สืบเนื่องจากบันทึกที่แล้วเขียนถึงโรงเรียนชุมชนบ้านผำ :อดีต ปัจจุบัน และอนาคตเป็นงานชุมนุนศิษย์เก่าโรงเรียนบ้านผำ และทอดผ้าป่าสามัคคีศิษย์เก่าบ้านผำเพื่อพัฒนาการศึกษาณ โรงเรียนชุมชนบ้านผำ ตำบลเมืองสรวง อำเภอเมืองสรวง จังหวัดร้อยเอ็ด มาตามสัญญา บันทึกนี้ขอเขียนถึงบรรยากาศบุญสงกรานต์ที่วัดบ้านผำใหญ่และการเล่นสาดน้ำช่วงเทศกาลสงกรานต์ครับ

 

ทุกปีในช่วงเทศกาลสงกรานต์ที่วัดบ้านผำใหญ่ มีการจัดกิจกรรมต่างๆ มากมายอาทิเช่น การสรงน้ำพระพุทธรูป สรงน้ำพระสงฆ์ การรดน้ำขอพรจากผู้สูงอายุ การทำบุญสังฆทาน เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้กับบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว และอีกหนึ่งกิจกรรม คือ การตรวจดูโชคชะตาเมื่อเริ่มต้นปีจุลศักราชใหม่ ตามความเชื่อของโบราณประเพณี ทีนี้ลองมาดูวิธีหาตัวเพิ่งกัน

 

วิธีหาตัวเพิ่ง

ผู้ชาย ให้นับอายุ ๑ ปี ลงที่เสือ เวียนไปหานาค

ผู้หญิง ให้นับอายุ ๑ ปี ลงที่วัว เวียนไปหาครุฑ

 

๑. ตกครุฑ  ทายว่า ปีนี้ดี ถ้ารับราชการจะได้เลื่อนยศ ให้แต่งบูชาโชค ด้วยของขาวเหลือง

 

๒. ตกแมว   ทายว่า ปีนี้ชะตาตก ติดต่อการงานในที่ใดก็ลำบาก ศัตรูและคนข่มเหง คนเอาเปรียบมีมาก ให้สวดถวายพระพร(พาหุง) ทุกคืนจะดีฯ

 

๓. ตกราชสีห์  ทายว่า ปีนี้ชะตาดี ไปไหนก็องอาจ ทำอะไรก็สำเร็จ แต่งบูชาโชคด้วยจะดีฯ

 

๔. ตกเสือ   ทายว่า ปีนี้ชะตาดี จะคิดทำการงานอะไรที่ใหญ่ๆ มักจะสำเร็จ แต่ระวังศัตรูคือคนใกล้ชิดฯ

 

๕. ตกนาค  ทายว่า ถ้าทำการค้าเกี่ยวกับน้ำ หรือการค้าทางน้ำนั้นจะดี ถ้าเดินทางอากาศบ่ยครั้ง จะมีอันตรายให้ระวังฯ

 

๖. ตกหนู    ทายว่า ปีนี้ชะตาตกต่ำ ห้ามเริ่มงานใหญ่ ให้สวดถวายพระพร ทุกเช้าเย็นเรื่องร้ายจะกลายเป็นดีแลฯ

 

๗. ตกช้าง   ทายว่า ปีนี้ถ้าเป็นพระจะได้เลื่อนสมณศักดิ์ เป็นข้าราชการ จะได้เลื่อนยศ ให้แต่งบูชาโชคจะดีแลฯ

 

๘. ตกวัว     ทายว่า ปีนี้จะลำบาก เพราะมีคนเอาภาระมาให้ทำ และรับผิดชอบมากไป ระวัง อย่ารับปากใครง่ายๆ จะลำบากฯ

  

 

