สวัสดีครับ อาจารย์ ดร. กมลวัลย์

• ขอบคุณมากครับที่ทักท้วง ได้แก้ไขแล้วครับ :-)
• เห็นจากประว้ติ อาจารย์จบจาก Purdue University ทำให้ผมนึกได้ว่า advisor ของผม คือ Dr. Thomas H. B. Sanders, Jr. ก็เคยสอนที่ Purdue Univ. อยู่พักหนึ่ง ก่อนจะย้ายมาที่ Georgia Tech
• ที่ Purdue Univ. มีผู้เชี่ยวชาญด้านอุณหพลศาสตร (thermodynamics) อยู่คนหนึ่งคือ D.R. Gaskell - - อาจารย์รู้จัก Prof. Gaskell ไหมครับ หนังสือของท่านเขียนได้ดีมาก :-)  
• เป็นความบังเอิญเหมือนกันที่ประเด็นเรื่อง Superheating นี้เกี่ยวข้องกับอุณหพลศาสตร์อีกต่างหาก

      (สำหรับ อ.เก๋ ครับ - นี่เป็นอีกรูปแบบหนึ่งของ Six Degrees of Separation อันน่าพิศวงครับ)

สวัสดีครับ คุณไปอ่านหนังสือ

         ประเด็นเกี่ยวกับ สภาวะสมดุล (equilibrium state) ของระบบนี่อยู่ในวิชาอุณหพลศาสตร์ครับ & เป็นเรื่องที่ซับซ้อนเอาการอยู่

         ใครไม่สนใจก็ผ่านไปได้ครับ ให้รู้ว่าจะทำอย่างไรไม่ให้ได้รับอันตรายก็พอแล้ว แต่ถ้าสนใจเจาะลึก ก็อ่านต่ออีกนิด

..................................................................................

         จริงๆ แล้วผมยังใช้คำไม่แม่นยำตามหลักวิชาการครับ เพราะถ้าจะพูดให้ถูกต้องกว่านี้ ก็จะบอกว่า น้ำที่ร้อนแบบยิ่งยวด (superheated water) นี่ อยู่ในสภาวะสมดุลแบบไม่เสถียร (unstable equilibrium)

         สภาวะสมดุลแบบไม่เสถียรเป็นยังไง? เรื่องนี้ต้องรู้จักกับสภาวะสมดุลแบบเสถียร (stable equilibrium) ก่อน

         ลองคิดถึง ถ้วยแชมเปญสักถ้วยหนึ่ง คราวนี้ใส่ลูกกลมๆ เล็กๆ ลงไป มันก็จะกลิ้งลงไปที่ก้นถ้วย ขยับไปมาสักพัก แล้วก็นิ่ง ใช่ไหมครับ?

        สมมติว่าเราเอาอะไรไปเขี่ยเจ้าลูกกลมๆ นี้ แล้วปล่อย มันก็จะมีแนวโน้มกลิ้งกลับไปที่ก้นถ้วยเหมือนเดิม

        แบบนี้เรียกว่า สมดุลเสถียร (stable equilibrium) ครับ

        .....................................................

        เอาใหม่...ลองนึกถึงพื้นที่ที่เป็นรูปตัว U คว่ำนะครับ (เอาก้นหงายขึ้น)

       หากมือนิ่งๆ เราอาจจะฟลุ๊ควางลูกบอลกลมๆ ไว้บนยอดสุดได้ โดยลูกบอลไม่หล่นลงมา...

       แต่หากลูกบอลถูกกระเทือนแม้เพียงนิดเดียว ก็จะหล่นลงมา โดยไม่หวนคืนกลับไปอีก

       แบบนี้เรียกว่า สมดุลไม่เสถียร (unstable equilibrium) ครับ

       ................................................................

       น้ำที่ถูกทำให้ร้อนจนเกิดสภาพร้อนยิ่งยวด หรือซูเปอร์ฮีต (superheated water) นี่ ก็เปรียบเสมือนลูกกลมๆ ที่วางอยู่บนตัว U คว่ำ นั่นละครับ คือเป็นสมดุลไม่เสถียร

       กล่าวคือ ตราบเท่าทียังไม่มีอะไรไปรบกวนมัน มันก็จะยังไม่เดือดปุดออกมา

       แต่ถ้ารบกวนนิดเดียว ก็เป็นเรื่องครับ คือระเบิดปุดๆ ออกมาเลย อย่างที่เห็นในคลิปนั่นแหละ

       .......................................................................

