หนองวัวซอ...ดินแดนแห่งความสมบูรณ์

อำเภอหนองวัวซอ มีเรื่องเล่าสืบต่อกันมาเป็นนิยายปรัมปราว่า สมัยก่อนมีวัวป่าฝูงใหญ่อาศัยอยู่บริเวณหนองนาเกลือ ปัจจุบันคือหนองประจักษ์ ได้บ่ายหน้าลัดเลาะหาอาหารไปทางทิศใต้โดยมีจุดหมายอยู่ที่หนองน้ำแห่งหนึ่งที่อุดมสมบูรณ์ โดยจะมาที่หนองน้ำแห่งนี้บ่อย ๆ จนชาวบ้านได้ขนานนามหนองนี้ว่า "หนองวัวซอ" ปัจจุบันเป็นบ้านโคกก่องและบ้านหนองวัวซอ ตำบลหมากหญ้า อำเภอหนองวัวซอ ต่อมาได้ใช้ชื่อนี้เป็นหมู่บ้าน กิ่งอำเภอ และอำเภอหนองวัวซอจนถึงปัจจุบัน

     

หลังจากเยี่ยมรพร.ท่าบ่อแล้ว วันต่อมา พอลล่าและแม่ต้อยได้เยี่ยมชม โรงพยาบาลหนองวัวซอ ซึ่งเป็นรพ. 30 เตียง เป็นอำเภอขนาดกลาง  พื้นที่มีสองลักษณะ มีสองโซน ได้แก่โซนที่บ้านเรือนประชาชนอยู่ติดภูเขาและโซนติดถนนใหญ่ และที่สำคัญอำเภอนี้มีลูกเขยเป็นชาวต่างชาติมากที่สุดในประเทศไทย...ทำให้บริบทปัญหาของที่รพ.นี้มีความหลากหลาย แต่รพ.ได้มองบริบทของตนเองได้ดีและนำมาออกแบบระบบริการที่สอดคล้องกับบริบทได้อย่างน่าชื่นชม

ที่นี่สอนให้พอลล่าได้เรียนรู้ พลังของเรื่องเล่า การใช้ narrative medicine มาใช้ในการพัฒนาคุณภาพ เพื่อการรับรู้ถึงทุกข์ สุข ของผู้ให้บริการและผู้รับบริการ เกิดความประณีตในการทำงานมากขึ้น สังเกตจากเรื่องเล่าฉบับรวมเล่มของรพ.ที่รวบรวมเรื่องราวดีๆ ของบุคลากรทุกสาขาวิชาชีพ หลังจากได้ศึกษาวิชาจากท่านอ.ดร.นพ.โกมาตร มาแล้ว กลับมาทีมงาน นำโดยพี่อังคณา นำหลักสูตรเรื่องเล่าขยายสู่เจ้าหน้าที่คนอื่น แม้กระทั่งเจ้าหน้าที่คนงาน ก็มีโอกาสได้เรียนรู้ ซึ่งท่านผู้อำนวยการ.นพ.ทวีรัชต์ ได้นำเรื่องเล่าเหล่านี้ไปเป็นโอกาสในการพัฒนาปรับปรุงระบบงานเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้รับบริการอย่างเป็นรูปธรรม เช่น กรณีที่ผู้ป่วยไม่มีค่ารถมาโรงพยาบาล จึงนำไปจัดทำเป็นโครงการรถรับส่งโดยร่วมมือกับองค์กรส่วนท้องถิ่นและชุมชน

  

การเรียนรู้เรื่องเล่า สามารถทำให้เจ้าหน้าที่รับฟังความรู้สึกของคนไข้ได้ เช่นบางประโยคหากเราทบทวนดูแล้ว จะบ่งบอกถึงความต้องการของคนไข้เป็นอย่างดี เช่น ในห้องคลอดคุณแม่มาคลอดบอกว่า”ไม่อยากเห็นตะวันขึ้นหลายเทื่อ” แสดงว่าเขาอยากให้ลูกออกมาโดยเร็วที่สุด อยากเห็นหน้าลูก จึงเป็นที่มาของการปรับระบบบริการของห้องคลอดของรพ.ที่มุ่งเน้น ความปลอดภัย ความประทับใจของมารดาและบุตร เป็นต้น

 

