป็นเมียตัวแล.. เหล่านี้แม่นเมีย 12  จำพวกแล.. อธิบายความเมีย 12 จำพวก ดังนี้ครับ  จักจาห้องเมีย 12 จำพวกก่อนแล  นักปราชญ์เจ้าพึงรู้ดั่งนี้เทอญ :  (จา :  พูด  เจรจา,  ห้อง : บท  ตอน  ห้วง) 1. เมียจำพวกหนึ่งผัวแต่งเมียแปลง : ผัวเมียสู่ขออย่างถูกต้อง (ผัวแต่งเมียแปลง : ผัวเมียที่สู่ขอโดยถูกต้อง,  อีสาน/ลาว เรียก แต่งแปลง) 2. เมียจำพวก 2 ท้าวพญามหากษัตริย์ปงให้เป็นเมียแล : ท้าวพญา/ขุนนางยกให้ หรือพระมหากษัตริย์พระราชทานเป็นรางวัลความชอบ (ปง : วางไว้  ในที่นี้คือท้าวพญามอบให้, เจ้าอยู่หัวพระราชทาน) 3. เมียจำพวก 3 ไถ่เอาคนเขามาเป็นเมียแล : ไถ่/ซื้อนางทาสจากมูลนายมาเป็นภรรยา 4. เมียจำพวก 4 นั้น เขาซูกันมีลูก ตัวไปค้ำเอาเป็นเมียแล : หญิงลักลอบมีสัมพันธ์กับคนอื่นมีลูก  ตนเองไปรับรองว่าเป็นพ่อแล้วรับเอาหญิงนั้นมาเป็นภรรยา (ยินดีรับเดน..  การ "ซูกัน" ในข้อนี้เป็นการลักลอบแบบไม่มีการรับผิดชอบ) 5. เมียจำพวก 5 นั้น เลี้ยงเด็กน้อยเอามาเป็นเมียแล : เลี้ยง (ต้อย) เด็กหญิง  แล้วนำมาเป็นภรรยา 6. เมียจำพวก 6 นั้น ไปหาเพิ่นแล้ว เพิ่นบ่ให้ตัว  จึ่งไปซูเอามาเป็นเมียแล : ไปสู่ขอแล้วเพิ่น (พ่อแม่ฝ่ายสาว) ไม่รับ  จึงลักลอบเข้าหาสาวหรือหนีตามกันไปเป็นผัวเมีย : (หา : สู่ขอ,  <a href="/blog/nfekrucha/131938">ภาษาพาม่วน 2 “คนซูกัน” เมื่อใจตรงกันก็ ซูกันเสียเลย</a> ) 7. เมียจำพวก  7 นั้น  แตกศึกไปสู่ขวัญเอากันกลางป่าแล : เกิดศึกสงครามแตกบ้าน  ตกเป็นเชลยสาว หรือพ่อแม่ตายในสงคราม ถูกกวาดต้อน ไปพบรักกับทหารที่ควบคุมตัว  จึงตกลงใจเป็นผัวเมีย  มีการสู่ขวัญแต่งงานกันกลางป่า.. (เศิก : ศึก สงคราม,  เอากัน : แต่งงาน (คำสุภาพ อีสาน/ลาว พูดกันปกติ) 8. เมียจำพวก 8 นั้น  สาวมาซูเอากับเฮือนเอาเป็นเมียแล : สาวมาหา(ซู) มาอยู่กินด้วยที่บ้าน เลยเอาเป็นเมีย (ซู : หญิงหรือชาย ฝ่ายไหนเป็นฝ่ายเข้าหากันก่อน  ก็เรียกว่า ซู ได้ทั้งนั้น) 9. เมียจำพวก 9 นั้น เขาเป็นพยาธิบาดมะเฮ็งบ่มีเงินตั้งคาย  ตัวจึงไปปัวเอาเป็นเมียแล : สาวป่วยเป็นโรคมะเร็ง  แต่ยากจนไม่มีเงินค่ารักษา  หนุ่มจึง(พา)ไปรักษา(หาย)แล้วเอาเป็นเมีย (พะยาด : โรคภัย ป่วยไข้ทุกอย่าง  เรียกแบบลาว/อีสาน รวม ๆ ว่า เป็นพะยาด พยาธิ,  บาดมะเฮ็ง : บาด(แผล) มะเร็ง,  คาย : ค่ายกครู  ค่ารักษา ค่าทำพิธีของหมอต่าง ๆเช่น หมอยา, หมอธรรม (หมอไสยศาสตร์  หมอผี),  ปัว : รักษา) 10. เมียจำพวก 10 นั้น  เขาอึดยากเข้าตัวจึงไปเอาเขานำไปเลี้ยง เอาเป็นเมียแล : ฝ่ายสาวลำบาก อดอยากข้าวจึงไปเอาเขามาเลี้ยงเป็นเมีย (อึดยากเข้า : อดอยากข้าว) 11. เมียจำพวก 11 นั้น ขันกินขันพันเอาเป็นเมียแล : (ข้อนี้อ่านง่าย  แต่เข้าใจยาก  รอความเห็นท่านผู้มาเยี่ยมช่วยตีความครับ) 12.  เมียจำพวก  12 นั้น ตัวไปลักเอาลูกเขาเมียเขาแล้วผัวเขานำมา  ตัวข้าผัวเขาเสียเอามาเป็นเมียตัวแล : ตัวไปลักเอาลูกเขาเมียเขาแล้วผัวเขานำมา  ตัวฆ่าผัวเขาเสียเอามาเป็นเมียตัวแล/ ไปฉุดลูกเมียเขามาทำมิดีมิร้าย พอผัวเขาตามมาก็ฆ่าผัวเขา (นำมา : ตามมา  ดู<a href="/blog/nfekrucha/131750">ภาษาพาม่วน 1 นำ ที่แปลว่า ตาม </a>) เมียทั้ง 12 จำพวกที่อ่านมานี้  นับว่าได้ชี้ให้เราเห็นถึงสภาพทางสังคมโบราณได้ชัดเจน ไม่ว่าผัวเมียแต่งกันถูกต้อง  เมียจากทาส  จากสงคราม  จากการลักลอบกันเอง  จากการฉุดคร่า  จากความยากจนไม่มีเงินรักษาแล้วมีชายใจดีรักจริงเข้ามารับรักษาดูแล  หญิงมีท้องพบชายใจดีรับเลี้ยงดูเป็นพ่อเด็ก  แต่งงานเพราะไม่มีข้าวกินหาชายมาเลี้ยงดู   ถูกเลี้ยง(ต้อย)มาให้เป็นเมียเด็ก  เป็นต้น... หัวอกลูกผู้หญิงสมัยโบราณที่ศึกษาพบจาก คัมภีร์"โพสะราดและสังคะปะกอน"  (น.23-24) ครั้งนี้ช่างน่าเห็นอกเห็นใจเสียนี่กระไรครับ.

