หมอจู มาเล่าให้ฟังถึงกิจกรรมชมรมผู้สูงอายุของจังหวัดชัยภูมิ ซึ่งทำที่ อ.บ้านเขว้า และ อ.คอนสวรรค์ ก่อนเป็นเบื้องต้น ตั้งแต่ปี 2549-2550 พอปี 2551 เริ่มมีโครงการ เรื่องชุดสิทธิประโยชน์ให้กับผู้สูงอายุ จะเป็นคอนสวรรค์ที่ทำเชื่อมมากขึ้น ส่วนบ้านเขว้าจะทำเรื่องของชมรมฯ ต่อ และมีภูเขียวเพิ่มขึ้นมา

แนวคิดของการทำงานในเรื่องของผู้สูงอายุ จะมีทั้งฝ่ายทันตฯ PCU ชมรมฯ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มาจัดระบบเพื่อให้ได้สุขภาพช่องปากที่ดี

การพัฒนาศักยภาพชมรมผู้สูงอายุ ปี 2551 พยายามที่จะขยายไปทุกอำเภอ

  • ได้จัดประชุม ลปรร. โดยเชิญทันตบุคลากร เจ้าหน้าที่ส่งเสริมฯ และตัวแทนชมรมผู้สูงอายุ ของทุกอำเภอมา ลปรร. ที่จังหวัด
  • พอดีงบฯ ช้า ก็เลยได้จัดประมาณเดือน พค.
  • โดยได้ให้ชมรมที่เข้มแข็งอยู่แล้ว เช่น หลุบโพธิ์ และบ้านโสก ซึ่งเขาจะมีผู้สูงอายุ และเจ้าหน้าที่อนามัยที่เข้มแข็ง มาเป็นผู้พูดประสบการณ์
  • และเรามาระดมความคิดว่า เขาต้องการรูปแบบในแต่ละอำเภอของเขาเป็นรูปแบบไหน ต้องการอะไร งบประมาณเท่าไร
  • ซึ่งผลที่ได้จากการประชมในวันนั้น มีแนวโน้มที่อยากจะทำในหลายอำเภอ บางพื้นที่ก็ยังไม่พร้อม แต่บางพื้นท็พร้อมที่จะทำ เพราะว่าเขาเริ่มมีชมรมฯ ลงแล้ว
  • แต่ก็มาสะดุดที่งบประมาณไม่ทัน เพราะว่าเป็นปลายปี ก็มารอ ปี 2552 ของบฯ พอดีปี 2552 การกระจายงบฯ กลับกลายเป็นเขาต้องไปขอที่พื้นที่เอง

กิจกรรมการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในชมรมผู้สูงอายุ ที่มีการทำกันก็คือ อบรมแกนนำ และไปขยายต่อ และจังหวัดมีแนวคิดว่า จะไปร่วมกับงานผู้สูงอายุ เพราะศักยภาพทันตฯ ของเราในอำเภอ ยังเป็นน้องๆ ยังไม่ค่อยเข้ม งานผู้สูงอายุจะมีงานเวชฯ แต่ละอำเภออยู่แล้วที่เขาเข้ม

ของหลุบโพธิ์ ปี 2549 เขาเริ่มแรกๆ คือ นวัตกรรมที่ทำต่อเนื่องมาตลอด คือ ไม้คณฑา ทำให้แต่ละแห่งรู้จักของหลุบโพธิ์ ปี 2550 เขาก็ขยายเครือข่ายไปชมรมอื่นๆ ไปเด็ก เยาวชน ปี 2551 เขาเริ่มขยาย ของบฯ อปท. ของ สอ. ได้ จึงขยายไปชมรมฯ อื่นๆ ให้ทำเรื่องงานทันตฯ โดยพี่นิคม ซึ่งเป็น Key person

ของอำเภอบ้านเขว้า ช่วงแรกมีการอบรม มีการใช้ไม้จิ้มฟันมีด้ามที่คิดกันขึ้นมา และก็มีการเพิ่มอีก 1 ชมรม มีการย้อมสีฟัน ก่อนการใช้ไม้จิ้มฟัน

ที่บ้านเขว้า ปี 2550 เพิ่มอีก 1 ชมรม ก็จะมีการประชุมทีม หานวัตกรรมพื้นบ้านที่เขาใช้ มี 10-20 อย่าง

 

ที่บ้านโสก ก็เป็นชมรมที่เข้มอีกชมรมหนึ่ง เริ่มจากมีการ ลปรร. ประกวด จัดตั้งกองทุนแปรงสีฟันยาสีฟัน พอเขามา ลปรร. กัน ... รู้อะไรจากชมรมอื่นๆ มากขึ้น เขาก็มีความรู้มากขึ้น เริ่มไปสอน ลปรร. ทุกวันพระ สอนคนที่มาวันพระ และปี 2550 จัดทำโมเดลปูน

