จิตตปัญญาเวชศึกษา 76: Five Minds For the Future

Five Minds for the Future

ผมกำลังอ่านหนังสือเล่มหนึ่งเรื่อง Five Minds for the Future เขียนโดย Howard Gardner ผู้ประพันธ์หนังสือ Changing Mind, Frame of Mind, Multiple Intelligences และอีกมากมาย ผมเคยเขียนถึงหนังสือเล่่มหนึ่งของท่าน ตั้งชื่อบทความว่า "สรรพปัญญา นานาจิตตื่นรู้"

Howard Gardner เป็น John H. and Elizabeth A. Hobbs Professor of Cognition and Education ณ Harvard Graduate School of Education รวมทั้งเป็น senior Director ของโปรเจคซีโร (Harvard Project Zero) ซึ่งอาศัยการพัฒนาศักยภาพของมนุษย์ตามแนวทางความถนัดเป็นหลัก โฮวาร์ด การ์ดเนอร์เคยได้รับรางวัล MacArthur Fellowship และปริญญากิตติมศักดิ์อีก 21 ดีกรี จากผลงานของเขาที่มีผลต่องานการศึกษา ศาสตร์ว่าด้วยการเรียนรู้ทั่วโลก

ยังอ่านไม่จบดี แต่อยากคุยก่อน เพราะลำพังแค่ประเด็นที่เป็นโครงร่างของหนังสือเล่มนี้ ผมคิดว่ามีอะไรที่เราอาจจะนำมาเชื่อมโยงเรื่องราวของเราเองได้ไม่น้อยทีเดียว

"ปัจจุบัน" เป็นยุคที่มีโครงสร้างพื้นฐานหลายอย่างของสังคมเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ทำให้วิธีแก้ไขปัญหาเก่าๆ ความเชื่อ หรือแม้กระทั่งคุณค่าแต่เดิมบางอย่าง อาจจะเผชิญปัญหา และไม่สามารถจะแก้ไขได้อย่างมีประสิทธิภาพอย่างแต่เก่าก่อน เราจึงต้องการทักษะบางประการ เป็นต้นทุนในการเผชิญปัญหาในนิเวศน์ใหม่ของอนาคตอันใกล้ ศักยภาพหลายอย่างต้องอาศัยเวลา ความมุ่งมั่นตั้งใจ และฉันทาคติ ในการบ่มสร้าง ไม่ใช่จู่ๆเราคิดอยากจะมีก็เดินไปซื้อมาได้จากโลตัส คาร์ฟู เราลองมาพิจารณาดูว่าอะไรบ้างที่ guru ด้านการจิตวิทยา หรือจิตตปัญญาการเรียนรู้่ท่านนี้ อยากจะนำเสนอ

1. The Disciplinary Mind
2. The Synthesizing Mind
3. The Creating Mind
4. The Respectful Mind
5. The Ethical Mind

โดยส่วนตัวขอผมเองนั้น แนวคิดของ Howard Gardner ในหนังสือเล่มนี้มีความเป็นองค์รวม และคำนึงถึงอิทัปปัจจยตา ความเกี่ยวเนื่องเชื่อมโยง และหน้าที่ของหัวใจ มาบูรณาการกันเป็นพิเศษ แตกต่างจากเล่ม multiple intelligences ที่ค่อนข้างจะ concrete (แต่ก็เกิดเป็นแรงบันดาลใจให้ฝ่ายการศึกษาจำนวนมากมหาศาล) concept คราวนี้เป็นเชิงสังคมศาสตร์ที่ค่อนข้างจะสนุกทีเดียวที่จะเชื่อมโยงและคิดต่อ ในแต่ละ "Mind" ที่ได้เสนอมา

คงจะต้องมีต่อภาคต่อไปครับ

Howard Gardner ได้วิจารณ์ (หรือพยากรณ์ ใคร่ครวญ....) ว่า ในอนาคต ถ้าใครมีทักษะและสภาวะจิตที่มี dramatis personae ทั้ง 5 ประการนี้ครบครันก็จะ "พร้อมกว่า" ที่จะเผชิญหน้าปัญหาอนาคตที่กำลังเดินทางมาถึงอย่างรวดเร็ว จากอัตราการเปลี่ยนแปลงที่เหนือกว่าการเปลี่ยนแปลงในสมัยก่อนอย่างมาก ทั้งปัญหาที่ "คาดว่าจะเกิด" และนอกเหนือกว่านั้นคือ "ปัญหาที่ไม่ได้มีการคาดฝันมาก่อน" ว่าจะเกิด

ถ้าปราศจาก dramatis personae นี้แล้ว เราก็จะตกเป็นผู้ถูกกระทำ และขึ้นอยู่กับความปรานี (ถ้ามี) ของ Force ที่เราจะไม่มีความเข้าใจเลย เราจะปั่นป่วนสับสนในมหาสมุทรแห่งข้อมูล ทำอะไรยากที่จะสำเร็จเพราะสายใยพัวพันจากกระแสองค์รวม สุดท้ายเราก็จะไม่มีความสามารถในการตัดสินใจอย่างเหมาะสม ทั้งในเรื่องส่วนตัวและหน้าที่การงานอาชีพของเรา