ที่นี่เราเห็นการนำค่านิยมของรพ.และของสรพ.มาผสมผสานกันกับบริบทพื้นที่สถานการณ์จนเกิดเป็น NWS HOSPITAL ซึ่งเป็นค่านิยมที่อยู่ในใจของทุกคน

ได้แก่

1.  ความเท่าเทียม ไม่แบ่งแยก

2.  บริการด้วยคุณภาพ

3.  มีปลอดภัย

4.  ด้วยหัวใจความเป็นมนุษย์

5. รักองค์กร

6. เสียสละ

7. เสริมพลังอำนาจ

8. การใช้ข้อมูลที่ทันสมัย

9. ทำงานเป็นทีม

10.ความสามัคคี

11.องค์กรแห่งการเรียนรู้

 

จากการเยี่มพบว่าทีมสามารถธำรงรักษาการพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐานไว้ได้เป็นอย่างดีมีการนำ SIMPLE มาเป็นแนวทางในการพัฒนาเพื่อความปลอดภัยผู้ป่วย มีการตามรอยกระบวนการดูแลคนไข้ และมีการประเมินทางด้านจิตวิญญาณ เพิ่มเติมในกระบวนการดูแลออกมาให้เห็นชัดเจนค่ะ ตัวอย่าง...

 

กระบวนการ....................................

แหล่งข้อมูล....................................

สิงที่ประทับใจ/การดูแลด้านจิตใจหรือจิตวิญญาณ.................

 

นอกจากนี้เรายังได้เรียนรู้เรื่อง outcome Mapping เห็นการทำงานกับชุมชน ระดับรางวัลชนะเลิศระดับประเทศมาแล้ว อลังการงานสร้างมากมายค่ะ โครงการสายใยรักครอบครัว ที่ตอนนี้ขยายครอบคลุมทุกหมู่บ้านแล้ว ด้วยความร่วมมือของหลายๆ ฝ่าย ไม่ว่าจะเป็นอบต. เทศบาล รพ. รร. แกนนำชุมชน เกษตร อสม. แม่ดีเด่น ปราชญ์ชาวบ้าน ฯลฯ ทำให้โครงการสายใยรักก้าวไปไม่หยุดยั้ง อัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่สูงขึ้นทุกปี ทุกปี พัฒนาคน พัฒนางานไปอย่างไม่มีวันที่สิ้นสุด เสียดายจังไม่มีรูปให้ชม อิอิ เราเห็นท่านประธานชุมชนนำเสนอแผนที่ผลลัพธ์ด้วยตนเองเลยค่ะ

  

ได้เรียนรู้การผสมผสานการพัฒนาตามมาตรฐานและการปรับระบบงานทีมองในมุมของคนทำงานอย่างสะดวก ปลอดภัยและมีความสุข ซึ่งเป็นการเติมเต็มการทำงานตามระบบงานที่ได้วางระบบไว้ แต่ถ้าเราเพิ่มมุมมองในคนทำงาน ความสะดวกสบาย เอื้อต่อการทำงาน ให้คนทำงานได้อย่างมีความสุข เช่นการทำหน้าที่ของผู้ดูแลระบบบำบัดน้ำเสีย ที่ต้องปีนขึ้นปีนลงบันได เพื่อเก็บตัวอย่างส่งน้ำตรวจประจำวัน หากเราจัดสิ่งแวดล้อมในการทำงานให้เอื้อต่อการทำงานของเขา เขาจะทำงานได้ปลอดภัยและมีความสุขมากยิ่งขึ้น หรือการขนย้ายขยะ หากเราเอื้ออาทร ลงไปรับรู้การทำงานของเขาว่ามีปัญหาจากการทำงานอะไรบ้าง เราจะช่วยให้เขาทำงานได้ดีขึ้นและยังทำให้เป้าหมายของการทำงานของเราครอบคลุมมากยิ่งขึ้น ด้วยการปรับปรุงเพียงเล็กน้อยเท่านั้นเองค่ะ สิ่งนี้พอลล่าเรียกว่าเป็นการผสมผสานแนวคิดของ SHA เข้ามาด้วยค่ะ

 