       ทีนี้เวลาที่นักวิทยาศาสตร์พูดว่า ระบบอยู่ในสมดุล (a  system is in equilibrium) นี่ ส่วนใหญ่มักจะหมายถึง สมดุลแบบเสถียร (stable equilibrium) (ลูกกลมๆ อยู่ก้นถ้วย)

       พวกสมดุลที่ไม่เสถียรนี้ ก็นับเป็นสภาวะแบบไม่สมดุล (non-equilibrium) ไป => นี่เอง ที่ทำให้ผมอธิบายแบบสั้นๆ ในตอนต้นว่า น้ำที่ร้อนยิ่งยวด (superheated water) อยู่ในสภาวะไม่สมดุล

      ขอบคุณที่ถามมาครับ ทำให้ผมต้องคิดให้ชัดๆ  :-)

(ว่าแต่ งงกว่าเดิมอ้ะเปล่า...แหะ...แหะ)

สวัสดีครับ อาจารย์เก๋

        ผมก็เหมือนกันครับ เปิด microwave ปุ๊บ ก็เผ่นไปอีกที่ไกลๆ :-)  แม้จะรู้ทั้งรู้ว่า อยู่ห่างสัก 2 เมตร ก็น่าจะพอ (แต่ก็ยังกลัวระเบิดปุดๆ ครับ)

        เขาเลยสอนว่า เวลาอุ่นอาหารด้วยไมโครเวฟนี่

• หากใช้ฝาปิด ให้เปิดช่องแง้มๆ ไว้หน่อย
• หากเป็นไส้กรอก ไข่ต้ม หรืออะไรที่มีน้ำอยู่ข้างใน ก็ใช้กรีด เจาะ ผิวของอาหารนั้น เพื่อให้ไอน้ำหนีออกมาได้

        เรื่องไมโครเวฟนี่ยังมีอีกครับ เอาไว้พี่จะหาโอกาสโม้ให้ฟังอีกที :-)

สวัสดีครับ เดอ (นักลงทุนเงินน้อย)

        ว้าว! ดวงตา (น้องเดอ) เห็นธรรมแล้ว!

        supercooling => ไม่เกิดนิวเคลียสของของแข็ง (เช่น เกล็ดน้ำแข็งเล็กๆ ในกรณีของน้ำ) จนกว่าของเหลว (เย็นจัดๆ) จะโดนรบกวน (เช่น เขย่า มีอะไรตกลงไป ฯลฯ)

        superheating => ไม่เกิดนิวเคลียสของฟองแก๊ส จนกว่าของเหลว (ร้อนจัดๆ) จะโดนรบกวน

        คำว่า นิวเคลียส (nucleus) ในที่นี้เป็นศัพท์วิทยาศาสตร์ หมายถึง กลุ่มก้อนของสสารที่พร้อมที่จะเติบโตขึ้นหากเงื่อนไขเหมาะสม

ปล. ไปอ่านเรื่อง supercooling มาจากไหนละครับเนี่ย?

สวัสดีครับ อ. กมลวัลย์

         ยินดีที่ได้รู้จักนะครับ ผมเคยไปสอนที่ มจพ. อยู่พักหนึ่งครับ (ด้านโลหะวิทยา)

Hello เดอ (นักลงทุนเงินน้อย)

       จำแม่นจริงๆ ครับ นี่ขนาดแก่พอๆ กับพี่แล้วนะเนี่ย (ฮา)

       อันความจำของคนเรานั้น ท่านว่าจะแม่มากหากมีอารมณ์แรงๆ ปนอยู่ด้วย ไม่ว่าจะรักมั่กๆ หรือเกลียดสุดๆ (สำหรับกรณี Phy Chem นี่ อย่างหลังแหงๆ เหมือนที่บอกมา)

