- การคิด (thinking) เป็นคุณสมบัติอันประเสริฐของมนุษย์
      - คนที่ได้ชื่อว่าฉลาด หรือสมองดี  ต้องมีทักษะในการคิดหลากหลายแบบและใช้วิธีคิดให้เหมาะสมตามสถานการณ์
      - ยังมีทักษะการคิดอีกแบบหนึ่งที่ผมถือว่าเป็น "สุดยอด" ของการคิด คือ "คิดแบบไม่คิด"   ใช้ intuition (ปัญญาญาณ) หรือ intuitive thinking
      - "ความคิดดี ๆ" ที่เกิดจากปัญญาญาณ  อาจเกิดจากเราเลิกคิด  หลังจากหมกมุ่นครุ่นคิด  หาข้อมูลหาเหตุผลเกี่ยวกับเรื่องนั้นจนมากพอ  เราปล่อยวาง  เลิกคิด  แล้วคำตอบก็จะค่อย ๆ ออกมาเอง  เกิดขึ้นเอง
      - "ความคิดดี ๆ" อาจเกิดจากกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างอิสระ  สนุกสนาน  มีการพูดออกมาจากใจ  มีการฟังอย่างลึก  โต้ตอบอย่างชื่นชม   บรรยากาศเป็นบวกเต็มที่   ในสภาพเช่นนี้คนในวงแลกเปลี่ยนเรียนรู้จะเข้าสู่สภาพ "คิดแบบไม่คิด"

วิจารณ์  พานิช
 21 ก.ย.50