SHA จึงเป็นความปราถนา หรือความฝันที่จะได้เห็นโรงพยาบาลมี ความปลอดภัย มีมาตรฐานการทำงาน ผสมผสานมิติจิตใจของคนทำงาน ความประณีต ทำงานร่วมกับชุมชนได้ การทำงานอยู่บนพื้นฐานของความรัก  เอื้ออาทร  คนทำงานมีความสุข

สิ่งที่อยากให้เกิดขึ้นในโครงการ SHA

1. รพ.ได้เห็นว่า....ในรพ.เกิดเรื่องดีดี...ตลอดเวลา เมื่อเปิดโอกาสให้ใช้มิติจิตใจนำการพัฒนาคุณภาพ
   การทำงานด้วยพลังการทำความดี.. ส่งผลลัพธ์ที่มีผลดีต่อผู้รับบริการ คนไข้ปลอดภัย
   ได้รับความสะดวกสบายเพิ่มมากขึ้น
   ญาติและผู้ป่วยทุกข์ น้อยลง
   ผู้ให้บริการมีความสุขและ ปิติในผลงานของตัวเอง

2. การใช้มุมมองในเชิงบวก ผสมผสานในการทำงาน รวมกับการคำนึงถึงศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์

3. การพัฒนามิติจิตใจ หรือการที่จะปรับเปลี่ยน ระบบสุขภาพให้อยู่บนพื้นฐานความเมตตา ความรัก ความเอื้ออาทรนั้น จะสร้างความสุขให้กับคนทำงานในองค์กร คนในโรงพยาบาลมองตากันด้วยความเข้าใจ ไม่ทะเลาะกัน

4. ปรับมุมมองเห็นความสำเร็จหรือในสิ่งที่ดี ยอมรับข้อจำกัดตัวเอง และเพื่อนร่วมงาน แต่ไม่หยุดการพัฒนา

5. มองทุกอย่างเป็นความสุข เช่น...มองดอกไม้ที่หล่นเกลื่อนที่พื้นว่าสวยงามและมีความสุขเมื่อญาติได้ชมความงามและดมกลิ่นที่หอมหวลของดอกไม้

6. มองเห็นความงามในงานประจำ

 ตัวอย่างจาก รพ.แห่งหนึ่ง...ที่ตึกคลอดอันแสนสะอาด กลิ่นดอกไม้หอมรวยริน  เตียงนอนที่กว้างขวาง และโซฟาแสนสบายสำหรับครอบครัว “ อาจารย์  เห็นไหมครับ เขากำลังชื่นชมชีวิตใหม่ที่เกิดขึ้น” ที่เตียงคนไข้ที่มาคลอด รายล้อมด้วยสามี ภรรยา ญาติ ที่มาชื่นชม ชีวิตใหม่อีกหนึ่งชีวิต ให้กำลังใจสำหรับผู้หญิงคนหนึ่งที่กำลังจะทำหน้าที่ที่ยิ่งใหญ่ “คือการเป็นแม่”

 

7.การที่แพทย์ใช้ภาษาถ่ายทอดทุกอย่างในเชิงบวก

จาก The Last Lecture ที่นำมาใช้เป็นบทเรียนรู้ระหว่าง เราและรพ.

• เมื่อแรนดี เพาซ์ ศาสตราจารย์ด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยคาเนกี้เมลลอน ได้แสดงปาฐกถาครั้งสุดท้าย ก่อนที่จะเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งตับอ่อน

• กล่าถามแพทย์ว่า” อีกนานแค่ไหนกว่าผมจะตาย?”

• แพทย์ตอบว่า “ คุณมีเวลา สามถึงหกเดือนที่จะมีสุขภาพที่ดี”

• ทำให้ผมคิดถึงตอนที่ทำงานที่ดิสนีย์ หากคุณถามว่าสวนสนุกปิดเมื่อไหร่?

• คำตอบคือ” สวนสนุกเปิดถึงสองทุ่ม “

• ทำให้ผมรู้ว่าผมจะต้องทำให้เวลาที่ผมมีเหลือทั้งหมดของผมอย่างมีความสุขและวิเศษที่สุด

การคิดเชิงบวก  ทำให้เกิดการถ่ายทอดเชิงบวก ที่เหลือคือข้อสรุปของคนไข้

และที่ผ่านมา เราพบว่าโรงพยาบาลในโครงการ SHA

มีสิ่งเหล่านี้เกือบครบถ้วนแล้ว...