ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงความรู้ คือ ความไม่เท่าเทียมกันในการเข้าถึงความรู้ เนื่องจากประชาชนมีโอกาสในการเข้าถึงและมีทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศที่ แตกต่างกัน

สวัสดีค่ะ สมาชิก GotoKnow.org ทุกท่าน

สถิติน่าสนใจ

สถิติการใช้คอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตในประเทศไทย

  • จำนวนคนไทยอายุ 6 ปีขึ้นไปที่ใช้คอมพิวเตอร์ (ปี 2551) ร้อยละ 28.2
  • จำนวนคนไทยอายุ 6 ปีขึ้นไปที่ใช้อินเทอร์เน็ต (ปี 2551) ร้อยละ 18.2
  • จำนวนครัวเรือนที่มีเครื่องคอมพิวเตอร์ (ปี 2551) ร้อยละ 24.8 
  • จำนวนครัวเรือนที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต (ปี 2551) ร้อยละ 8.6

ที่มา : สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร

สถิติด้านการเข้าถึงความรู้ในประเทศไทย

  • จำนวนคนไทยอายุ 6 ปีขึ้นไปที่อ่านหนังสือ (ปี 2551) ร้อยละ 66.3
  • คนไทยใช้เวลาอ่านหนังสือ (ปี 2551) เฉลี่ย 39 นาที/วันการอ่านหนังสือของเด็กเล็ก (ปี 2551) ร้อยละ 36

ที่มา : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

ก้าวข้ามความเหลื่อมล้ำทางความรู้ ด้วยเครือข่ายชุมชนนักปฏิบัติ

ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงความรู้ด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศ (Digital Divide)

ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงความรู้ด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศ คือ ความไม่เท่าเทียมกันในการเข้าถึงความรู้ เนื่องจากประชาชนมีโอกาสในการเข้าถึงและมีทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศที่แตกต่างกัน

ตัวอย่างความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงความรู้ด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศ

  • เด็กประเทศพัฒนาแล้วใช้อินเทอร์เน็ตศึกษาหาความรู้ที่บ้าน ในขณะที่เด็กในประเทศกำลังพัฒนาบางคนยังไม่มีคอมพิวเตอร์
  • วัยรุ่นนิยมใช้คอมพิวเตอร์บนอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงในการหาคู่รัก และเสพสิ่งอนาจาร มากกว่าใช้หาความรู้

ความเหลื่อมล้ำทางความรู้ (Knowledge Divide)

ความเหลื่อมล้ำทางความรู้ คือ ความไม่เท่าเทียมกันระหว่างผู้มีโอกาสและผู้ขาดโอกาสในการเข้าถึงและจัดการความรู้ เนื่องด้วยปัจจัยต่าง ๆ ได้แก่ การศึกษา ความเชื่อ เศรษฐกิจ ชนชั้นทางสังคม และอื่นๆ รวมทั้ง

  • การขาดแคลนเทคโนโลยีสารสนเทศและแหล่งความรู้อื่น
  • การขาดทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและแหล่งความรู้อื่น
  • การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและแหล่งความรู้ต่างๆ อย่างไม่ถูกต้อง
  • การขาดความสนใจในการเรียนรู้

ตัวอย่างความเหลื่อมล้ำทางความรู้ (Knowledge Divide)

  • สาวโรงงานแห่ซื้อผลิตภัณฑ์ที่ปราศจากการรับรอง เพื่อทำให้ผิวขาวขึ้น ด้วยความรู้เท่าไม่ถึง ทำให้เกิดอาการแพ้หลังจากใช้ผลิตภัณฑ์
  • มีสถานศึกษากระจายรองรับเด็ก ๆ ในเขตเมืองมากมาย แต่ยังมีเด็กในชนบทบางคนต้องเดินเท้าหลายสิบกิโลเมตร เพื่อไปโรงเรียน

ปัจจัยที่ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำ

  • ปัจจัยด้านโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศ

ครอบคลุมอุปกรณ์เทคโนโลยีสารสนเทศ ระบบสื่อสารโทรคมนาคม ความแพร่หลายของการใช้คอมพิวเตอร์ และการใช้อินเทอร์เน็ต