Hello หุย

        ขอบันทึกไว้นิดหนึ่งว่า รายการ Mega Clever ตอนแรกสุด (แนะนำภาพรวม) นี่ พี่ไปออกรายการด้วยนะ

        เหตุเกิดจากการที่มีการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง (ยุบสภา) ในช่วงนั้น ทำให้ คุณมิ่งขวัญ (ผอ. อสมท. ในขณะนั้น) รู้สึกว่าน่าจะบันทึกเทปใหม่ เพราะท่านเชียร์รัฐบาลทักษิณมั่กๆ เลยเสนอกันว่า เอานักวิชาการไปพูดแทนท่านก็แล้วกัน ไปๆ มาๆ พี่ก็เลยไปแนะนำรายการแทน 

สวัสดีครับ ณิช

        พี่มีคลิป supercooling ด้วย ไว้จะ upload มาให้ชมกันนะครับ (วิทยาศาสตร์ก็สนุกอย่างนี้แหละ ถ้าเชื่อมโยงกันได้ และที่สำคัญ ถ้าเชื่อมโยงกับชีวิตจริงได้)

       เรื่องรังสีตกค้างในเตาไมโครเวฟนี่น่าสงสัยครับ เพราะคลื่นไมโครเวฟสร้างด้วยอุปกรณ์ที่เรียกว่า หลอดแมกนีตรอน (magnetron tube) เดี๋ยวช่วยกันไปค้นดีกว่าว่า เจ้าหลอดนี้ยังทำงานอยู่อีกแป๊บหนึ่งจริงหรือเปล่า

       ณิชทักเรื่องนี้มาทำให้นึกได้เรื่องหนึ่งคือ พี่เคยโดยไฟดูด แม้โทรทัศน์จะถอดปลั๊กออกแล้ว!

        คือตอนพี่อายุราว 12 ขวบ โทรทัศน์ที่บ้านเสีย ก็เลยเปิดด้านหลัง พี่เห็นโทรทัศน์ถอดสายออกแล้วก็นึกว่า คงไม่มีอันตราย (คิดแบบเด็กๆ แต่ก็น่าจะมีเหตุผลดี) เลยซนเอามือเข้าไปจับจอภาพ ปรากฏว่า โดนไฟดูดอย่างแรงจนแขนชา "จำติดแขน" มาจนถึงเดี๋ยวนี้เลย มาคิดอีกที คงเป็นไฟฟ้าสถิตที่ยังอยู่ในวงจรนั่นเองครับ

สวัสดีครับ ณิช

         พอดีพี่ on-line อยู่ :-)  เรื่องปลั๊กไฟร้อนนี่พอเข้าใจได้ครับ เพราะความร้อนนี่ต้องปล่อยทิ้งไว้ จนอุณหภูมิลดลงเท่ากับอุณหภูมิโดยรอบ (อุณหภูมิห้อง)

         แต่ไมโครเวฟนี่เป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (electromagnetic wave) ครับ หมายความว่า หากตัวอุปกรณ์ที่ให้กำเนิดมัน (เจ้าหลอดแมกนีตรอนนั่นแหละ) หยุดทำงาน คลื่นนี้ก็ไม่ควรจะออกมาด้วยครับ  (คล้ายๆ ปิดสวิตช์ไฟ ไฟก็ดับ ทำนองนั้น)

พี่ชิว

สวัสดีครับ คุณ 'ผู้มาใหม่'

        เรื่องเตาไมโครเวฟรั่วนี่เป็นไปได้ครับ หากเตานั้นชำรุด

        ส่วนเตาไมโครเวฟที่ผ่านการตรวจสอบมาแล้ว และยังคงสภาพสมบูรณ์ดี จะไม่มีอันตรายดังกล่าว เพราะคลื่นไมโครเวฟซึ่งเป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าจะถูกป้องกันให้อยู่ภายในตัวเครื่องด้วยตะแกรงโลหะด้านหน้า และโครงสร้างที่เป็นโลหะของเตาไมโครเวฟ(สังเกตด้านหน้าที่เป็นพลาสติกค่อนข้างใส จะมีตะแกรงเป็นรูเล็กๆ อยู่ แผ่นตะแกรงนี้ทำหน้าที่ป้องกันการรั่วครับ)