เปลี่ยนจุลศักราชใหม่เป็น ๑๓๗๑

วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๕๒ เวลา ๐๕ นาฬิกา ๐๖ นาที

ปีนี้    วันเสาร์  เป็น  ธงชัย       วันพุธ  เป็น  อธิบดี

        วันศุกร์  เป็น  อุบาทว์     วันศุกร์  เป็น  โลกาวินาศ

ปีนี้    วันจันทร์เป็นอธิบดีฝน บันดาลให้ฝนตก ๕๐๐ ห่า ตกในโลกมนุษย์ ๕๐ ห่า

        ตกในมหาสมุทร ๑๐๐ ห่า         ตกในป่าหิมพานต์ ๑๕๐ ห่า

ตกในเขาจักรวาล ๒๐๐ ห่า       นาคให้น้ำ ๒ ตัว

เกณฑ์ธัญญาหาร   ได้เศษ ๖ ชื่อ ลาภะ ข้าวกล้าในภูมินา จะได้ผล ๙ ส่วน เสีย ๑ ส่วน

เกณฑ์ธาราธิคุณ    ตกราศีอาโป(น้ำ)   น้ำมาก

 

 

การสรงน้ำพระพุทธรูป พระสงฆ์ รดน้ำขอพรจากผู้สูงอายุ

 

  

 

การเข้าแถวสรงน้ำพระเรียงลำดับตามการมาถึงวัดก่อน-หลัง การแต่งกายตามสมัยนิยมและการแต่งกายแบบคงไว้ซึ่งศิลปะวัฒนธรรมชาวอีสาน สุภาพบุรุษแต่งกายแบบสุภาพ สุภาพสตรีแต่งกายด้วยการนุ่งผ้าถุงทอจากผ้าไหม อาจจะตัดเย็บเป็นผ้าถุงสำเร็จรูปก็ได้ ดูตัวอย่างจากภาพ พ่อ แม่ ลูก สถาบันครอบครัวที่ถือว่าเล็กสุดของสังคม เด็กหญิงตัวน้อยๆ แต่งกายด้วยการนุ่งผ้าถุงเข้าวัดเป็นภาพที่เห็นจนชินตาในชุมชนหมู่บ้านผำ สะท้อนให้เห็นถึงผู้ปกครองของเด็กๆ การมีส่วนร่วมของชุมชนในการตระหนักและยังคงคำนึงถึงการดำรงรักษาอนุรักษ์ไว้ซึ่งวัฒนธรรมอันดีที่มีคุณค่าของชุมชน หากแต่เมื่อใดก็ตามที่ผู้หลักผู้ใหญ่ละเลย การมีส่วนร่วมของชุมชนลดลง วัฒนธรรมอันดีที่ว่าคงจะเหลือไว้แต่เพียงความทรงจำอย่างน่าเสียดาย 

 

การแต่งบูชาโชคตามความเชื่อตามแบบวิถีชีวิตชาวชนบทอีสานเพื่อความเป็นสิริมงคลและเสริมดวงกับชีวิตการเดินทางมาร่วมงานของผู้สูงอายุโดยอาศัยรถซาเล้งปั่นเพื่อสุขภาพ

 

ความสนุกสนานกับการเล่นสาดน้ำสงกรานต์บนถนนสายหลัก ทิศตะวันออกจากคุ้มป่าม่วง จรดทิศตะวันตกคุ้มป่ายาง

 

 

ผู้เขียนขอร่วมสืบทอดศิลปวัฒนธรรมอีสานผ่านบันทึกนี้กับเทศกาลสงกรานต์ บ้านผำประจำปี ๒๕๕๒ เพื่อร่วมรำลึก ถ่ายทอดประสบการณ์ ผ่านไปยังท่านที่ไม่สามารถเดินทางกลับมายังบ้านเกิดเพื่อร่วมงานประเพณีดังกล่าว และท่านสามารถตรวจสอบโชคชะตา ตามความเชื่อ เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ เตือนสติตนเอง ในการครองตน ครองคน ครองงาน ต่อไป

 

ปีนี้ผู้เขียนเพิ่งครุฑ ทายว่า ปีนี้ดี ถ้ารับราชการจะได้เลื่อนยศ ให้แต่งบูชาโชค ด้วยของขาวเหลืองแล้วปีนี้...ท่านเพิ่งหยังน้อ...

 

คำสำคัญ ตัวเพิ่ง คือ ตัวพึ่งพา ตามความเชื่อเป็นสัตว์นำโชคที่พึ่งพาได้ในปีจุลศักราชนั้นๆ

 

สุเทพ ธุระพันธ์

๑๔ เมษายน ๒๕๕๒