2008-02-15T23:21:03+07:00

false 165505

2008-02-22T21:58:32+07:00

false

2008-02-22T21:16:55+07:00

คัมภีร์ "โพสะราดและสังคะปะกอน" (6) เมีย 12 จำพวก "ได้สามีเพราะป่วยเป็นมะเร็ง"

32271

true <h3>ผมได้พบบทอ่านภาษาลาวที่ไพเราะมากบทหนึ่งจากหนังสือ "หัดอ่าน ป.3" กะซวงสึกสา ส.ป.ป.ลาว หน้า 110 จึงอยากนำเสนอความไพเราะดังกล่าวไว้แก่ท่านที่สนใจภาษาลาว ดังนี้ครับ</h3>                              <img src="/file/nfekrucha/laosainamse.1.gif" border="0" width="450" height="501" /> สายน้ำเซ <div align="center"><pre>ยามเมื่อแลงลงแล้ว    แลล่ำลำเซ เห็นเป็นโงเงคด   ป่องทางเทียวน้ำ แนมล่องลำเซกว้าง   กลางวังใสส่อง ลมไล่ฟองเฟือดน้ำ   แนมแล้วเล่าซะออน</pre></div><pre> มีทั้งคอนทั้งแก้ง หินโง่นงามตา</pre><pre> ฝูงหมู่ปลาล่องลอย เลียบนะทีเทียวน้ำ</pre><pre> เสียงสาวลำเลาะน้ำ หาควายแคมฝั่ง</pre><pre> ควายหลั่งลงแมบน้ำ นอนซ้องแซ่เย็น</pre><div align="center"><pre>                                                                         เซหากเป็นแปวน้ำ ไหลผ่าลงมา ผ่าท่งนาโนนภู ผ่านกายกลางบ้าน บางด่านกายพากพื้น ภูเพียงไกลแก่ว น้ำหากใสเกิ่งแก้ว กินใช้สะอาดดี </pre></div>                               <img src="http://www.loeitech.ac.th/it50/auto/mana/images/changkran.jpg" border="0" width="406" height="364" />       (ภาพจาก<a href="http://www.loeitech.ac.th/it50/auto/mana/images/changkran.jpg">loeitech.ac.th/it50/auto/mana/images/changkranjpg</a>)มาดูศัพท์ที่น่าจะยากครับ1. เซ : ลำน้ำใหญ่กว่าห้วย แต่เล็กกว่าแม่น้ำ ส่วนมากใช้เรียกทางประเทศลาว ในไทยจะเรียกทางจังหวัดอุบลราชธานี เช่น เซบก  เซบาย  เซเป็ด  เมืองปากเซชื่อก็บอกที่ตั้งอยู่แล้ว  เป็นต้น2. โงเง : คด โค้ง  ไม่ตรง (ไม่เหมือนโงนเงน)3.  ป่อง : ช่อง  ทาง  รอยแยก เช่น ป่องเยี่ยม/ป่องเอี้ยม : ช่องหน้าต่าง4.  เฟือด : น้ำกระฉอกเรียกว่าน้ำเฟีอด  บางถิ่นว่าเฟียด เช่น เพิ่นหาบน้ำบ่เก่งน้ำเลยเฟียดออกจากครุถังเกือบหมด5.  แนม : มองดู      6.  ซะออน  สะออน : ดื่มด่ำใจ  ชอบใจ   7.  คอน : ร่องน้ำลึก ถ้ามีสันดอนกั้นอยู่ทำให้ร่องน้ำลึกมีสองข้าง เรียกว่า สองคอน   8.  แก้ง : แนวหินที่กั้นและโผล่ขึ้นมากลางลำน้ำ แก่งก็เรียก   9.  หินโง่น : หินก้อนใหญ่ ๆ คนหัวใหญ่ ๆ ก็เรียกหัวโง่น   10.  ลำ : ร้อง  ขับลำนำ ในที่นี้คือร้องหมอลำ11.  เลาะ : เลียบ ๆ ใกล้ ๆ เลาะน้ำ คือเดินเลียบลำน้ำ 12.  แคม : ข้าง ๆ,ใกล้ ๆ (เคียม ก็ว่าได้)    13.  แมบ : แนบ (แมบน้ำ : แนบน้ำ)14. แปว : ช่อง  รู     15.  ท่งนา : ทุ่งนา     16.  กาย : ผ่าน เลยไปข้างหน้า17.  ภูเพียง : ที่ราบสูง  อย่างภาคอีสานของไทย  ลาวโบราณเรียกรวม ๆ ว่า ภูเพียงโคราช 18.  แก่ว : เขต แดน ถิ่น เช่น เขตแดนของคนนั้นก็เรียก แก่วของคนนั้น.. ไกลแก่ว คือ ถิ่นไกล 19. เกิ่ง : ครึ่ง  กลาง  เท่ากัน (ใสเกิ่งแก้ว หมายถึง ใสปานแก้ว ใสเท่ากับแก้ว)ภาพลำเซยามเย็น(แลง) ของลาวเป็นยังไงบ้างครับ  น่าภิรมย์อะไรจะปานนั้น  มีทั้งความคดโค้งของลำน้ำใส  มีแก่งหิน  มีปลา  มีสาวเลี้ยงควายเอ่ยลำกล่อมคุ้งน้ำ วรรคสุดท้ายบอกให้รู้ว่าลำเซที่ใสปานแก้วนั้น ไหลผ่านที่ราบสูงมาถึงหมู่บ้านของพวกเขาให้ผู้คนได้กินได้ใช้สะอาดดี.<a href="http://ubon.obec.go.th/school/swws/laos/laosread01.htm" target="_top"></a>

2008-02-05T00:00:09+07:00

false 163402

2009-12-29T21:43:52+07:00

false

2008-02-09T20:36:04+07:00

บทกวีลาว "สายน้ำเซ"..ลมไล่ฟองเฟือดน้ำ แนมแล้วเล่าสะออน..

