(๖) 

“เมื่อไร อำเภอเมือง จะเริ่มทำกะเขาสักทีละ...”

            คำพูดทีเล่นทีจริงของ บุญเกิด  อินยะบุตร ทำให้วรรณา  ปันทะเลิศ เจ้าพนักงานทันตสาธารณสุขชำนาญงาน โรงพยาบาลลำปางถึงกับครุ่นคิด

            จังหวัดลำปางซึ่งได้ดำเนินการขับเคลื่อนงานส่งเสริมสุขภาพช่องปากในชมรมผู้สูงอายุมาตั้งแต่ปี ๒๕๔๙ ปีแรกเริ่มต้นใน ๒ อำเภอนำร่องคือ อ.แจ้ห่ม และ อ.ห้างฉัตร ปีถัดมาเพิ่มขึ้นอีก ๒ อำเภอ คือ อ.เกาะคา และ อ.เถิน สิ่งที่ทำให้วรรณา  ปันทะเลิศ หนักใฝจก็คือ ในหลายอำเภอของ จ.ลำปาง ที่เหลือตัดสินใจเข้าร่วมโครงการไปแล้ว

            อย่างไรก็ตามความเคลื่อนไหวการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพช่องปากในชมรมผู้สูงอายุของ จ.ลำปาง อยู่ในความรับรู้และอยู่ในความสนใจของให้วรรณา  ปันทะเลิศ มาโดยตลอด จากการเข้าร่วมประชุมทันตบุคลากรของ จ.ลำปาง เกือบทุกครั้ง สิ่งที่ทำให้เธอยังไม่ตัดสินใจเข้าร่วมเนื่องจาก ภาระหนักอึ้งถึง ๑๒ ประการในมือ อีกทั้งยังขาดทีมงานที่จะร่วมหัวจมท้ายในการรับงานใหม่เข้ามา

            ปี ๒๕๕๑ ทันตแพทย์ท่านหนึ่งย้านมาจากโรงพยาบาลศูนย์ เธอจึงหารือและชักชวนทันตแพทย์ท่านนั้นรับโครงการฯ เมื่อทันตแพทย์เห็นด้วย เธอก็ตัดสินใจเข้าร่วมโครงการในปีที่สาม

            เธอมิได้ลำบากใจหรือยุ่งยากในใจในการเริ่มต้นงานนัก เนื่องจากได้สะสมความรู้ที่ได้รับการบอกเล่าผ่านเวทีต่าง ๆ ที่เข้าไปร่วมมา เธอรู้ดีว่าจะเริ่มต้นอย่างไร จะทำกิจกรรมเช่นไร การเลือกชมรมที่เข้มแข็งเพื่อทำงานด้วย เป็นภารกิจแรกที่ต้องดำเนินการ ซึ่งเธอตัดสินใจเลือกชมรมผู้สูงอายุในเขตเทศบาลนครลำปาง

            โดยปกตินั้น ชมรมผู้สูงอายุในเขตเทศบาลนครลำปาง จะมีการประชุมร่วมกันอย่างน้อยเดือนละครั้ง ซึ่งในการประชุมแต่ละครั้งจะมีหน่วยงานต่าง ๆ เข้าไปให้ความรู้ ทั้งนี้ฝ่ายเวชกรรมสังคมของโรงพยาบาลลำปางก็ใช้เวทีนี้ให้ความรู้อยู่บ่อยครั้ง เธอเองได้ติดตามไปสังเกตุการณ์ในเวทีนั้นและได้พูดคุยกับหัวหน้าฝ่ายสวัสดิการสังคมของเทศบาลนครลำปาง ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบงานผู้สูงอายุด้วยตนเอง เธอให้ข้อมูลถึงงานส่งเสริมสุขภาพช่องปากในกลุ่มผู้สูงอายุที่จะลงมาขับเคลื่อน แล้วขอคำแนะนำว่าควรจะเลือกชมรมใด