ปี 2551 หมอเอ้มีไอเดียว่า เขาต้องการสอน แต่ไม่มีโมเดลสอน จึงทำโมเดลปูน ที่มีตัวคลิ๊บอยู่ข้างหลัง ไปให้กับผู้สูงอายุเพื่อใช้สอนเรื่องฟัน และมีการทาสีที่ฟันหลัง เพื่อให้ผู้เรียนเรียนรู้เรื่องฟันได้ด้วย (ซึ่งโมเดลฟันอันนี้ ผู้สูงอายุจะเรียกกันว่า "หุ่นฟันปลอม")

นอกจากนั้น จะมีกิจกรรมการแปรงฟันก่อนการออกกำลังกาย การจัดตั้งกองทุน และมีการตรวจและนัดไปทำฟัน เป็นการตรวจในเรื่องของ ชุดสิทธิประโยชน์

ของบ้านโสก เขาคิดไหมขัดฟันพื้นบ้านขึ้นมาเอง ตอนต้นปี 2552 โดยใช้ไหมที่เอามาทอผ้า มาแนะนำผู้สูงอายุใช้กัน เพราะว่าเขาไปฟังมาเยอะ ก็อยากมีสัญญลักษณ์ของเขาบ้าง ก็เลยนำไหมพื้นบ้านมาใช้ น้องเอ้บอกว่า ... อาจจะเป็นเพราะว่าที่บ้านโสกไหมจะเยอะ แม่บ้านแถวนั้นเขาจะทอผ้าไหมกันเอง เขาก็ทำของเขาเอง เขาจะมีตัวไหม สาวไหมเอง และเก็บไว้เป็นม้วนๆ และแม่อุไรพร จะเห็นเวลาเราไปให้ความรู้ แนะนำว่าใช้ไหมขัดฟัน ท่านคงจะสื่อคำว่า ไหมขัดฟัน ก็เลยใช้ตัวไหม เอามาสาธิต มาสอนเพื่อน

ของบ้านโสก ยังมีผู้ด้อยโอกาสที่มาชมรมไม่ได้ ... เขาก็คิดทำ กิจกรรมเพื่อนช่วยเพื่อน และเขียนโครงการเอง ของบฯ สสส. ทำเป็นชุดของขวัญไปเยี่ยม ไปแนะนำ ไปดูแลด้วย ชมรมนี้ก็เลยเกิดโครงการเพื่อนช่วยเพื่อน และมีชมรมน้อง ที่อยู่ใกล้ๆ กัน เขาก็มาอบรม เหมือนกับชมรมนี้เป็นพี่เลี้ยง

น้องเอ้เล่าต่อว่า ... ปัญหาที่คอนสวรรค์ คือ เรื่องของการเดินทางจะยาก ผู้สูงอายุอยากให้เราไปออกหน่วยเคลื่อนที่ ทางคอนสวรรค์จึงออกหน่วยเคลื่อนที่ไปทำเรื่อง ชุดสิทธิประโยชน์ ไปขูดหินนน้ำลายให้ ในคนที่มีความเสี่ยง และทาฟลูออร์วานิชให้ ในกรณีที่มีความเสี่ยงรากฟันผุ และคนที่มีการรักษาอย่างอื่นต่อ ก็คือ ฟันผุ โรคปริทันต์ จะแนะนำให้เขามาที่ รพ. โดยที่ รพ. มีคลินิกที่เปิดเป็นช่องทางของผู้สูงอายุทุกวันอังคารเช้า รับผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป แยกคิวต่างหาก ผู้สูงอายุมาก็จะเข้ามาเลย เหมือนกับเป็นช่องทางด่วน

ทพ.ประพันธ์เล่าของบ้านเขว้าว่า ... ของบ้านเขว้า ตอนแรกเริ่มจาก 2 ชมรมฯ ของ รพ. กับหลุบโพธิ์ มาปี 2551 ผมมีการขยายเครือข่ายออกไปทำที่ทุกตำบลของหลุบโพธิ์ หลังจากที่มีคนไปดูงานเยอะมาก ทาง อบต. เห็นความสำคัญ ให้งบประมาณสนับสนุน และพี่นิคมของบฯ จาก อบต. ได้ จึงมีการอบรม โดยเอาแกนนำ และบุคลากรทันตฯ ไปให้ความรู้ ตอนนี้เขามีการขยายเครือข่ายไปให้ความรู้กับเด็กน้อยที่ รร. และเด็กนักเรียน โดยผู้สูงอายุ และมีการจัดประกวดผู้สูงอายุ โดยเชิญนายก อบต. มาให้รางวัล ตอนนี้ไม้คณฑา มีการขาย สอน และเปิดอบรมการทำไม้คณฑาในตำบลกันแล้ว

รวมเรื่อง เกณฑ์มาตรฐานชมรมผู้สูงอายุส่งเสริมสุขภาพช่องปาก