32271

true ในคัมภีร์ "โพสะราดและสังคะปะกอน" (4) ลักษณะอุทธรณ์ 9 "เป็นใจคดคิดแปงสำนวนความ เสือกใสซ้อนสอดข้อความหนึ่ง" ผมลืมเรียนว่าลักษณะอุทธรณ์นี้จะมีทั้งหมด 5 ตอนดังนี้ครับก. ลักษณะอุทธรณ์  9  ประการข. ลักษณะสุทอุทธรณ์  12  ประการค. ลักษณะอุตริอุทธรณ์  21  ประการง. ลักษณะนานาอุทธรณ์  22  ประการจ. ลักษณะอุทธรณ์  5  ประการ<div>ผมจึงขอถือโอกาสนี้กลับไปเพิ่มหัวข้อ ก. ในชื่อของตอนที่แล้ว  แล้วจะขอนำแนวทางที่ท่านอาจารย์<a href="/profile/wwibul">wwibul</a> กรุณาให้ไว้ว่าควรใช้รูปแบบในการนำเสนอคือ</div><ol><li>ภาพต้นฉบับ (เบิ่งคำ) </li><li>แกะแบบอ่านเสียง (แกะคำ) </li><li>แกะแบบเทียบคำไทย (เทียบคำ) </li><li>แกะความเป็นภาษาไทย (แกะความ)</li></ol>นั้นคือผมจะเสนอตามลำดับดังนี้  และทุกคำแปลความผมขอวงเล็บว่า (หรือไม่อย่างไร) ไว้ดังนี้ครับ          <img src="/file/nfekrucha/%5D.2.jpg" border="0" width="500" height="290" />ข. ลักขะนะสุดทะอุทอน  12  ปะการ : ลักษณะสุทอุทธรณ์ 12  ประการ อันว่าลักขะนะสุดทะอุทอน  12  ปะการนั้นคื :1)  ให้สะโทดขาดเหลือหลาย  กำหนดมิให้หมดลงทุกข้อหนึ่ง : ให้ษาโทษขาดเหลือหลาย กำหนดมิให้หมดลงทุกข้อหนึ่ง : กำหนดโทษขาดเหลือ(ต่ำไป)  มิได้ลงโทษคนผิดหมดทุกความผิด2)  อำย่อนย่อสำนวนความระบุไปหนึ่ง : อำหย่อนย่อสำนวนความระบุไปหนึ่ง : อำพราง  ย่อหย่อน/ย่นย่อสำนวนความที่ควรระบุไป 3)  คัดสำนวนไพ่ผิด  บิดเบือนข้ออ้างเป็นข้อหนึ่ง : คัดสำนวนไพร่ผิด  บิดเบือนข้ออ้างเป็นข้อหนึ่ง : คัดสำนวนไพร่/ผู้ต้องหาผิด  การบิดเบือนข้ออ้าง/ข้อกฎหมาย (ช่วยคนผิด/เจตนาทำให้การตัดสินคดีผิด)4)  อ่านมิให้เข้าฟังโจดขํบังบ่สันความหนึ่ง : อ่านมิให้เข้าฟังโจทก์ขอบังบ่สันความหนึ่ง :  อ่านสำนวน(ตัดสิน)มิให้เข้าฟัง  โจทก์ขอให้บังคับโดยไม่แจ้งสำนวน(ให้จำเลยทราบ) ?5)  กะข้อถามลงกะเบียนแปงข้อเขียนให้เกินไปหนึ่ง : กะข้อถามลงทะเบียนแปลงข้อเขียนให้เกินไปหนึ่ง : เลือก (กะ : เกณฑ์ : เลือก) ข้อถามแล้วเปลี่ยนแปลงการลงทะเบียน (บันทึก) ให้เกินความเป็นจริง6)  ลงทงใซหลักเพ็ด  ถามความเด็ดขาดกะเสียนหนึ่ง : ลงธงชัยหลัก(เพด)  ถามความเด็ดขาดเกษียนหนึ่ง :  (ค่อนข้างตีความยากมาก) ลงธงชัยหลักเพ..?(พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน 2542. เพชร น. : แก้วแข็งทำเครื่องประดับ, เพ็ดทูล ก. : พูดกับเจ้านาย, เพล็ด/เพ็จ ก. : เผล็ด  ผลิ  งอกออก,  เพ็จ ว. : เล็ก, ย่อม, น้อย,  เพท น.: เวท  ความรู้, เพศ น.: รูปที่แสดงว่าหญิงหรือชาย, เพส ว.: ยี่สิบ) สอบความ(ถาม) เด็ด? ขาดการเกษียน (เกษียน น.: ข้อความที่เขียนแทรกไว้ในใบลาน  ข้อความที่เขียนไว้ในหัวกระดาษคำสั่งหรือหนังสือราชการ) (ข้อนี้ยากมาก  ขอเชิญตีความช่วยกันครับ/ครูชา)??      <img src="/file/nfekrucha/%5D.jpg" border="0" width="550" height="270" />7)  มิได้เขียนคำตัดสำนวนไว้หนึ่ง : - : ไม่ได้เขียนคำ (ให้การ?) ตัดสำนวนไว้8)  เขียนลงแล้วกับฮับหนึ่ง : เขียนลงแล้วกลับรับหนึ่ง : บันทึกคำให้การ(รับ)ไว้แล้วกลับคำรับนั้น9)  ปะติเสดกบเกื่อนถามกับข้อเป็นพากหนึ่ง : ปฏิเสธกลบเกลื่อนถามกลับข้อเป็นภาคหนึ่ง : (ให้คนผิด) ปฏิเสธกลบเกลื่อนความผิด พลิกแพลง(กลับข้อ)คำถามเป็นส่วน ๆ 10)  ข้ออ้างมากมิได้เขียนแดงแปงเปี่ยนเอาเป็นต่อหนึ่ง : ข้ออ้างมากมิได้เขียนแดง(แต่ง?)แปลงเปลี่ยนเอาเป็นต่อหนึ่ง : (เจ้าพนักงาน)มีข้ออ้างมาก(ว่าคดีมีความยุ่งยากจึง) เขียนแปลงเปลี่ยนสำนวนความ (ขอเชิญตีความช่วยกันครับ/ครูชา)11)  มิแจ้งข้อทำอำยอนไว้  ชี้สำนวนมิให้สิ้นหนึ่ง : - : มิยอมแจ้งข้อกล่าวหา/หน่วงเหนี่ยวเรื่องไว้  ชี้สำนวนว่ายังไม่สิ้น (ไม่ยอมตัดสิน)12)  ตัดสำนวนเว้นแวะในความโจดจำเลยมิให้หลูดองอาดสู้แปงให้สัดบ่ออกอัดอ่านละวางหนึ่ง : ตัดสำนวนเว้นแวะในความโจทก์จำเลยมิให้หลุดองอาจสู้แปลงให้สัตย์บ่ออกอรรถอ่านละวางหนึ่ง : ตัดสำนวนไม่นำคำให้การโจทก์-จำเลยเพื่อมิให้หลุด/พ้นผิดเมื่อโจทก์หรือจำเลยสู้คดี(องอาจสู้) เปลี่ยนแปลงคำให้สัตย์ของคู่คดี(?)ไม่ว่าคดีไปตามกระบวนการ       <img src="/file/nfekrucha/SANY0586.2.jpg" border="0" width="520" height="65" />12  ข้อก่าวไว้ ชื่ว่า สุทะอุทอนให้พิเคาะโทดเทิน : 12  ข้อกล่าวไว้ชื่อว่าสุทอุทธรณ์ให้พิเคราะห์โทษเทอญ.การศึกษาคัมภีร์"โพสะราดและสังคะปะกอน" ตอนนี้อ่านเข้าใจค่อนข้างยาก  พราะอายุกฎหมายก็น่าจะหลายร้อยปีทีเดียว  คิดดูง่าย ๆ เมื่อสิ้นสุดยุคพระเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ก็ปี พ.ศ. 2369 หรือ 181 ปีมาแล้ว  และต่อมาในสมัยเจ้ามหาชีวิตแห่งหลวงพระบางในยุคประเทศราชสยามก็คงใช้มาเรื่อย ๆ จนถึงยุคฝรั่งเศส  ดังนั้นกฎหมายนี้ย่อมมีอายุ 200 ปีขึ้นไป  สนุกดีครับ.

