ปอเนาะ ศูนย์การเรียนรู้ตลอดชีวิตในด้านศาสนาและวัฒนธรรมอิสลาม

    สวัสดีครับทุกท่าน  เมื่อหลายวันก่อนได้ไปเยี่ยมโรงเรียนปอเนาะที่ ตำบลตาเซะ  อำเภอเมืองยะลาซึ่งปัจจุบันเปลี่ยนชื่อ  เป็นสถาบันศึกษาปอเนาะอิสลามศาสน์ ดารุสสลาม ตาเซะได้รับคัดเลือกให้เป็นโรงเรียนในโครงการตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารีอยากเล่าความเป็นมาของโรงเรียนปอเนาและโรงเรียนแห่งนี้ให้ท่านทั้งให้ได้รับทราบพอสังเขป

อะไรคือปอเนาะ

   ปอเนาะคือศูนย์การเรียนรู้ตลอดชีวิตในด้านศาสนาและวัฒนธรรมอิสลามเพื่อเสริมสร้างให้ชุมชนมีความรู้และความประพฤติที่ดีงามในการดำรงชีพอย่างสันติสุขและมีความรับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติ

ใครคือโต๊ะครู

  โต๊ะครูคือผู้สอนที่มีองค์ความรู้ด้านศาสนาอิสลามเป็นอย่างดีและเป็นที่เคารพนับถือของชุมชนที่เป็นเจ้าของปอเนาะ

    ผู้ช่วยโต๊ะครูคือผู้สอนที่มีองค์ความรู้ด้านศาสนาอิสลามเป็นอย่างดีและสามารถช่วยสอนแทนโต๊ะครูได้ในสถาบันปอเนาะ

ทำไมมาเป็น  สถาบันศึกษาปอเนาะ

      ตั้งแต่ดังเดิมเรียกว่าปอเนาะเท่านั้นแต่เมื่อจะให้คนที่ไม่รู้จัก รู้จักปอเนาะจึงเปลี่ยนมาเป็น สถาบันเพื่อให้เป็นไปตามระเบียบการศึกษาให้ชัดเจนยิ่งขึ้น  คำว่า "ปอเนาะ"มาจากรากศัพย์ภาษาอาหรับ ว่า ฟุนดุก ซึ่งหมาความว่าที่พักชั่วคราวของผู้เดินทาง จากนั้นคำวา ปอเนาะ  ก็ถูกนำมาใช้ในสถานศึกษา พื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และราวปี พ.ศ. 1700 กระบวนการเผยแพร่ศาสนาอิสลามมนประเทศไทย และในช่วงปี พศ.2043-2335 มีผู้คนเข้ารับอิสลามมากในภูมิภาคนี้ถูกขนาดนามว่าเป็นระเบียนของเมกกะและต่อมามีผู้มาศึกษาหาความรู้ในปอเนาะมากขึ้นโดนมาจากมาเลเซีย อินโดนีเซีย บรูไน เขมร เวียดนาม พม่า

ปอเนาะดาลัมคือผู้เฒ่าคนแก่หรือผู้ที่มีครอบครัวแล้วได้มาสร้างทีพักอาศัยกับครอบครัวของเขาหรือปอเนาะในซึ่งอยู่ในรั้วของนักศึกษาหญิงซึ่งอยู่ติดกับบ้านโต๊ะครู(ที่จริงคือคนชราที่ไม่มีที่อยู่อาศัย)

บาลัยคิอสถานที่ละหมาดและในเวลาเดียวกันใช้เป็นสถานที่สอนหนังสือด้วย

 หลักสูตรของสถาบันปอเนาะไม่มีหลักสูตรเป็นลายลักษณ์อักษรแต่หลักสูตรของสถาบันเป็นหลักสูตรที่ที่ทางปอเนาะจัดขึ้นโดยที่มีโต๊ะครูเป็นผู้วางแผนโดยมีรายวิชาหลักๆ 16 วิชาเช่น อัลกุรอาน  ตัฟซีร  ฮาคีษ  หลักศรัทธา ศาสนาบัญญัติ จริยธรรม

   โดยสรุปตามความเข้าใจของผมและที่ได้สอบถามผู้รู้ปอเนาะเป็นที่ศึกษาเล่าเรียนศาสนาอิสลาม แบบอยู่ประจำซึ่งหลักสูตรโต๊ะครูเป็นผู้กำหนด ตามความรู้ที่มีที่พักนักศึกษาต้องสร้างขึ้นเองจากเศษวัสดุที่หาได้ในท้องถิ่นและต้องปฏิบัติตามระเบียบข้อกำหนดของปอเนาะอย่างเคร่งครัด ในปอเนาะแห่งหนึ่งจะมีส่วนสำคัญ คื่อนักเรียนชาย คนชรา นักเรียนหญิง และบ้านโต๊ะครู รายได้ค่าใช้จ่ายได้จากการบริจาค 

     เอาไว้แค่นี้ก่อนตอนต่อไปจะว่าด้วยปอเนาะแบบดั้งเดิมและกิจกรรมของปอเนาะอิสลามศาสน์ดารุสสาลามตาเซะ  ซึ่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี จะเสด็จเยี่ยม ในวันที่ 18 มกราคม นี้.... ขอบคุณมาก    สวัสดีครับ