นพ.วิศิษฎ์ ทองบุญเกิด ได้รับรางวัล TRF-CHE-SCOPUS Researcher Award 2009
โดยมีคำสดุดีดังต่อไปนี้
นายแพทย์วิศิษฎ์ ทองบุญเกิด
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
เรื่อง ไขความลับโรคนิ่วในไตโดยงานวิจัยด้านโปรตีโอมิกส์
1. ประวัติส่วนตัว
นายแพทย์วิศิษฎ์ ทองบุญเกิด สำเร็จการศึกษาแพทยศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง) จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในปี พ.ศ. 2537 ได้รับวุฒิบัตรแสดงความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมสาขาอายุรศาสตร์ทั่วไป และสาขาอายุรศาสตร์โรคไต จากแพทยสภา ในปี พ.ศ. 2541 และ 2543 ตามลำดับ และได้รับ Certificate of International Society of Nephrology Fellowship สำหรับการฝึกอบรมด้านการประยุกต์ใช้เทคนิคโปรตีโอมิกส์ (Proteomics) ทางการแพทย์ ระหว่างปี พ.ศ. 2543-2546 ที่ University of Louisville มลรัฐเคนตั๊กกี้ ประเทศสหรัฐอเมริกา
รางวัลต่างๆ ที่ได้รับ ได้แก่ รางวัลนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ (จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์ พ.ศ. 2549) รางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล สาขาการวิจัย (ประจำปีการศึกษา 2549) รางวัลทะกุจิ ประเภทนักวิจัยดีเด่น (จากสมาคมเทคโนโลยีชีวภาพแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2550) Best Abstract Award (ใน 3rd World Congress of Nephrology พ.ศ. 2548) Best Poster Award (ใน HUPO 6th World Annual Congress พ.ศ. 2550) ASAIHL-SCOPUS Young Scientist Award (พ.ศ. 2551) รางวัลนักวิจัยรุ่นกลางดีเด่น สกว.-สกอ. (พ.ศ. 2551) นอกจากนี้ นพ.วิศิษฎ์ยังได้รับการเลือกตั้งจากสมาชิกทั่วโลกให้ดำรงตำแหน่ง สมาชิกสภา (Broad) ขององค์กร Human Proteome Organisation (HUPO) สองสมัยติดกัน (พ.ศ. 2550-2552 และ 2553-2555)
2. ผลงานวิจัยโดยสรุป
โรคนิ่วในไตเป็นโรคที่มีมาตั้งแต่โบราณกาลโดยมีหลักฐานการค้นพบก้อนนิ่วในไตของมัมมี่ที่มีอายุถึง 7,000 ปี ปัจจุบันโรคนิ่วในไตยังคงเป็นโรคที่พบบ่อยทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งพบอุบัติการณ์สูงถึง 0.6–16% ของประชากรในแถบนั้น บ่งชี้ว่าการป้องกันโรคนี้ยังไม่ได้ผล (โดยสิ้นเชิง) แสดงว่ายังขาดความรู้ความเข้าใจในกลไกการเกิดโรคนี้อีกมาก ผู้วิจัยและทีมงานจึงดำเนินการวิจัยในเชิงลึกเพื่อให้เข้าใจถึงกลไกการเกิดโรคให้ดียิ่งขึ้น โดยนำเทคนิคโปรตีโอมิกส์ (Proteomics) ซึ่งสามารถตรวจสอบชนิด ปริมาณ และหน้าที่ของโปรตีนจำนวนมากในคราวเดียวกันอย่างเป็นระบบ มาค้นหาโปรตีนในไตที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคดังกล่าว โดยมุ่งเป้าไปยังโปรตีนที่มีการเปลี่ยนแปลงในเซลล์ท่อไตทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ อันเกิดจากการเกาะจับของผลึกแคลเซียมอ๊อกซาเลท (calcium oxalate) ที่เป็นองค์ประกอบสำคัญและพบบ่อยที่สุดในก้อนนิ่ว
ผลการวิจัยพบว่ามีโปรตีนของเซลล์ท่อไตจำนวนหลายสิบชนิดที่มีปริมาณเพิ่มขึ้นหรือลดลง หรือถูกดัดแปลงไปเป็นฟอร์มอื่นภายหลังการนำผลึกแคลเซี่ยมอ๊อกซาเลทไปเกาะจับกับเซลล์ท่อไต ซึ่งโปรตีนเหล่านี้มีหน้าที่และบทบาทที่หลากหลาย ตัวอย่างเช่น calcium-binding protein, adhesion molecule, transcription/translation regulators, signal transduction proteins, metabolic enzymes, nuclear membrane proteins, carrier proteins, cellular structural proteins, chaperones, and proteins involved in biosynthesis, enzyme activation and growth regulation ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาในครั้งนี้จะช่วยเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการตอบสนองของเซลล์ท่อไตที่มีต่อการเกาะจับของผลึกแคลเซียมอ๊อกซาเลทซึ่งนำไปสู่การเกิดโรคนิ่วในไตในที่สุด ผลงานวิจัยที่เกิดจากโครงการนี้ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิชาการชั้นนำระดับนานาชาติหลายฉบับ
3. ปัจจัยที่ส่งเสริมให้งานวิจัยประสบความสำเร็จ
ทุนสนับสนุนการวิจัยจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (สกอ.) การสนับสนุนในหลายๆ ด้านจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลและมหาวิทยาลัยมหิดล ความเอื้อเฟื้อจากคณาจารย์และบุคลากรประจำสถานส่งเสริมการวิจัย คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล การทำงานเป็นทีมและความมุ่งมั่นของสมาชิกทุกท่านในหน่วย โปรตีโอมิกส์ทางการแพทย์ การมีเครือข่ายการวิจัยด้านโปรตีโอมิกส์ทางการแพทย์ที่ชัดเจนและเข้มแข็งทั้งในและต่างประเทศ
4. การใช้ประโยชน์ของงานวิจัย
เนื่องจากโรคนิ่วในไตเป็นโรคที่พบบ่อยทั้งในประเทศไทยและนานาประเทศทั่วโลก แต่ยังไม่พบวิธีป้องกันที่ได้ผลอันเนื่องมาจากการขาดความรู้ความเข้าใจที่ดีพอ ดังนั้นงานวิจัยที่ก่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจต่อกลไกการเกิดโรคที่ดียิ่งขึ้นย่อมมีส่วนสำคัญในการพัฒนาวิธีการรักษาและป้องกันการเกิดโรคที่มีประสิทธิผลมากขึ้น รวมทั้งป้องกันไม่ให้เป็นโรคกลับซ้ำภายหลังการรักษา อย่างไรก็ตามข้อมูลที่ได้จากโครงการวิจัยนี้ยังอยู่ในขั้นตอนเริ่มต้นเท่านั้น ยังคงต้องอาศัยเวลาอีกระยะหนึ่งเพื่อศึกษาต่อยอดองค์ความรู้ดังกล่าว ก่อนที่จะสามารถนำมาใช้รักษาหรือป้องกันโรคได้จริงในผู้ป่วยโรคนิ่วในไตต่อไปใน
อนาคต ซึ่งถ้าสำเร็จจะเป็นการลดอุบัติการณ์ของโรคนิ่วในไตได้อย่างมีนัยสำคัญทั้งในประเทศไทยและนานาประเทศทั่วโลก
วิจารณ์ พานิช
๖ พ.ย. ๕๒
นายแพทย์วิศิษฎ์ ทองบุญเกิด เข้ารับรางวัลฯ
