ข้อมูลและประเด็นเบื้องต้นสำหรับการปรึกษาหารือเรื่อง ทิศทางและอนาคตของ GotoKnow.org

ในการประชุมปรึกษาหารือเรื่อง ทิศทางและอนาคตของ GotoKnow.org ครั้งแรกในวันศุกร์ที่ 5 ตุลาคมนี้ จำเป็นที่จะต้องระดมความคิดเพื่อหาวิธีจัดการ ทำให้ GotoKnow เติบโตต่อไปอย่างยั่งยืนให้ได้ เรื่องนี้เป็นประโยชน์ร่วมกันของเหล่าสมาชิกทุกคน 

ความยั่งยืนของ GotoKnow เป็นผลที่สมาชิกต้องการ แต่ผลลัพธ์อันนี้จะไม่เกิดขึ้นหากเราไม่ทำอะไรบางอย่าง ไม่มีเหตุ ไม่มีการกระทำ ก็ไม่เกิดผลที่ต้องการครับ ในการประชุมครั้งนี้ เป็นเพียงจุดเริ่มต้นว่าสมาชิกจะร่วมกันทำอะไรตอบแทน GotoKnow ได้บ้าง หลังจากที่ GotoKnow ได้ให้อะไรๆ แก่เรามากว่าสองปีแล้ว

ในการนี้ ผู้เข้าร่วมประชุม ควรจะส่งประเด็นถึงทีมงาน UsableLabs ก่อนครับ เพื่อที่จะได้จัดหมวดหมู่ของข้อเสนอ และนัดหมายเพื่อมาแสดงความคิดเห็นต่อไป

GotoKnow มีสมาชิกเป็นจำนวนมาก กระจัดกระจายกันอยู่ทั้งในประเทศและต่างประเทศ คงไม่เหมาะที่สมาชิกที่สนใจทุกท่านจะมาประชุมและพูดพร้อมกัน เพราะว่าจะไม่มีัใครฟัง และจะสรุปอะไรไม่ได้ ดังนั้นสำหรับการประชุมแบบนี้ ผู้เข้าร่วมประชุมจะต้องได้รับคำเชิญ และจะต้องใช้รหัสผ่านเพื่อเข้าร่วมในห้องสนทนาครับ จะมีบันทึกการประชุมให้อ่านในภายหลัง ตั๋วเข้าห้องคือข้อเสนอ

• 13 ก.ย. 2550 ไม่เป็นเจ้าของ Gotoknow
• 15 ก.ย. 2550 ก้าวย่างที่เข้มแข็ง ก้าวย่างที่มั่นคง ก้าวต่อไปของ GotoKnow
• 23 ก.ย. 2550 ทิศทางและอนาคต GotoKnow.org : เตรียมตัวจัดประชุม

ผมคิดว่ามีความเห็นดีๆ มากมายจากบันทึกขอความเห็นสำคัญเรื่องเครื่องแม่ข่าย GotoKnow.org และเว็บไซต์ข้างเคียงก่อนหน้านั้น ซึ่งผมขอแจ้งถึงสถานการณ์ที่เปลี่ยนไปดังนี้ครับ

1. ประเด็น Funding model ของ GotoKnow Learners Researchers และ Volunteers ไม่ยั่งยืน! ยังเป็นปัญหาอยู่
   
   คุณค่าของ GotoKnow อยู่ที่บันทึกและความคิดเห็นของสมาชิก อยู่ที่จิตใจของสมาชิกที่เอ้อเฟื้อต่อผู้อื่น แต่การที่สมาชิกสามารถจะใช้ GotoKnow ทำงานพัฒนาสังคมแบบนี้ต่อไปได้ จำเป็นต้องมีทีมงาน UsableLabs คอยดูแลและพัฒนาระบบ
   
   ผมขอออกตัวก่อนนะครับว่าไม่ได้อยู่ใน UsableLabs ไม่มีส่วนได้เสียใดๆ ในเรื่องนี้ ตลอดจนไม่ได้เป็นหน้าม้า (และไม่คิดว่า UsableLabs อยากให้พูดเรื่องนี้ด้วยซ้ำไปครับ อันนี้พวกเราคงประจักษ์ในความเสียสละของ UsableLabs ตลอดมาอยู่แล้ว)
   
   แต่ข้อเท็จจริงก็คือข้อเท็จจริง ผมคิดว่าเป็นความคาดหวังที่มากเกินไปที่จะบอกให้ทีม UsableLabs ทำเพื่อชาติ เพื่อสังคมต่อไปเรื่อยๆ โดยที่ตัวเองกลับอยู่ไม่ได้
   
