แม้ผมจะเป็นกรรมการธนาคารไทยพาณิชย์ ผมก็ไม่เคยเข้าใจว่าเขาใช้ KM เนียนอยู่ในเนื้องานอย่างไร    ผมเคยแนะนำต่อกรรมการผู้จัดการใหญ่ คือคุณกรรณิกา ชลิตอาภรณ์ ว่าธนาคารควรพิจารณาใช้ KM เพื่อทำให้องค์กรเป็น LO   ก็ได้รับคำตอบ แข็งขันว่าธนาคารไทยพาณิชย์ใช้ KM อย่างจริงจัง   แต่ผมก็จับร่องรอยของ KM ไม่ได้

          วันที่ ๑๐ ก.พ. ๕๒ อ. กฤตกร ทวิชศรี นศ. ปริญญาเอก ของนิด้า ซึ่งทำวิทยานิพนธ์เรื่อง “ผลกระทบเชิงประจักษ์ของการจัดการความรู้ และบรรยากาศในการเรียนรู้ ที่มีต่อผลการดำเนินงานสาขามาตรฐานของธนาคารไทยพาณิชย์”    มานำเสนอข้อมูลที่เก็บได้จากการสัมภาษณ์ผู้จัดการสาขาของธนาคารไทยพาณิชย์จำนวนหนึ่ง   ผมและทีมงานที่ สคส. จึงได้ความกระจ่าง ว่าธนาคารไทยพาณิชย์ เขาใช้ KM เนียนอยู่ในเนื้องาน อย่างทรงพลังเพียงใด

          KM เป็นเครื่องมือชิ้นหนึ่งเพื่อใช้ในการบรรลุวิสัยทัศน์และพันธกิจขององค์กร    ซึ่งระบุว่า “เป็นธนาคารที่ทุกคนเลือก”   และทำธุรกิจธนาคารครบวงจร   โดยได้ใช้วิธีการจัดการหลากหลายรูปแบบเพื่อสร้างเงื่อนไขให้ทุกคนในองค์กรต้องเรียนรู้และปรับตัวอยู่ตลอดเวลา    ยุทธศาสตร์สำคัญคือ “ภาวการณ์แข่งขัน” (competitive rivalry) ทั้งภายในและภายนอกองค์กร    ที่ขับเคลื่อนการเรียนรู้ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการปรับปรุงวิธีการทำงานอยู่ตลอดเวลา    มีระบบข้อมูลและรายงานที่ลงรายละเอียด เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เข้าใจสภาพแวดล้อมทั้งภายในและภายนอก   เป็นตัวกระตุ้นให้ตื่นตัวอยู่ตลอดเวลา  

          ทำให้ผมได้เรียนรู้ว่า   การมีทักษะ KM ไม่เพียงพอที่จะทำให้องค์กรใช้ KM ให้เกิดผลทรงพลัง   การจัดการองค์กรที่สร้างเงื่อนไขให้สมาชิกขององค์กรต้องตื่นตัว ปรับตัวตามสภาพแวดล้อมภายในและภายนอก   และตะเกียกตะกายสร้างสรรค์วิธีการสำหรับใช้ในการปรับตัว เพื่อให้อยู่รอดอยู่ดี ตามเงื่อนไขที่ฝ่ายจัดการกำหนด   เป็นปัจจัยสำคัญยิ่งกว่าทักษะ KM

          การจัดการที่สำคัญอีกอย่างหนึ่ง คือการสร้างบรรยากาศและเงื่อนไขให้การแข่งขันภายในองค์กรนั้น เจือไปด้วยความร่วมมือช่วยเหลือกัน   ซึ่ง อ. กฤตกร เล่าว่า มีอยู่อย่างชัดเจนในธนาคารไทยพาณิชย์

 

          วงการ KM ทั้งหลายควรรออ่านวิทยานิพนธ์ฉบับนี้   แล้วท่านจะเข้าใจหลักการและเคล็ดลับในการใช้ KM ให้ก่อผลทรงพลังในองค์กรที่ซับซ้อนและเปลี่ยนแปลง อยู่ตลอดเวลา

 

         LO มีจริงที่ธนาคารไทยพาณิชย์

 

วิจารณ์ พานิช
๑๑ ก.พ. ๕๒