2008-02-03T13:28:29+07:00

false 163097

2008-02-07T17:09:38+07:00

false

2008-02-03T16:01:12+07:00

คัมภีร์ "โพสะราดและสังคะปะกอน" (5) ข. ลักษณะอุทธรณ์ 12 "คัดสำนวนไพร่ผิด บิดเบือนข้ออ้าง"

32271

true ตกมาปีสองปีนี้แม่ใหญ่(คุณยาย) ของลูก ๆ ผม  เจ็บออด ๆ แอด ๆ เกี่ยวกับกระดูก  ต้องได้ใส่เฝือกกระดูกรอบ ๆ ลำตัว  จะมานั่งเสื่อกับพื้นกินข้าวในพาข้าวกับลูก ๆ หลาน ๆ ก็ไม่ได้  ต้องนั่งเก้าอี้กินข้าวบนโต๊ะ(บางท่านนั่งทานข้าวบนโต๊ะเป็นเรื่องปกติ  แต่คนชนบทอีสานจริง ๆ ถ้านั่งบนโต๊ะท่านก็ว่ากินข้าวไม่แซบอร่อย)  ถ้านับวัยแม่ใหญ่อายุ 80 ปี  หลายคุณตาคุณยายท่านก็คงไปมาได้สะดวก  แต่บรรดาแม่ใหญ่ชาวบ้านอีสานหลาย ๆ คน  ต้องเป็นคนหลังขดหลังงอเสียตั้งแต่วัย  70  ต้น ๆ ผมไม่มีความรู้ด้านแพทย์หมอแต่อย่างใด  ได้แต่มองย้อนหลังภาพต่าง ๆ ที่บรรดาแม่ ๆ ชาวอีสานทั้งหลายเป็นมาตลอดชีวิตของท่าน  ก็คือการหาบคอนน้ำหนักลงบ่าทั้งสองข้าง  จนระบบอวัยวะที่เกี่ยวข้องในร่างกายสึกหรอสะสมมาเรื่อย ๆ จนกระทั่งมีความลำบากในการลุกเดินยืนนั่งในวัย 70-80 ปีในที่สุด  จะว่าเป็นเรื่องธรรมดาสำหรับคนปูนนี้ก็ใช่  แต่ก็สังเกตุได้ว่าคนแก่ที่ไม่ได้มีอาชีพทำนาไร่หาบคอน  จะไม่ค่อยมีโรคลักษณะอย่างนี้ในวัยเดียวกันนี้ การหาบสิ่งของเป็นกิจวัตรของฝ่ายผู้หญิงชาวอีสานมานานนม  การหาบที่สำคัญ ๆ เช่น หาบน้ำกินน้ำใช้ทุกประเภทจากแหล่งน้ำขึ้นครัวเรือน  หาบสัมภาระข้าวปลาไปนาไปไร่  หาบมัดกล้ายามปักดำ  หาบมัดฟ่อนข้าวขึ้นลานนวดยามเก็บเกี่ยว  หาบฝุ่น(ปุ๋ยคอก)ไปนา  หาบข้าวเปลือกจากนาขึ้นเล้า(ยุ้ง)  การหาบของไปหาข้าว (หาบสิ่งที่หาได้ไปแลกข้าวยามปีแล้ง หรือน้ำท่วม  ซึ่งเป็นสุดยอดของการหาบที่แสนหนักเหนื่อยของแม่ ๆ) ฯลฯ หาบสาระพัดหาบซึ่งถือว่าเป็นบทบาทของฝ่ายหญิงของชาวนาภาคอีสาน              <img src="http://gotoknow.org/file/nfekrucha/SANY0077.jpg" border="0" width="240" height="210" />    <img src="http://gotoknow.org/file/nfekrucha/SANY0075.jpg" border="0" width="250" height="210" />     