   UsableLabs มีสี่ท่านครับ: อาจารย์ธวัชชัย อาจารย์จันทวรรณ คุณสุนทรี(มะปราง) และคุณสุรกานต์(ต้นกล้า) ซึ่งสองท่านหลังมีแหล่งรายได้แหล่งเดียวคือที่ UsableLabs นี้เอง ส่วนอาจารย์สองท่าน แม้มีแหล่งรายได้อื่น แต่ก็ทำ GotoKnow อย่างเต็มที่ เต็มเวลา
   
   
2. ประเด็น การพัฒนาระบบงานเป็นคอขวด!! สถานการณ์ดีขึ้นบ้าง
   
   GotoKnow พัฒนาด้วย Ruby on Rails ซึ่งค่อนข้างใหม่ และหานักพัฒนามาช่วยได้ยาก ภาระจึงตกหนักกับอาจารย์ธวัชชัย แม้จะได้คุณต้นกล้ามาช่วย แต่ก็คงใช้เวลาอีกสักระยะหนึ่ง
   
   โปรแกรมที่ควบคุมการทำงานของระบบ GotoKnow คือโปรแกรม KnowledgeVolution (kv) เป็นโปรแกรม opensource ที่อาจารย์ธวัชชัยพัฒนาขึ้นมา โปรแกรม kv นี้ ได้มีการนำไปใช้ในหลายหน่วยงาน แต่ไม่มีหน่วยงานใดที่มีปริมาณงานมากเหมือน GotoKnow การแก้ปัญหาของ GotoKnow จะต้องระวังไม่ให้เกิด dependency ใดๆ ที่จะกระทบ kv site อื่นๆ ด้วย
   
   เพื่อแยก dependency (คุณลักษณะพิเศษเฉพาะ GotoKnow) ออกจาก kv จึงเกิด GotoKnow Monitor ขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะของ GotoKnow แต่ไม่เพิ่มภาระแก่ kv sites อื่นๆ
   
   ยิ่งกว่านั้น GotoKnow Monitor ยังเป็นส่วนขยายที่เป็นสะพานเชื่อมไปยังการพัฒนาโปรแกรมที่ไม่ต้องใช้ Ruby on Rails อีกด้วย และสามารถเชื่อมโยงไปยังระบบข้อมูลภายนอกได้อีกมากมาย (หากจำเป็น)
   
   
3. ประเด็น เครื่องแม่ข่ายมีกำลังไม่พอ!!! สถานการณ์ดีขึ้นมากในขณะนี้ แต่ยังอาจเป็นปัญหาในระยะยาว
   
   จากรายงาน GotoKnow ขึ้นอันดับหนึ่งเว็บเพื่อการศึกษา แต่เครื่องแม่ข่ายรับไม่ไหว เมื่อวันที่ 17 ก.ค. 2550 ได้มีการปรับปรุงระบบขนานใหญ่เริ่มมาตั้งแต่วันที่ 19 ส.ค. 2550 จนสำเร็จในวันที่ 26 ส.ค. 2550 เรียกว่าไม่ได้นอนไปหลายคืน
   
   ในปัจจุบันนี้ เครื่องแม่ข่ายทั้งเจ็ดมีประสิทธิภาพกว่าเดิมยี่สิบเท่า (ผมประเมินเองจากการวัด) ส่วนทางด้านผู้ใช้อาจจะไม่เห็นความเร็วเพิ่มขึ้น 20 เท่า เพราะความคับคั่งในวงจรอินเทอร์เน็ตที่ท่านใช้อยู่เอง
   
   มีการแก้ไขและปรับแต่งโปรแกรมในหลายจุด เพื่อดึงเอาคอขวดออกจาก kv และฐานข้อมูล ตามบันทึก รายงานระบบวันที่ 22 มิ.ย. - 21 ก.ค. 2550
   
   ในขณะนี้ ผมคิดว่าระบบมี computing power พอแต่มีหน่วยความจำรวมน้อยไปสักหน่อย หากขยายได้ ก็จะปลอดภัยกว่านี้สำหรับการเติบโตในอนาคตครับ
   
   ยิ่งกว่านั้น ระบบ GotoKnow ยังมีค่าใช้จ่ายด้านพลังงานอีกนิดหน่อย แม้เป็นค่าใช้จ่ายในราคาทุน แต่ก็เป็นค่าใช้จ่ายประจำ ส่วนค่าแบนวิธและค่าเช่าพื้นที่ตั้งเครื่องแม่ข่าย ได้รับการสนับสนุนจากสปอนเซอร์
   