            “ชมรมผู้สูงอายุชุมชนวัดสิงห์ชัย” คือคำแนะนำที่เธอได้รับ

            ในการประชุมชมรมผู้สูงอายุชุมชนวัดสิงห์ชัย ในคราวถัดมานั้น วรรณา  ปันทะเลิศ ได้ไปประชุมร่วมกับสมาชิกชมรมที่วัดสิงห์ชัย ซึ่งเป็นที่ตั้งของชมรมฯ เธอให้ข้อมูลเกี่ยวกับโครงการส่งเสริมสุขภาพช่องปากสำหรับผู้สูงอายุ พร้อมทั้งชักชวนชมรมฯ ให้เข้าร่วมโครงการ ซึ่งชมรมฯ ก็ให้ความสนใจอย่างยิ่ง พร้อมใจกันตัดสินใจเข้าร่วมโครงการ

            กิจกรรมเริ่มจากการให้ความรู้เกี่ยวกับสุขภาพช่องปากให้กับสมาชิก ซึ่งวรรณา  ปันทะเลิศ ได้ดำเนินการร่วมกับทันตแพทย์ผู้รับผิดชอบโครงการฯ จากนั้นก็ได้อบรมเข้มให้กับประธานชุมชน ตัวแทน อสม. และคณะกรรมการชมรมผู้สูงอายุ จำนวน ๑๐ คน เพื่อให้บุคคลเหล่านี้ทำหน้าที่ในการขยายผลความรู้เกี่ยวกับสุขภาพช่องปากให้แก่บรรดาสมาชิกกลุ่มต่าง ๆ ในชุมชน

            ความรู้ที่แกนนำทั้ง ๑๐ ท่านได้รับการอบรมนั้น ขยายผลไปสู่สมาชิกคนอื่น ๆ ในชุมชนหลายช่องทาง เช่น การเผยแพร่ความรู้ภายในครอบครัว การเผยแพร่ความรู้ในกลุ่มผู้ป่วยเรื้อรังจากกิจกรรมเยี่ยมบ้าน การให้ความรู้แก่เด็กและเยาวชนในโณงเรียนพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ ฯลฯ

            ผลการดำเนินงานให้ความรู้ความเข้าใจซึ่งส่งผลต่อวิธีการดูแลสุขภาพช่องปากอย่างถูกต้องเหมาะสมได้รับการกระจายข่าวให้กับชมรมผู้สูงอายุอื่น ๆ ในเขตเทศบาลนครลำปางทราบ ซึ่งต่างก็สนใจที่จะเข้าร่วมโครงการเช่นเดียวกับชมรมผู้สูงอายุชุมชนวัดสิงห์ทอง และร้องขอมาทางเทศบาล เทศบาลจึงได้ทำหนังสือขอรับการสนับสนุนมายังโรงพยาบาลขอขยายพื้นที่ดำเนินงานเพิ่มขึ้นอีก ๕ ชุมชน ได้แก่ ชุมชนท่ามะโอประตูป่อง ศรีล้อมแสงเมืองมา ปงสนุก ดงชัย และพระแก้วหัวข่วง โดยทางเทศบาลนครลำปางเป็นผู้สนับสนุนงบประมาณดำเนินการ จำนวน ๑๕,๐๐๐ บาท

            ในปีเดียวกันนี้วรรณา  ปันทะเลิศ ได้ขยายผลการดำเนินงานไปยังชมรมผู้สูงอายุนอกเขตเทศบาลด้วย โดยประสานงานกับสถานีนามัยในแต่ละพื้นที่ เลือกชมรมผู้สูงอายุที่มีความเข้มแข็งในทุกตำบล ในเขต อ.เมืองลำปาง ตำบลและ ๑ ชมรม แล้วลงไปทำกิจกรรมในลักษณะเดียวกันกับชมรมในเขตเทศบาล จำนวน ๑๕ แห่ง ทั้งนี้ งบประมาณดำเนินงานทั้งหมดราว ๔๐,๐๐๐ บาท โรงพยาบาลเป็นผู้ให้การสนับสนุน

            ในปีถัดมา ทางเทศบาลได้สนับสนุงบประมาณขยายผลการดำเนินงานในอกี ๔ ชุมชน ได้แก่ ชุมชนช่างแต้ม ประตูตาล หัวเวียง และตรอกไฟฟ้าเก่า

....................