หญิงชาวนาอีสานหาบครุน้ำ  หาบสัมภาระ (ภาพจาก  บันทึกอีสานผ่านเลนส์  โดย  วิโรฒ  ศรีสุโร 2547  น. 18,24) เด็กสาวชาวนาสมัยปู่ย่าตายายแต่งงานตั้งแต่อายุ 15 - 19 ปี อายุเท่านี้ก็มีลูกแล้ว 2-3 คนก็เป็นเรื่องปกติในยุคที่ไม่มีคำว่าการวางแผนครอบครัว  งานหาบคอนพวกนางก็ไม่เคยเปลี่ยนแปลง  ในขณะที่บทบาททางเพศแม่สืบลูกหลาน  การปรนนิบัติพัดวีสามี  ก็ไม่ให้ขาดตกบกพ่อง  เข้าตำรา นอนดึกลุกเช้า  เชื่อหรือไม่ครับสมัยก่อน ก่อนเข้านอนเห็นแม่ยังเข็นฝ้าย (ปั่นฝ้าย) เข็นไหม  เกีย/เกือม้อน (ให้ใบหม่อนตัวใหม) ทำอะไรต่ออะไรจนเราหลับไปก่อนไม่รู้ตัว  แต่รุ่งเช้า  ก็แม่อีกนั่นแหละตื่นแต่ตี 4 ตี 5 พาพี่ ๆ ตำข้าวครกมอง(ครกกระเดื่อง) ตักน้ำจากส่าง(บ่อน้ำลึก) ไกลออกไป  มาให้เราได้อาบ  ได้กิน จากนั้นแม่จะทำกับข้าวเตรียมให้เราได้กินพร้อมแบ่งขึ้นตะกร้า  เตรียมนำไปส่งพ่อซึ่งจูงควายไปนาแล้วตั้งแต่แม่ตำข้าว  กับข้าวหลักก็คือตำแจ่วปลาร้า  ลวกผัก  ปิ้งปลา ก็ถือว่าครบสมบูรณ์เมนูอาหารแล้ว  ภาพเจนตาที่เราชาวอีสานพบก็คือภาพแม่ ๆ หาบตะกร้าข้างหนึ่งใส่อาหาร  อีกข้างใส่ลูกคนเล็กไปนา                                               <img src="http://www.learningthai.com/thailand/02b.jpg" border="0" width="261" height="152" /> <h5>                                  ภาพจาก  <a href="http://www.learningthai.com/thailand/02b.jpg">http://www.learningthai.com/thailand/02b.jpg</a></h5> <h5>พอถึงนา  หาข้าวปลาอาหารให้พ่อและผูกอู่ผ้าให้น้องหล่า(น้องสดท้อง)นอนแล้ว  แม่จึงได้ลงลุยแปลงนาเคียงข้างพ่อ  แต่เมื่องานหาบคอนมาถึงก็เป็นหน้าที่ของแม่อยู่แล้ว  เช่น  หาบกล้าจากแปลงลงกล้ามาแปลงปักดำ  ส่วนฝ่ายพ่องานหลักก็คือการไถคราดเตรียมดิน  การดูแลควายเทียมไถเทียมคราด...  พอตอนปักดำนั่นแหละจึงจะได้เคียงคู่ก้ม ๆ เงิย ๆ คู่ผัวเมียกันไป</h5> บนบ่าของหญิงชาวนามีความเหมือนกันคือกร้านกรำไม่นิ่มนวล  เพราะแบกรับภาระน้ำหนักที่กำหนดมาตามธรรมชาติของวิถีชีวิตชาวนาชาวบ้าน  มานานนับร้อยนับพันปี.