สิ่งที่น่าคิด อาจารย์ธวัชชัยได้เขียนไว้ว่าอย่างนี้ครับ

จากบันทึกของท่านอาจารย์หมอวิจารณ์ "ไม่เป็นเจ้าของ GotoKnow" ที่ท่านอาจารย์ได้มอบ GotoKnow ให้แก่ "สังคมไทย" นั้น เป็นการตัดสินใจของ สคส. ที่กล้าหาญของการ "ให้" เพื่อ "ก้าว" ต่อไป ผมขอกราบขอบคุณท่านอาจารย์แทนผู้ใช้ทุกท่านมา ณ ที่นี้ครับ

หลังจากท่านอาจารย์กรุณาให้แล้ว พวกเราในฐานะผู้ใช้งานก็คงต้องมาคิดกันต่อไปว่าจะทำอย่างไรเราถึงจะได้สร้าง GotoKnow ให้เป็นพื้นที่ของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่เข้มแข็งและมั่นคงได้ครับ

ที่น่ายินดีคือ เรายังมีเวลาคิดกันอีกอยู่พอประมาณทีเดียวครับ เพราะทุนที่ใช้ในการบริหารจัดการ GotoKnow ที่ สคส. กรุณาให้นั้นยังมีถึงสิ้นปีนี้ หมายความว่าเราจะมีเวลาคิดได้อย่างรอบคอบและรัดกุมครับ

ในรายละเอียดนั้นเราคงต้องช่วยกันคิดกันต่อไป แต่ในมุมมองหลักแล้ว สิ่งที่ สคส. ให้เรามาคือ

"GotoKnow เป็นเว็บไซต์ของคนไทยทุกคน ที่บริหารจัดการโดยผู้ใช้"

เราจะไม่มี "เจ้าของ" ไม่มี "ผู้บริหารระบบ" ไม่มี "ผู้พัฒนาระบบ" และอื่นๆ อีกมากมาย เราจะมีเพียง "ผู้ใช้" (users) ที่จะช่วยกันสร้างพื้นที่นี้ให้มีประโยชน์อย่างยิ่งต่อสังคมไทย

อาจารย์หมอวิจารณ์จะเป็นเพียงผู้ใช้ ผมจะเป็นเพียงผู้ใช้ เหมือนกับทุกๆ ท่าน เราทุกคนคือผู้ใช้ที่จะช่วยสร้างสรรค์ให้พื้นที่กลางแห่งนี้เป็นพื้นที่ที่ มีคุณค่าคู่กับสังคมไทยต่อไปครับ

GotoKnow จะหล่อเลี้ยงให้เติบโตด้วย "ใจ" (goodwill) เราไม่เชื่อใน "ทุน" แต่เราเชื่อใน "ใจ" ครับ

GotoKnow คือพื้นที่กลางของสังคมไทยที่ไม่มีใครเป็นเจ้าของ เพราะเราไม่เชื่อในความคิดของ "การครอบครอง" แต่เราเชื่อในความคิดของ "การให้" ครับ

และเมื่อคิดถึงว่า GotoKnow เกิดมาเพื่อเป็นเครื่องมืออย่างหนึ่งในการจัดการความรู้เพื่อนำสังคมไทยไปสู่ LO ด้วย CoP ผมขอนำทุกท่านกลับไปสู่บันทึกนี้ด้วยครับ

อยากเชิญชวนสมาชิกทุกท่านให้ช่วยกันเขียนข้อเสนอ และ/หรือ ออกความคิดเห็น อย่าเริ่มคิดด้วยข้อจำกัดว่าเป็นเรื่องงบประมาณ-เรื่องเทคนิคซึ่งท่านไม่ถนัดครับ แม้ไม่แตะเรื่องนี้ ก็ยังทำเรื่องอื่นได้ ถ้าท่านจะทำ ก็คงมีสักเรื่องสองเรื่องที่ท่านจะช่วยได้ -- ถึงแม้ว่าในที่สุดท่านจะลงมือทำไม่ได้จริงๆ ด้วยเหตุอะไรก็แล้วแต่ แต่ความคิดเห็นนั้น เสนอได้แน่นอนครับ ไม่มีต้นทุนด้วย นี่เป็นโอกาสตอบแทนสิ่งที่ GotoKnow ให้เราตลอดมาแล้วครับ