ช่องปากเป็นแผล  ใครว่าไม่สำคัญ

พรุ่งนี้......เราจะนำโครงการนี้ไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับท่านหัวหน้าพยาบาล  หัวหน้าตึกและผู้สนใจ ในการ KM _EBP เพื่อหาแนวทางการปฏิบัติการพยาบาล สู่สิ่งที่ดีที่สุดสำหรับผู้มาใช้บริการกับเราค่ะ

....................................................................................................

การดูแลช่องปาก เพื่อป้องกันช่องปากอักเสบ

ในผู้ป่วยที่ได้รับยาเคมีบำบัด

ช่องปากอักเสบจากการได้รับยาเคมีบำบัด

เป็นการเปลี่ยนแปลงของเยื่อบุในช่องปาก เมื่อได้รับยาเคมีบำบัด จะมีการบวมแดงและแผล ทำให้ปวดแสบร้อนในช่องปากปากแห้ง การรับรสและการรับประทานอาหารเปลี่ยนแปลง  มีโอกาสติดเชื้อในช่องปากและทั้งระบบของร่างกาย   

การตรวจประเมินช่องปาก

ท่านควรตรวจดูช่องปากอย่างสม่ำเสมอ เพื่อจะได้ปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันการเกิดแผลในช่องปาก ได้ถูกต้อง

ระดับของการเกิดช่องปากอักเสบ

เกรด 0    เยื่อบุช่องปาก ปกติ ไม่มีแผล

 เกรด 1   เยื่อบุช่องปาก เริ่มมีสีแดงบวม เป็นแผล เริ่มเจ็บในช่องปากเล็กน้อย   

เกรด 2   เยื่อบุช่องปาก มีสีแดง มีแผลและปวด แต่รับประทานอาหารธรรมดา   หรืออาหารอ่อนได้  

เกรด 3   เยื่อบุช่องปาก มีสีแดงบวม มีแผลและปวด รับประทานอาหารเหลวได้

เกรด 4   เยื่อบุช่องปากอักเสบรุนแรง ไม่สามารถรับประทานอาหารได้

                ต้องให้อาหารทางสายยางหรือทางหลอดเลือดดำแทน

การดูแลช่องปากเมื่อท่านได้รับยาเคมีบำบัด 

การดูแลช่องปาก..กรณียังไม่มีแผลในช่องปาก

1. การแปรงฟันอย่างถูกวิธี ใช้แปรงที่มีขนแปรงอ่อนนุ่ม โดยการแปรงฟันทำมุม  

    45 องศา   กับเหงือกและฟัน โดยเริ่มที่โคนฟันก่อน

2.   ควรใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์

3.  บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าหรือน้ำเกลือหลังแปรงฟัน หลังอาหารและก่อนนอน

4.   ไม่ควรใช้น้ำยาบ้วนปากที่มีแอลกอฮอล์ผสม

5.    ถ้ามีฟันปลอม  ควรถอดทำความสะอาดทุกครั้ง  หลังรับประทานอาหาร

6.    ทาริมฝีปากด้วยวาสลีน

7.   ควรรับประทานอาหารประเภท ปลา นม ไข่ ที่อ่อนนุ่ม  ไม่เผ็ด  

8.   ดื่มน้ำมากกว่า 2 ลิตรต่อวัน

9.   กรณีให้ยาเคมีบำบัดที่มีผลทำให้ช่องปากอักเสบ

       อมน้ำแข็ง ทุก 2 ชั่วโมง นานครั้งละ 5 นาที

10.  ตรวจดูช่องปาก วันละ 1 ครั้ง

การดูแล..กรณีที่ช่องปากอักเสบระดับ 1-2

1.  ให้ดูแลเหมือนการดูแลช่องปากปกติ 

2.   บ้วนปากด้วยน้ำเกลือทุก 2 ชั่วโมง และ

3.   รับประทานอาหารอ่อนหรืออาหารเหลว

4.  อมน้ำแข็ง เพื่อบรรเทาอาการปวดในช่องปากทุก 2 ชั่วโมง นานครั้งละ 5 นาที

5.  ตรวจดูช่องปาก วันละ 2 ครั้ง

การดูแล..กรณีที่ช่องปากอักเสบระดับ 3-4

1.   ให้ดูแลช่องปากเหมือนการดูแลช่องปากปกติ  และระดับ 1-2

2.   ใช้ผ้าสะอาดนุ่มชุบน้ำเกลือพันนิ้วมือ  เช็ดในช่องปาก 

     แทนการแปรงฟัน ห้ามใช้ไหมขัดฟัน 

3.  บ้วนปากด้วยน้ำเกลือทุก 1-2 ชั่วโมง และทาริมฝีปากด้วยวาสลิน

4.  อมน้ำแข็ง เพื่อบรรเทาอาการปวดในช่องปากทุก 2 ชั่วโมง ครั้งละ 5 นาที

5.  ใช้ยาตามแผนการรักษาของแพทย์ เช่น ไซโลเครนวิสคัส   อมกลั้วปาก

     และคอก่อนรับประทานอาหาร  และให้ยาต้านเชื้อราและต้านจุลินทรีย์

6.  ประเมินช่องปากวันละ 3 ครั้ง

การดูแลช่องปากเมื่อกลับบ้าน

1.   ท่านควรประเมินช่องปากตนเอง วันละ 1 ครั้ง

2.   ปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันและบรรเทาอาการช่องปากอักเสบ

    ตามคู่มือการปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันและบรรเทาอาการช่องปากอักเสบ

3. ถ้าท่านมีปัญหา สามารถโทรศัพท์ถามพยาบาลได้

   ที่หอผู้ป่วยเคมีบำบัด 5จ   โทร 043363468  

จัดทำโดย                   อุบล  จ๋วงพานิช(APN) มีนา วงษ์หนองแล้ง (RN)

                                 สุกัญญา  จันหีบ(RN) รัตยา คูรศิริกุล(PN)

                                 หอผู้ป่วยเคมีบำบัด 5จ   โรงพยาบาลศรีนครินทร์                 

 ...................................................................................................................