2008-02-02T13:04:16+07:00

false 162841

2008-02-09T21:11:55+07:00

false

2008-08-18T11:56:04+07:00

ผญาม่วน 8... หาบบ่หนัก ตักบ่เต็ม เค็มบ่จืด มืดบ่แจ้ง (1) แม่ผู้หาบบ่หนัก ตักบ่เต็ม

32271

true คัมภีร์ "โพสะราดและสังคะปะกอน" กล่าวถึงลักษณะอุทธรณ์ 9 ประการ ว่าอันว่าลักขะนะอุทอน  9  ปะกาน  นั้นคื : 1)  มิได้เอาฟ้องและกำนดใช้ด้วยกดพะทัมมะนูนหนึ่ง2)  ทุสินสูนทอระชน  ฟ้องพ่อแม่ตน  รับบังคับหนึ่ง3)  ถามมิรับในสำนวน  ทำบ่ควนเขียนว่ารับหนึ่ง           <img src="/file/nfekrucha/SANY0041.jpg" border="0" width="500" height="220" />                                  ต้นฉบับ "ลักขะนะอุทอน 9"  ข้อ 1 - 34)  ให้กานบ่ต้องข้อทำลับลอ  บ่เขียนเอาหนึ่ง5)  ถามความเล่านอกฟ้อง  มิได้ต้องกานตามกดหนึ่ง6)  เป็นใจคดคิดแปงสำนวนความ  เสือกใสซ้อนสอดข้อความหนึ่ง7)  เกาะจำเลยถามบ่มิฟ้อง  ให้ลอกลองตามคำกดหมายหนึ่ง8)  ฮู้ทิบายแปงคารมให้ล้มโจด  จำเลยหนึ่ง9)  มิให้จำเลยแก้อุทอน  ก่าวโทษกอนตัดข้อความหนึ่ง9  ข้อนี้ห้ามชื่องคะอุทอนสำนวนกอนเด็ดขาดแล                                                         <img src="/file/nfekrucha/SANY0042.jpg" border="0" width="500" height="319" />                                     ต้นฉบับ "ลักขะนะอุทอน 9"  ข้อ 4 - 9คงเห็นแล้วนะครับที่สำลิด  บัวสีสะหวัดกล่าวว่าแม้แต่คนลาวอ่านก็ยังบอกว่าอ่านไม่ค่อยรู้เรื่อง  ส่วนผมขอแปลไว้เป็นเบื้องต้นไว้ก่อนและทุกข้อที่แปลความนี้อยากวงเล็บไว้ว่า (หรือไม่อย่างไร) ดังนี้1)  มิได้เอาฟ้องและกำนดใช้ด้วยกดพะทัมมะนูนหนึ่ง : มิให้รับฟ้องและกำหนดให้ชดใช้ในสิ่งที่ไม่ได้กำหนดไว้ในกฎหมายพระธรรมนูญ  2)  ทุสินสูนทอระชน  ฟ้องพ่อแม่ตน  รับบังคับหนึ่ง : รับฟ้องคดีคนทุศีล  ฟ้องพ่อแม่ของตน3)  ถามมิรับในสำนวน  ทำบ่ควนเขียนว่ารับหนึ่ง : ถามผู้ถูกกล่าวหาในสำนวน  ผู้ถูกกล่าวหามิรับ  ไม่ควรเขียนว่ารับ4)  ให้กานบ่ต้องข้อทำลับลอ  บ่เขียนเอาหนึ่ง : ผู้ถูกกล่าวหาให้การทำลับล่อมีพิรุธ  แต่เจ้าพนักงานมิเขียนเอา5)  ถามความเล่านอกฟ้อง  มิได้ต้องกานตามกดหนึ่ง : สอบปากคำผู้ถูกกล่าวหานอกประเด็นฟ้อง  ไม่เป็นไปในการตามกฎหมาย6)  เป็นใจคดคิดแปงสำนวนความ  เสือกใสซ้อนสอดข้อความหนึ่ง : เจ้าพนักงานมีใจคิดคดตัดตอนหรือสอดใส่สำนวน  