• สังคมไทยส่วนใหญ่สมาทาน “ลัทธิคู่มือ” คือทำงานตามสูตรสำเร็จ    ซึ่งเป็นกระบวนทัศน์และวิธีทำงานแบบยุคอุตสาหกรรม    กระบวนทัศน์กลไก (mechanical)
     • เป็นลัทธิที่ตกยุค   มองคนเป็นเครื่องจักร หรือเป็นทาสของเครื่องจักร    เป็นทาสของสูตรสำเร็จ/คู่มือ  
     • ยุคปัจจุบันเน้น CI – Continuous Improvement คู่มือหรือ SOP – Standard Operating Procedures จึงมีเอาไว้ฉีกหรือทำลาย ด้วยวิธีการที่ดีกว่า
     • ลัทธิ CI โดยมี KM เป็นเครื่องมือหนึ่ง จึงเข้ามาแทนที่ลัทธิคู่มือ    โดยที่ไม่ปฏิเสธคู่มือ แต่เป็นนายคู่มือ    ไม่เป็นทาสของคู่มือ
     • จริงๆ แล้วไม่ต่อต้านลัทธิคู่มือ    แต่ต่อต้านการเป็นทาสคู่มือ    โดยพลิกสถานการณ์กลับเป็นนายของคู่มือ 
     • เป็นผู้สร้างคู่มือใหม่ที่ดีกว่าเดิม โดยใช้ KM เป็นเครื่องมือชิ้นหนึ่ง

วิจารณ์ พานิช
๒๗ ก.พ. ๕๑