เป้าร่วมของมาตรฐาน

สัปดาห์ที่แล้ว มีเอกสารเล่มหนึ่งมาวางไว้ที่โต๊ะทำงานของฉัน หน้าปกเขียนว่า "มาตรฐานบริการสาธารณสุข"   ซึ่งเป็นมาตรฐานที่จัดทำโดยกระทรวงสาธารณสุข  ฉบับที่มาวางให้นี้เป็นมาตรฐานฉบับที่ปรับปรุงจาก version เดิมให้มีความชัดเจนขึ้น   ซึ่งฉันเรียกของฉันง่ายๆว่า   "มาตรฐานฉบับ   ต่อยอด HA "   

ที่ฉันเรียกเช่นนั้น เพราะฉันมองมาตรฐานทุกฉบับที่ถูกส่งเข้ามาสู่มือว่า แท้จริงแล้วผู้จัดทำมาตรฐานมีความปรารถนาดีต่อประชาชน จึงขยายความคำว่า "มาตรฐานวิชาชีพ" ขึ้นมาให้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านแต่ละด้าน หรือ ที่ใช้คำคุ้นเคย เรียกกันว่า "วิชาชีพ"  ใช้เป็นบรรทัดฐานเมื่อต้องใช้อ้างอิงระหว่างกัน และอ้างอิงบอกกล่าวผู้อื่น  

จำได้ว่าเคยชวนแพทย์รุ่นน้องที่จะไปเป็นผอก.รพช. ให้ทำ HA  แล้วเขาปฏิเสธว่า เขาทำไม่เป็น  แต่พอฉันชวนเขาว่า งั้นเธอไปช่วยพี่นะ ทำยังไงก็ได้ที่ไม่ทำให้คนไข้ตาย หรือป่วยหนักลงในมือเธอ  เขากลับตอบรับว่า ได้เลยพี่  มีอะไรที่ผมทำไม่ได้ผมจะโทรมาปรึกษา    

เรื่องเล่านี้เป็นตัวอย่างว่า  เวลาพูดถึงมาตรฐาน คำๆนี้ไม่สามารถสื่อให้จับต้องได้  แต่เราก็ใช้กันเกร่อ และเฟ้อในการนำมาเล่าขานคนอื่นจนเราเองไม่รู้จักคุณค่าของมันในแง่มุมที่มันถือกำเนิดขึ้นมา 

หากถามเรื่องมาตรฐาน   ในส่วนตัวฉัน ฉันถือว่ามาตรฐานเป็นเรื่องของวิชาชีพ  เป็นเรื่องภายในขององค์กร เป็นเรื่องของกระบวนงาน หาใช่คุณค่าของผลงานที่ส่งมอบให้คนที่คาดหวังจากเราไม่   ฉันถือว่า ด้วยหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับชีวิต  มาตรฐานจะมีคุณค่าที่กล่าวถึงอย่างภูมิใจได้ก็ต่อเมื่อให้ผลต่อชีวิตในแง่มุมใดแง่มุมหนึ่ง   และอะไรจะมีค่าที่สุด สำหรับชีวิตมนุษย์ละถ้าไม่ใช่  "ความปลอดภัย ความมั่นใจที่เพิ่มขึ้น  ความทุกข์กายทุกข์ใจที่ลดลง"  

ด้วยวิธีคิดอย่างนี้  เมื่อมีคนส่งมาตรฐานบริการสาธารณสุขมาให้อ่าน  ฉันจึงไม่เบื่อหน่ายที่จะรับรู้มัน  และเมื่อเปิดอ่าน ฉันก็พบความแตกต่างจากมาตรฐาน HA  แต่เพียงส่วนน้อย  ส่วนที่เพิ่มจากมาตรฐาน HA  คือ ส่วนของผลผลิตที่วิชาชีพพึงส่งต่อให้กัน เมื่อทำงานแบบสหวิชาชีพ   ข้อกำหนดผลผลิตที่ประชาชนพึงได้รับทราบชัดขึ้นว่า อะไรคือคุณภาพที่ส่งมอบให้เมื่อมารับบริการจากสถานบริการ  