เพื่อแปลงคดีช่วยผู้ถูกกล่าวหา7)  เกาะจำเลยถามบ่มิฟ้อง  ให้ลอกลองตามคำกดหมายหนึ่ง : เกาะเอาผลประโยชน์จากจำเลย  สอบสวนแล้วไม่ฟ้อง  ให้จำเลย "ลอกลองตามคำกดหมาย" (ให้จำเลยรับรู้คำ  สำนวนการพิจารณาโดยเจ้าพนักงานเจตนาให้ประโยชน์จำเลย?)8)  ฮู้ทิบายแปงคารมให้ล้มโจด  จำเลยหนึ่ง : อธิบายแปลงความเพื่อช่วยโจทก์  หรือจำเลยฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งให้ชนะคดี9)  มิให้จำเลยแก้อุทอน  ก่าวโทษกอนตัดข้อความหนึ่ง : การกีดกันมิให้จำเลยอุทธรณ์  การตัดสินโทษโดยมิพิจารณาข้อความหรือสำนวนให้ถี่ถ้วน9  ข้อนี้ห้ามชื่องคะอุทอนสำนวนกอนเด็ดขาดแล : 9  ข้อนี้ห้าม(โดย)ตรงที่องค์อุทธรณ์มิให้ทำสำนวนก่อนโดยเด็ดขาดศัพท์ที่ควรรู้และสงสัย  ในวรรคสุดท้ายจากคำว่า "ห้ามชื่องคะอุทอน" จากคำว่า "ชื่" ซึ่งออกเสียงว่า "ซื่" มีความหมาย  2  นัย  คือ  หมายถึง  ชื่อ (นามเรียกคน  สัตว์)  กับความหมายที่แปลว่า ตรงที่..ที่...ตรงกันกับ  เช่นคำว่า  "ไปซื่ใด๋น้อ" (ไปตรงที่ใดครับ)  ผมค่อนข้างเห็นด้วยกับความหมายหลัง  ซึ่งจะแปลไดว่า  "9  ข้อนี้ห้าม(โดย)ตรงที่องค์อุทธรณ์มิให้ทำสำนวนก่อนโดยเด็ดขาด"จากการศึกษาลักษณะอุทธรณ์  9  ที่กล่าวมานี้  พอสรุปได้ว่าเป็นแนวทางปฏิบัติงานของทางฝ่ายข้าราชการ  หรือขบวนการยุติธรรมของลาวโบราณ  ซึ่งค่อนข้างจะให้ความเป็นธรรมกับประชาชนเอามาก ๆ ไม่ว่าจะเป็นประชาชนที่เป็นโจทก์  หรือจำเลย  และมีข้อห้ามสำหรับข้าราชการอย่างชัดเจนทำให้มองเห็นได้ว่าในภาวะที่บ้านเมืองอยู่เป็นปกติไม่มีสงคราม  ประชาชนลาวโบราณมีหลักกฎหมายที่คุ้มครองสวัสดิภาพชีวิตที่ชัดเจน  สมกับคำกล่าวในบทนำคัมภีร์ "โพสะราดและสังคะปะกอน" ที่รอง รมต. กะซวงถะแหลงข่าวและวัดทะนะทำ  ท่านบัวบาน  วอละขุน (1996) กล่าวว่า "ซาดลาวแม่นซาดที่มีอะลิยะทำ  อันจบงามมาตั้งแต่ดนนาน"  ถ้าหากเราจะมองผ่านการศึกษาลักษณะอุทธรณ์  9  ที่กล่าวมานี้ก็นับว่าเป็นข้อแสดงให้เห็นได้เป็นอย่างดี.อ้างอิงสำลิด  บัวสีสะหวัด.  1996. คำพีโพสะราดและสังคะปะกอน  กฎหมายบูฮานลาว.  เวียงจัน : มูนนิทิโตโยตาแห่งปะเทดยี่ปุ่น.

2008-01-25T08:45:16+07:00

false 161290

2009-05-18T14:23:18+07:00

false

2008-02-03T15:05:45+07:00

คัมภีร์ "โพสะราดและสังคะปะกอน" (4) ก. ลักษณะอุทธรณ์ 9 "เป็นใจคดคิดแปงสำนวนความ เสือกใสซ้อนสอดข้อความหนึ่ง"