  • ปัจจัยด้านลักษณะประชากร

เช่น รายได้ ระดับการศึกษา ลักษณะการดำรงชีวิต ลักษณะของเชื้อชาติและวัฒนธรรม ฯลฯ

  • นโยบายภาครัฐ

นโยบายในการพัฒนาประเทศส่งผลต่อปัจจัยด้านต่างๆ ที่ก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางความรู้
ฯลฯ

การลดความเหลื่อมล้ำทางความรู้ในประเทศไทย

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเล็งเห็นถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำทางความรู้ในประเทศไทยมานานแล้ว และมีพระราชกรณียกิจมากมายเพื่อลดปัญหาเหล่านี้ เช่น มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม โรงเรียนสงเคราะห์เด็กยากจน เป็นต้น

นอกจากนี้ยังมีอีกหลายหน่วยงานให้ความสนใจและดำเนินกิจกรรมต่างๆ มากมาย เช่น

  • โครงการคอมพิวเตอร์เอื้ออาทร
  • โครงการศูนย์วิจัยเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ
  • โครงการส่งเสริมการพัฒนาเว็บไซต์ของหน่วยงานรัฐ เพื่อให้ทุกคนเข้าถึง
  • ฯลฯ

ที่มา : ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC)

การลดความเหลื่อมล้ำทางความรู้ระดับสากล

ปัจจุบันองค์การ United Nation Educational Science and Cultural Organization (UNESCO) ได้ดำเนินการเพื่อลด Digital Divide โดยใช้แนวทางการดำเนินงานดังต่อไปนี้

  • การส่งเสริมการเข้าถึงความรู้ (Access to Knowledge) เช่น

- การสนับสนุนด้านอุปกรณ์เทคโนโลยี
- การพัฒนาศูนย์กลางการเรียนรู้ของชุมชน เป็นต้น

  • การพัฒนาศักยภาพบุคคลเพื่อการนำความรู้ไปใช้ (Capacity Building) เช่น

- การพัฒนาทักษะการใช้ ICT เพื่อการศึกษา
- การพัฒนาศักยภาพในการอ่านและเขียนของเยาวชน เป็นต้น

  • การพัฒนาเนื้อหาความรู้ (Content Development) เช่น

- การเขียนบล็อกเพื่อการพัฒนางาน พัฒนาชุมชน
- การจัดทำวิทยุและวิดีโอออนไลน์ เป็นต้น

  • การพัฒนาสื่อเพื่อการเผยแพร่ความรู้ (Media Development) เช่น

- การสร้างสื่อการสอน
- การอบรมพัฒนาผู้สื่อข่าวและนักจัดรายการ เป็นต้น

  • การส่งเสริมอิสรภาพในการเผยแพร่ความรู้ (Freedom of Expression) เช่น

- การจัดทำกฎหมายสื่อ
- การใช้สื่อเพื่อสร้างสมานฉันท์ เป็นต้น

  • การพัฒนาคลังความรู้เพื่อการเผยแพร่อย่างทั่วถึง (Memory of the World) เช่น

- การรวบรวมจัดทำสื่อเอกสารและหนังสือเก่าที่มีคุณค่าในรูปแบบดิจิตอลที่เข้าถึงและส่งต่อได้ง่าย เป็นต้น
ฯลฯ

ที่มา : United Nation Educational Science and Cultural Organization (UNESCO)

เพราะทุกสิ่งที่คุณทำ คือ ส่วนหนึ่งของการลดความเหลื่อมล้ำทางความรู้

ทั้งหมดนี้เป็นข้อความที่ทางทีมงานได้สรุปประเด็นเอาไว้ค่ะ เพื่อให้ง่ายต่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และ การ "เขียน และ ขุดเรื่องเล่าของเราชาว GotoKnow กับ การลดความเหลื่อมล้ำทางความรู้" ค่ะ

ปล.  digital divide เป็นส่วนหนึ่งของความเหลื่อมล้ำทางความรู้

ปล.อีกครั้ง ประเด็นในการแลกเปลี่ยนครั้งนี้ คือ ความเหลื่อมล้ำทางความรู้และแนวทางการแก้ไขค่ะ

ปล.อีกหน หากท่านใดไม่แน่ใจว่าใช่ความเหลื่อมล้ำทางความรู้หรือไม่ และไม่ประสงค์จะใส่คำนี้จนกว่าจะมั่นใจ สามารถแจ้งลิงก์ไว้ได้ค่ะ จะตามไปอ่านทุกๆ เรื่องค่ะ

ขอบคุณค่ะ