มาตรฐานนี้ทำให้สหวิชาชีพในองค์กรที่ทำงานคุณภาพ มีบริบทร่วมกันในการกำหนดว่า ผลผลิตคุณภาพที่จะร่วมกันผลิตเพื่อส่งมอบให้กระทรวงสาธารณสุขคืออะไร   ในขณะเดียวกันผลผลิตคุณภาพที่ผลิตให้กระทรวงสาธารณสุขนั้น  ส่งผลผลิตอะไรต่อให้กับประชาชนในมุมของ "ความปลอดภัย ความมั่นใจที่เพิ่มขึ้น  ความทุกข์กายทุกข์ใจที่ลดลง"    

ฉันว่า แม้ ร.พ.กระบี่ เราจะผ่าน HA  มาแล้ว 2 รอบ HPH  มาแล้ว 2 รอบ  เราก็ยังมีเรื่องท้าทายที่จะพัฒนาตนเองต่อโดยใช้มาตรฐานฉบับนี้   เพื่อให้ทีมงานทุกคนกล้าบอกประชาชนได้เต็มปากว่า  "มาหาซิ หากต้องการผลงานระดับนี้ รับรองว่าร.พ.กระบี่ให้คุณได้"  

ฉันขอเปรียบเทียบกับการทำ HA และ HPH  ของร.พ. กระบี่เหมือน  การเดินทางใต้น้ำด้วยเรือดำน้ำ  

องค์กร ก็คือ เรือดำน้ำ  

ทีมงานทุกอาชีพในร.พ. คือ พนักงานทุกคนในเรือดำน้ำ  

กัปตัน คือ ผู้นำองค์กร  

ประชาชน คือ ผู้โดยสารของเรือลำนี้ 

คุณภาพที่ทุกคนต้องการจากการขับเคลื่อนเรือนี้   คือ การได้ขึ้นฝั่ง , ทุกคนปลอดภัยจนได้ขึ้นฝั่ง , ขึ้นฝั่งแล้วก็ยังปลอดภัย ( Shared Vision) 

การทำ HA และ HPH  ของร.พ.กระบี่ที่ทำมาเรื่อยๆ คือ การขับเคลื่อนเรือนี้ให้เข้าใกล้ฝั่ง มากขึ้นๆ

เรือจะรู้ว่าใกล้ฝั่ง  ก็ต้องมีสัญญาณตรวจจับระยะฝั่ง   และจะตรวจจับระยะฝั่งได้ ก็ต้องมีการกำหนดฝั่ง  

ทุกคนต้องการขึ้นฝั่ง  ผู้กำหนดฝั่ง จึงเป็นได้ทั้งพลเรือ กัปตัน และ ประชาชนในเรือ 

การกำหนดฝั่ง คือ ส่วนที่เพิ่มมาในมาตรฐานบริการสาธารณสุข   เป็นฝั่งที่ต้องการให้ทุกคนในเรือได้ช่วยกันกำหนด  พลเรือ และ กัปตัน ประกาศให้ประชาชนรับรู้ฝั่งที่เรือจะไปจอด  

การทำ HA และ HPH  เดิมของเราเป็นการขับเรือไปขึ้นฝั่งที่พลเรือและกัปตันของเราเดาว่าเป็นฝั่งที่ประชาชนอยากขึ้นบก   ซึ่งไม่เคยประกาศให้ประชาชนได้รับรู้   ฉันว่าที่กระทรวงสาธารณสุขจัดทำมาตรฐานบริการสาธารณสุขมาให้ ก็เพียงเพื่อบอกว่า ถึงเวลาแล้วที่เรือลำนี้ควรประกาศให้ประชาชนรู้ว่า ฝั่งที่จะพาไปขึ้นนั้น ไปได้อย่างไร  อยู่ตรงไหน  ฉันจึงเรียกมันว่า "มาตรฐานฉบับต่อยอด HA"     

31 มกราคม 2551